II SA/Go 838/17
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2017-10-17
Skład orzekający: Aleksandra Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji w sytuacji, gdy decyzja Starosty o przyznaniu dodatku aktywizacyjnego została wydana w oparciu o decyzję o przyznaniu statusu bezrobotnego, która następnie została uchylona w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 KPA, zamiast w trybie art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia?Ratio decidendi
Wojewoda prawidłowo uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia, ponieważ decyzja przyznająca dodatek aktywizacyjny była ściśle związana z decyzją o przyznaniu statusu bezrobotnego. Ta ostatnia została błędnie uchylona w trybie wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 KPA) zamiast w trybie właściwym dla utraty statusu bezrobotnego z powodu przyznania renty (art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia). Prawidłowe usunięcie z obrotu prawnego decyzji o statusie bezrobotnego jest warunkiem koniecznym do dalszego procedowania w sprawie dodatku aktywizacyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła sprzeciwu J.K. od decyzji Wojewody, która uchyliła decyzję Starosty o przyznaniu dodatku aktywizacyjnego i przekazała sprawę do ponownego rozpatrzenia. Starosta pierwotnie przyznał J.K. dodatek aktywizacyjny, jednak później, w wyniku wznowienia postępowania, uchylił decyzję o przyznaniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, powołując się na fakt nabycia przez J.K. prawa do renty. Następnie Starosta uchylił decyzję o przyznaniu dodatku aktywizacyjnego. Wojewoda uchylił tę ostatnią decyzję Starosty, wskazując na błędy proceduralne, w tym niewłaściwy tryb uchylenia pierwotnej decyzji o statusie bezrobotnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono sprzeciw J.K. od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 października 2017 r. sprawy ze sprzeciwu J.K. od decyzji Wojewody z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie dodatku aktywizacyjnego oddala sprzeciw.
Pismem z dnia [...] sierpnia 2017 r. J.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. ze sprzeciwem od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...], uchylającej decyzję Zastępcy Dyrektora Powiatowego Urzędu Pracy, działającego z upoważnienia Starosty (zwanej dalej decyzją Starosty), z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...] w sprawie dodatku aktywizacyjnego i przekazującej sprawę organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
Decyzją Starosty z dnia [...] marca 2016r. znak: [...] J.K. uznany został za osobę bezrobotną bez prawa do zasiłku. Następnie, w związku z odwołaniem J.K., Starosta decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. znak: [...] zmienił w/w decyzję, przyznając J.K. z dniem [...] marca 2016 r. status osoby bezrobotnej oraz prawo do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] marca 2016r.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2016r. znak: [...] Starosta pozbawił J.K. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem [...] kwietnia 2016r., z powodu podjęcia przez J.K. zatrudnienia.
Jednocześnie decyzją z tej samej daty znak: [...] Starosta przyznał J.K. dodatek aktywizacyjny w wysokości 390,00 zł miesięcznie. Prawo do pobierania przedmiotowego świadczenia strona utraciła z dniem [...] października 2016r. (decyzja Starosty z dnia [...] listopada 2016r. znak: [...]).
W dniu 3 stycznia 2017r. do Powiatowego Urzędu Pracy (dalej jako PUP) wpłynęło pismo z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych informujące, że wyrokiem sądu J.K. nabył prawo do renty od dnia [...] grudnia 2015r.
W związku z otrzymaną informacją Starosta postanowieniem z dnia [...] stycznia 2017r. Znak: [...], powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1969 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej kpa), wznowił postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną z dnia [...] kwietnia 2016r. znak: [...]. W wyniku wznowionego postępowania organ wydał decyzję z dnia [...] stycznia 2017r. znak [...], którą uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016r. znak: [...] i orzekł o odmowie przyznania J.K. statusu osoby bezrobotnej od dnia [...] marca 2016r. oraz o odmowie przyznania mu prawa do zasiłku od dnia [...] marca 2016r. Starosta stwierdził, iż otrzymana z ZUS informacja dotycząca nabycia przez J.K. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2015 r. stanowi istotną dla sprawy nową okoliczność faktyczną, skutkującą uznaniem, iż J.K. na dzień rejestracji nie spełnił wymogów ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 1065, dalej w skrócie jako u.p.z.), uprawniających do uznania go za osobę bezrobotną. Od przedmiotowej decyzji strona nie wniosła odwołania.
Następnie pismem z dnia [...] lutego 2017r. Nr ewidencyjny: [...] Starosta zawiadomił stronę o wszczęciu postępowania w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz nienależnie pobranego dodatku aktywizacyjnego. Decyzją z dnia [...] marca 2017r. znak: [...] Starosta orzekł o obowiązku zwrotu przez J.K. nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych za okres od dnia [...] marca 2016r. do dnia [...] kwietnia 2016r. oraz dodatku aktywizacyjnego za okres od [...] kwietnia 2016r. do dnia [...] października 2016r.
W wyniku odwołania wniesionego przez J.K., Wojewoda decyzją z dnia [...] maja 2017r. Znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż nie jest możliwe żądanie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia – dodatku aktywizacyjnego bez uprzedniego uchylenia decyzji przyznającej to świadczenie. Jednocześnie Wojewoda wskazał na zastosowanie przez organ I instancji nieprawidłowej podstawy prawnej w decyzji z dnia [...] stycznia 2017r. orzekającej o odmowie przyznania J.K. statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku z dniem [...] marca 2016r. Zdaniem organu odwoławczego w/w decyzja została błędnie wydana w trybie nadzwyczajnym wzruszenia decyzji ostatecznej, podczas, gdy winna być wydana w trybie zwykłym określonym w art. 78 ust. 4 u.p.z. Ponadto organ odwoławczy uznał za konieczne uzupełnienie materiału dowodowego w sprawie poprzez wezwanie strony do dostarczenia wyroku Sądu Okręgowego przyznającego stronie prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy.
Następnie Starosta postanowieniem z dnia [...] maja 2017r. Znak: [...], powołując się na art. 145 § 1 pkt 8 kpa, wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty z dnia [...] kwietnia 2016r. Znak: [...], przyznającą J.K. prawo do dodatku aktywizacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, iż postępowanie należało wznowić z uwagi na to, że w sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, świadczące o nabyciu przez stronę prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2015 r., potwierdzone nowymi dowodami, istniejącymi w dniu wydania decyzji, nieznanymi organowi, który wydał decyzję. W toku postępowania strona, na wezwanie organu, złożyła do akt sprawy: 1) wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2016 r., sygn. akt [...] zmieniający decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. w ten sposób, że przyznano ubezpieczonemu J.K. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2017 r., 2) decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2016 r. o przyznaniu renty.
W wyniku wznowionego postępowania Starosta, działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b, art. 48 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 u.p.z,. wydał w dniu [...] czerwca 2017r. decyzję znak: [...], w której uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016r. w sprawie przyznania J.K. dodatku aktywizacyjnego z dniem [...] kwietnia 2016r., orzekając, iż J.K. nie nabywa prawa do dodatku aktywizacyjnego z dniem [...] kwietnia 2017 r. (powinno być: z dniem [...] kwietnia 2016 r.). W uzasadnieniu decyzji organ opisał przebieg postępowania w sprawie, a następnie wskazał na treść przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy regulujących przyznanie i pozbawienie statusu bezrobotnego, w tym art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. b i art. 33 ust. 4 pkt 1 cyt. ustawy. Organ podkreślił, iż strona rejestrując się w PUP została pouczona o prawach i obowiązkach wynikających z rejestracji jako osoba bezrobotna. Zdaniem Starosty decyzja jest uzasadniona z uwagi na ustalenie, że wyrokiem Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2016 r., została przyznana J.K. renta z tytułu niezdolności do pracy od [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2017 r.
J.K. wniósł od powyższej decyzji odwołanie wskazując, że w dniu [...] kwietnia 2016r. z własnej inicjatywy podjął zatrudnienie i z tego tytułu uzyskał prawo do dodatku aktywizacyjnego. Odwołujący podniósł, że PUP nie poinformował go o sytuacjach, które mogłyby mieć wpływ na ewentualne późniejsze uchylenie decyzji przyznającej przedmiotowy dodatek. Ponadto w ocenie odwołującego prowadzone przez PUP postępowanie administracyjne w sprawie uchylenia decyzji orzekającej o przyznaniu dodatku aktywizacyjnego jest niejasne i zawiera niezrozumiałe dla strony przepisy.
Decyzją z dnia [...] lipca 2017 r. znak: [...] Wojewoda, w oparciu o art. 138 § 2 kpa, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy stwierdził, iż organ I instancji naruszył przepisy postępowania administracyjnego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewoda uznał, iż zaskarżona decyzja, wbrew wymogom art. 107 § 3 kpa, nie zawiera wyjaśnienia zasadności przesłanek rozstrzygnięcia. Ponadto organ odwoławczy zwrócił uwagę na sprzeczność pomiędzy podstawą prawną wznowienia, przywołaną w podstawie prawnej postanowienia Starosty z dnia [...] maja 2017r. oraz decyzji z dnia [...] czerwca 2017r. tj. art. 145 § 1 pkt 8 kpa, a podstawą wznowienia przywołaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazującą na art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
Jednocześnie Wojewoda wskazał na błędną interpretację organu I instancji, którego zdaniem w niniejszej sprawie wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który decyzję wydał. Organ odwoławczy zauważył, iż w dniu wydania stronie decyzji orzekającej o przyznaniu prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...] kwietnia 2016r. nie istniał jeszcze "nowy dowód nieznany organowi, który decyzję wydał", jakim jest fakt przyznania renty z tytułu. częściowej niezdolności do pracy, gdyż powstał on dopiero w dniu [...] listopada 2016r., czyli wydania wyroku przez Sąd Okręgowy.
Następnie Wojewoda zwrócił uwagę na ścisły związek decyzji w sprawie dodatku aktywizacyjnego z przeprowadzonym postępowaniem administracyjnym w sprawie utraty przez J.K. statusu bezrobotnego. Organ odwoławczy uznał, iż uchylenie decyzji w sprawie dodatku aktywizacyjnego winno być poprzedzone prawidłowym postępowaniem administracyjnym w sprawie utraty przez stronę statusu bezrobotnego. Wojewoda podkreślił, iż w sprawach dotyczących przyznania z datą wsteczną świadczeń wyszczególnionych w art. 78 ust. 4 u.p.z. m.in. renty z tytułu niezdolności do pracy, decyzje orzekające o utracie statusu bezrobotnego winny być wydawane w oparciu o ten właśnie przepis. Organ podał, iż wskazał na powyższą interpretację w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] maja 2017 r., [...], uchylającej decyzję Starosty z dnia [...] marca 2017 r. W związku z powyższym, zdaniem organu odwoławczego, zanim organ I instancji przeprowadzi postępowanie administracyjne w sprawie dodatku aktywizacyjnego, winien przeprowadzić prawidłowe postępowanie administracyjne w sprawie utraty przez J.K. statusu osoby bezrobotnej. Z uwagi na powyższe za zasadne uznał organ wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017r. Znak: [...], w której uchylono decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016r. znak: [...] w sprawie uznania strony za osobę bezrobotną z prawem do zasiłku od dnia [...] marca 2016r. i orzeczono o odmowie przyznania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku od dnia [...] marca 2016r., która nie została oparta na podstawie art. 78 ust. 4 u.p.z. Mając powyższe na uwadze Wojewoda, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, zobowiązał organ I instancji do prawidłowego przeprowadzenia postępowania administracyjnego i wydania stosownej decyzji administracyjnej, z uwzględnieniem motywów zawartych w uzasadnieniu niniejszej decyzji.
Z treści sprzeciwu złożonego do tutejszego Sądu wynika, iż J.K. domaga się zakończenia postępowania, wyrażając zaniepokojenie ostatecznym ustaleniem jego statusu i wiążącym się z tym obowiązkiem zwrotu pobranego świadczenia. Zdaniem strony, postępowanie prowadzone w jego sprawie jest nieprawidłowe. Strona za niezrozumiałe uważa przesłanki prowadzonego postępowania i treść kierowanych do niego rozstrzygnięć. Dodatkowo J.K. zarzucił organowi, iż nie był informowany o prawie do czynnego udziału w postępowaniu.
W odpowiedzi na sprzeciw organ wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację wyrażone w zaskarżonej decyzji. Wojewoda ponownie podkreślił, iż w sprawie konieczne jest prawidłowe przeprowadzenie postępowania wstępnego jakim jest postępowanie w sprawie statusu bezrobotnego i dopiero wówczas, zdaniem organu, wydanie nowej prawidłowej decyzji w tym przedmiocie może być podstawą rozstrzygnięcia w sprawie decyzji z nią związanej jaką jest decyzja w sprawie dodatku aktywizacyjnego. Ponadto za nieuzasadniony uznał organ zarzut strony o braku informowania o prawie do czynnego udziału w postępowaniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Sprzeciw podlegał oddaleniu.
Na wstępie wyjaśnić należy, iż instytucja sprzeciwu od decyzji wprowadzona została do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej jako p.p.s.a.) ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 2017, poz. 935) i obowiązuje od 1 czerwca 2017 r. Regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji zawarta została w dziale III rozdziale 3 a p.p.s.a. (art. 64a – 64e). W myśl art. 64a p.p.s.a. sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, tj. od decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Analiza przepisów rozdziału 3 a p.p.s.a. wskazuje, iż wprowadzenie instytucji sprzeciwu do procedury sądowadministracyjnej miało na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 kpa, zwanych decyzjami kasacyjnymi.
Podkreślić należy, iż szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakresu kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Zgodnie bowiem z treścią art. 64 e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, nie zaś, jak w przypadku skarg, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Uwzględniając zatem sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 kpa (art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a.). W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw (art. 151a § 2 p.p.s.a.).
Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez Sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ drugiej instancji w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 kpa, a więc odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 kpa sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu pierwszej instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt II OSK 2219/15, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
W myśl art. 138 § 2 kpa organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść tego przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione określone w nim przesłanki. Po pierwsze, gdy organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie, gdy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014 r., II OSK 2279/13, dostępny w internetowej bazie orzeczniczej NSA). W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 kpa, a doprecyzowaną w art. 127 kpa, zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji pierwszej instancji. Przepis art. 136 kpa stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód, w ramach swoich uprawnień z art. 136 kpa, zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania.
Reasumując organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ pierwszej instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II OSK 1386/15, baza orzeczeń nsa.gov.pl).
Zatem Sąd administracyjny kontrolujący decyzję kasacyjną ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 kpa, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw.
Przedmiot tak rozumianej kontroli w niniejszym postępowaniu stanowił sprzeciw J.K. od decyzji Wojewody z dnia [...] lipca 2017 r., znak: [...]. Decyzją tą doszło do uchylenia decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2017 r., znak: [...], którą to Starosta w postępowaniu wznowieniowym uchylił decyzję własną z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak [...] o przyznaniu J.K. prawa do dodatku aktywizacyjnego od dnia [...] kwietnia 2016 r. i orzekł, iż J.K. nie nabywa prawa do dodatku aktywizacyjnego z dniem [...] kwietnia 2017 r.
Wojewoda wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na szereg uchybień organu I instancji, które w jego ocenie, uzasadniały zastosowanie rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 2 kpa. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na sprzeczność pomiędzy wskazaną w podstawie prawnej: postanowienia z dnia [...] maja 2017 r. o wznowieniu postępowania i decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2017 r., przesłanką wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 8 kpa, a przesłanką wznowienia przytoczoną w uzasadnieniu w/w postanowienia i decyzji – art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 8 kpa organ wznawia postępowanie jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione, zaś w przypadku art. 145 § 1 pkt 5 kpa podstawę wznowienia stanowi wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję. Przy czym Wojewoda zaznaczył, iż w świetle ustalonego w sprawie stanu faktycznego, brak jest podstaw do uznania, że w sprawie spełniona została przesłanka wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zdaniem Wojewody, wskazany w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, wyrok Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2016 r., przyznający rentę J.K. od dnia [...] grudnia 2015 r. do dnia [...] grudnia 2017 r., nie możne zostać uznany za nowy dowód nieznany organowi, który wydał decyzję. Wojewoda zwrócił uwagę, iż dowód ten powstał dopiero [...] listopada 2016 r., zatem po dacie wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., a więc nie istniał w dniu wydania decyzji. Ponadto Wojewoda zakwestionował prawidłowość uzasadnienia decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2017 r., z punktu widzenia art. 107 § 3 kpa, w związku z brakiem wyjaśnienia przez organ I instancji przesłanek rozstrzygnięcia.
Jednak jako zasadniczą przyczynę wydania zaskarżonej decyzji kasacyjnej Wojewoda wskazał przede wszystkim nieprawidłowy tryb w jakim uchylona została decyzja Starosty z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w sprawie uznania J.K. z dniem [...] marca 2016 r. za osobę bezrobotną oraz przyznania mu prawa do zasiłku od dnia [...] marca 2016r. Powyższa decyzja została uchylona decyzją Starosty z dnia [...]stycznia 2017 r. znak: [...], w ramach postępowania wznowionego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa, w związku z informacją otrzymaną przez Starostę od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...] listopada 2016 r., przyznającego J.K. prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy od dnia [...] grudnia 2015 r. do [...] grudnia 2017 r. Zdaniem Wojewody w ustalonym w sprawie stanie faktycznym (na co, jak podał organ odwoławczy, wskazał także we wcześniej decyzji z dnia [...] maja 2017 r., znak: [...], uchylającej decyzję Starosty z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego zasiłku dla bezrobotnych oraz dodatku aktywizacyjnego), decyzja z [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] powinna zostać uchylona wyłącznie w trybie zwyczajnym przewidzianym w art. 78 ust. 4 u.p.z. Przepis ten stanowi, iż w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Zdaniem Wojewody powyższa okoliczność ma istotne znaczenie dla przedmiotowego postępowania, dotyczącego przyznanego J.K. dodatku aktywizacyjnego. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, iż decyzja Starosty z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu stronie dodatku aktywizacyjnego jest związana z decyzją Starosty z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu statusu bezrobotnego i przyznaniu prawa do zasiłku. Mając powyższe na uwadze Wojewoda stwierdził, iż dopiero prawidłowe usunięcie z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. tj. w trybie art. 78 ust. 4 u.p.z., umożliwia prawidłowe prowadzenie postępowania w sprawie decyzji z nią związanej tj. decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. dotyczącej dodatku aktywizacyjnego.
Sąd ustalił, że orzecznictwo sądów administracyjnych potwierdza przyjętą przez organ odwoławczy interpretację przepisów prawa. W istocie w przypadku osób, które nabyły status osoby bezrobotnej, a którym w okresie późniejszym przyznano m.in. prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje w trybie art. 78 ust. 4 u.p.z., nie zaś w ramach postępowania wznowionego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Za błędne przyjmuje się, w takim stanie faktycznym, traktowanie okoliczności przyznania, po wydaniu decyzji o uznaniu za bezrobotnego, świadczenia jakim jest np. renta z tytułu niezdolności do pracy, jako nowego dowodu istniejącego w dacie wydania decyzji. Podkreśla się, iż z treści art. 78 u.p.z. jednoznacznie wynika, że w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje za okres, za który przyznano tej osobie rentę z tytułu niezdolności do pracy. Przepis ten ma zastosowanie również do sytuacji, gdy renta zostanie przyznana za okres wsteczny, nawet sięgający okresu z chwili nabycia statusu bezrobotnego. Zauważyć należy, iż przepis art. 78 ust. 4 u.pz. posiada charakter całkowicie samodzielny, tym samym w przypadku utraty jednej z kumulatywnych przesłanek do uznania za osobę bezrobotną spośród wymienionych w art. 2 ust 1 pkt 2 lit. c u.p. z., możliwe jest orzeczenie o pozbawieniu statusu bezrobotnego, na podstawie art. 78 ust. 4 cyt. ustawy (por. wyroki NSA z dnia 25 stycznia 2017 r., I OSK 1724/15, z dnia 2 września 2016 r., I OSK 168/15, z dnia 12 lipca 2016 r., I OSK 3012/14, z dnia 3 grudnia 2015 r., I OSK 1289/14,z dnia 21 kwietnia 2016 r., I OSK 1703/14).
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji w oparciu o art. 138 § 2 kpa. W istocie decyzja organu I instancji z dnia [...] czerwca 2017 r. wydana została bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Zgodzić należy się z organem odwoławczym, iż decyzja Starosty z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie przyznania J.K. dodatku aktywizacyjnego, sprzężona jest z decyzją Starosty z dnia [...] kwietnia 2016 r. o uznaniu w/w za osobę bezrobotną i przyznaniu mu zasiłku dla bezrobotnych. Zgodnie bowiem z treścią art. 48 u.p.z., stanowiącego podstawę prawną wydania decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r., dodatek aktywizacyjny przysługuje wyłącznie bezrobotnemu posiadającemu prawo do zasiłku. W sytuacji zatem uchylenia decyzji z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu statusu bezrobotnego i przyznaniu zasiłku, w oparciu, o którą wydana została decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu dodatku aktywizacyjnego, co nastąpiło w drodze decyzji Starosty z dnia [...] stycznia 2017r., spełniona została przesłanka wznowienia postępowania administracyjnego, określona w cyt. art. 145 § 1 pkt 8 kpa. Jednakże, jak słusznie zauważył organ odwoławczy, decyzja z dnia [...] kwietnia 2016 r. uchylona została w trybie wznowienia postępowania (na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa), zamiast w trybie zwyczajnym przewidzianym przez art. 78 ust. 4 u.p.z. W tych okolicznościach uzasadnione było zatem uchylenie przez Wojewodę decyzji z dnia [...] czerwca 2017 r., gdyż prawidłowe przeprowadzenie postępowania w sprawie dodatku aktywizacyjnego uzależnione jest od wcześniejszego prawidłowego usunięcia z obrotu prawnego decyzji w oparciu, o którą została ona wydana tj. decyzji Starosty z dnia [...] kwietnia 2016 r. o przyznaniu J.K. statusu bezrobotnego i przyznaniu mu zasiłku. Dodać należy, iż w tej sytuacji organ odwoławczy nie miał możliwości usunięcia w/w uchybienia we własnym zakresie. Zdaniem Sądu zasadnie zatem Wojewoda, działając na podstawie art. 138 § 2 kpa, uchylił decyzję organu I instancji i nałożył na tenże organ obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy, wskazując na konieczność w pierwszej kolejności prawidłowego usunięcia z obrotu prawnego decyzji Starosty z dnia [...] czerwca 2016 r.
Wobec powyższego stwierdzając niezasadność wniesionego sprzeciwu Sąd orzekł o jego oddaleniu na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.
Odnosząc się do podniesionych w sprzeciwie zarzutów dotyczących nieinformowania o prawie do czynnego udziału w postępowaniu oraz dotyczących niekompetencji pracowników Urzędu Pracy, Sąd wskazuje, iż w świetle cyt. wcześniej art. 64 e p.p.s.a., Sąd uprawniony jest wyłącznie do oceny istnienia przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej przez skarżony organ, co oznacza, iż nie poddaje ocenie innych elementów, w tym uchybień organu w toku postępowania administracyjnego.
Ustosunkowując się do stanowiska strony domagającego się zakończenia postępowania w sprawie, Sąd wyjaśnia, iż zakończenie niniejszego będzie możliwe w sytuacji, gdy prawidłowo przeprowadzone zostanie postępowanie w sprawie ustalenia statusu bezrobotnego, a organ, stosując się do wskazań organu odwoławczego, ponownie przeprowadzi postępowanie w sprawie dodatku aktywizacyjnego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło