II SA/Go 866/21

WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2022-01-27

Skład orzekający: Michał Ruszyński, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski, Krzysztof Rogalski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy świadczenie wychowawcze wypłacone rodzicowi po rozwodzie, które zostało przekazane na konto byłego małżonka w celu zapewnienia środków na dziecko, może być uznane za świadczenie nienależnie pobrane w rozumieniu ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo przekazanie części świadczenia wychowawczego na konto byłego małżonka, w sytuacji gdy świadczenie to jest przeznaczone na zaspokojenie potrzeb dziecka, nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania go za nienależnie pobrane. Kluczowe jest ustalenie, czy pobranie świadczenia nastąpiło z winy strony, co oznacza świadomość braku prawa do jego otrzymania. Organy nie wykazały tej winy, skupiając się jedynie na technicznym aspekcie zmiany konta i braku powiadomienia o rozwodzie, pomijając cel świadczenia, jakim jest pomoc dziecku.
Stan faktyczny
Organ pierwszej instancji uznał, że M.P. nienależnie pobrał świadczenie wychowawcze na swoje córki w okresie od kwietnia do lipca 2020 r. w kwocie 2.000 zł, zobowiązując go do zwrotu. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO). Powodem było ustalenie, że po rozwodzie rodziców, piecza nad dziećmi sprawowana jest naprzemiennie, co zgodnie z przepisami powinno skutkować przyznaniem połowy świadczenia każdemu z rodziców. M.P. przekazał część świadczenia na konto byłej żony, nie informując organu o zmianie sytuacji rodzinnej i zmianie konta. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy nie wykazały winy skarżącego w nienależnym pobraniu świadczenia.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędzia WSA Krzysztof Rogalski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 stycznia 2022 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie uznania świadczenia wychowawczego za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązania do jego zwrotu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r., nr [...]. Decyzją z dnia [...] maja 2021 r., nr [...], Wójt Gminy (dalej w skrócie: "organ pierwszej instancji") uznał, że kwota wypłacona M.P. w okresie od dnia [...] kwietnia 2020 r. do [...] lipca 2020 r. w łącznej wysokości 2.000 zł jest nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym na rzecz córki A.P. i A.P. oraz zobowiązał M.P., do zwrotu kwoty 2.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 15 lipca 2019 r. M.P. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na dziecko A.P., a w dniu 25 października 2019 r. złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na rzecz dziecka – A.P. W związku z powyższym w dniu [...] sierpnia 2019 r. została wydana informacja nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko A.P. na okres od [...] lipca 2019 r. do [...] maja 2021 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. Natomiast w dniu [...] listopada 2019 r. została wydana informacja nr [...] o przyznaniu świadczenia wychowawczego na dziecko A.P. na okres od [...] października 2019 r. do [...] maja 2021 r. w wysokości 500 zł miesięcznie. W dniu 31 lipca 2020 r. do organu wpłynął wyrok Sądu Okręgowego Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt [...], którym orzeczono rozwiązanie przez rozwód małżeństwa M.P. i D.P., pozostawiając obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi córkami A.P. i A.P. oraz ustalono, iż od czasu uprawomocnienia się wyroku, piecza nad małoletnimi dziećmi sprawowana będzie naprzemiennie przez oboje rodziców, w powtarzających się okresach. Ww. wyrok stał się prawomocny i wykonalny z dniem [...].03.2020 r. Organ pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2019 r., poz. 2407 – dalej w skrócie: "u.p.p.w.d.") w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Organ pierwszej instancji wyjaśnił, że mając na uwadze powyższe, decyzją z dnia [...] października 2020 r. orzekł o uznaniu świadczenia wychowawczego wypłaconego M.P. w okresie od [...].03.2020 r. do [...].07.2020 r. za świadczenie nienależnie pobrane i zobowiązał do zwrotu świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W wyniku wniesionego odwołania decyzja powyższa została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej w skrócie: "SKO") uchylona w całości i sprawę przekazano do ponownego rozpatrzenia. W dniu [...].02.2021 r. została wydana kolejna decyzja orzekająca o uznaniu świadczenia wychowawczego wypłaconego M.P. w okresie od [...].03.2020 r. do [...].07.2020 r. za świadczenie nienależnie pobrane w łącznej wysokości 2.354,80 zł i zobowiązująca do zwrotu wyżej wymienionego świadczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Także od tej decyzji M.P. odwołał się do SKO, które decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia. Dalej organ pierwszej instancji wyjaśnił, że w trakcie prowadzonego postępowania ustalił, iż strona dnia [...].02.2020 r. dokonała zmiany konta w ten sposób, aby świadczenie wychowawcze dot. A.P. było wypłacane na inne konto niż podane we wniosku. W dyspozycji przelewu środków z tyt. świadczenia wychowawczego M.P. wskazał jako właściciela podanego rachunku bankowego swoją żonę D.P., z którą zamieszkiwał pod adresem [...]. Z kolei opisany wyżej wyrok Sądu Okręgowego Wydział Cywilny z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt [...], w którym orzeczono rozwiązanie przez rozwód małżeństwa M.P. i D.P. dostarczono do organu I instancji dnia 31.07.2020 r. W związku z powyższym strona przez okres ok. 4 miesięcy nie powiadomiła organu o zaistniałej zmianie, mającej wpływ na prawo do przyznanego świadczenia wychowawczego na A.P. oraz A.P., a organ nie posiadał wiedzy, iż strona rozwiodła się z żoną. W ocenie organu pierwszej instancji zmiana numeru konta jest czynnością czysto techniczną, która nie wymaga wydania żadnej decyzji w tej sprawie. Każda osoba, która ma przyznane jakiekolwiek świadczenia, może dysponować nimi na konto inne niż podała we wniosku. W związku z tym, iż prawo do świadczenia wychowawczego na A.P. i A.P. przyznane zostało dwiema osobnymi informacjami, strona miała możliwość zmiany numeru konta, na który ma zostać wypłacane jedno ze świadczeń. W aktach M.P. znajdują się wnioski z poprzednich okresów zasiłkowych z podanym składem rodziny wnioskodawcy. We wnioskach złożonych w poprzednich okresach zasiłkowych M.P. w składzie rodziny wskazał także żonę D.P. W związku z powyższym organ, w związku z dyspozycją zmiany konta do jednego z przyznanych świadczeń nie miał wątpliwości, że D.P. to żona M.P., tym bardziej, że strony zamieszkiwały pod jednym adresem [...]. W związku z tym, iż stan cywilny strony to "żonaty", a D.P. była ówcześnie żoną strony, wolą M.P. było aby świadczenie wychowawcze przyznane na jedną z córek tj. A.P. przekazywane było na konto żony, pomimo tego, iż w dalszym ciągu prawo do świadczenia wychowawczego było ustalone dla M.P.. Taka była wola strony wyrażona na piśmie z dnia [...].02.2020 r. oraz potwierdzona w piśmie wyjaśniającym z dnia [...].10.2020 r., do wszczętego w dniu [...].09.2020 r. postępowania administracyjnego dot. ustalenia nienależnie pobranych świadczeń jak i w pismach odwoławczych z dnia [...].11.2020 r. i [...].02.2021 r. Pomimo tego, iż strona zmieniła numer konta do wypłaty jednego ze świadczeń, dalej była stroną postępowania, której zostało ustalone prawo do świadczenia wychowawczego. Fakt zmiany konta, nie zmienia osoby, której ustalono prawo do świadczenia wychowawczego, gdyż zmiana numeru konta jest czynnością techniczną, a świadczeniobiorca może podać dowolne konto do wypłaty świadczenia (jest to jego wolna wola) - co w konsekwencji oznacza, że podaje taki numer rachunku bankowego do którego ma dostęp. Ponadto organ pierwszej instancji stwierdził, iż nie miał obowiązku badania, kto jest posiadaczem rachunku bankowego wskazanego przez M.P. Podsumowując, organ pierwszej instancji podał, że świadczenie wychowawcze wypłacone M.P. za okres od [...].04.2020 r. do [...].07.2020 r. w pełnej wysokości tj. po 500 zł miesięcznie na każde z dzieci nie należało się mu, albowiem zgodnie z cyt. art. 5 ust 2a ww. ustawy, w przypadku opieki naprzemiennej obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzalnych się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującej za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Natomiast okoliczność, że strona przekazywała część pieniędzy drugiemu rodzicowi nie stanowi sama w sobie przesłanki wyłączającej nienależnie pobranie części świadczeń. Organ wskazał, że w ww. okresie na podstawie orzeczenia Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2020 r. Sygn. akt [...] świadczenie wychowawcze dla M.P. winno wynosić po 250,00 zł miesięcznie na A. i A.P. Organ stwierdził, że bez wpływu na ustalenie i zwrot nienależnie pobranego świadczenia pozostaje okoliczność, komu zostało przekazywane świadczenia wychowawcze, bowiem w świetle przepisów ustawy, nie był on osobą uprawnioną do pobierania świadczenia w pełnej wysokości. Odwołanie od powyższej decyzji złożył M.P. wnioskując po raz kolejny o umorzenie kwoty 2000 zł z uwagi na to, iż nie otrzymał z Ośrodka Pomocy Społecznej więcej środków niż mu przysługiwało. Wyjaśnił, że nie było jego intencją bezprawne pobieranie nienależnych świadczeń. Po rozwodzie chciał jak najszybciej załatwić sprawę podziału świadczeń wychowawczych na jego córki A. i A.P. Najszybszym i najprostszym rozwiązaniem było podanie numeru konta jego byłej małżonki, aby świadczenie na jedną z córek wpływało na jej konto. Oboje otrzymywali po 500 zł miesięcznie, z tą różnicą, że nie było to po 250 zł na każdą z córek tylko całość świadczenia na jedno dziecko. Fakt ten potwierdził GOPR przeprowadzając rodzinny wywiad środowiskowy u byłej żony D.P., która potwierdziła że podane przez niego konto należy do niej i co miesiąc otrzymywała przelew w wysokości 500 zł. Skarżący stwierdził, że rozumie iż nie dopełnił obowiązku dopilnowania formalności, ale bardzo prosi o wzięcie pod uwagę okoliczności w których to zaniedbanie miało miejsce. W tym czasie zarówno on jak i dzieci, które w owym czasie były pod jego opieką, żyli w wielkim stresie, był to dla nich bardzo trudny czas. Pobierając świadczenie na jedną z córek nie uzyskał żadnych dodatkowych korzyści, więc w jego ocenie jest to bardziej kwestia księgowa niż rzeczywiste nienależne pobranie środków. Decyzją z dnia [...] lipca 2021 r., nr [...] SKO, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) oraz art. 5 ust. 2a, art. 25 ust. 1 i ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d., utrzymało decyzje organu pierwszej instancji w mocy. W pierwszej części uzasadnienia SKO przytoczyło przepisy mające zastosowanie w rozpatrywanej sprawie oraz przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania. Mając na uwadze to, że świadczenia na obie córki były wypłacane M.P., mimo dyspozycji zmiany konta do wypłaty świadczenia na jedno z dzieci oraz że orzeczeniem Sądu Okręgowego z dnia [...] marca 2020 r. sygn. akt [...], którym orzeczono rozwiązanie przez rozwód małżeństwa M.P. i D.P., pozostawiając obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi córkami A.P. i A.P. oraz ustalono, iż od czasu uprawomocnienia się wyroku, piecza nad małoletnimi dziećmi sprawowana będzie naprzemiennie przez oboje rodziców, w powtarzających się okresach, SKO uznało, że świadczenie wychowawcze wypłacone skarżącemu w okresie od dnia [...] kwietnia 2020 r. do [...] lipca 2020 r. w łącznej wysokości 2.000 zł zostało wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia, a więc jest nienależnie pobranym świadczeniem wychowawczym, które zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d. podlega zwrotowi. Skarżący mimo, iż w wydanych mu informacjach o przyznaniu świadczenia wychowawczego na córki A. i A.P., został pouczony, że w przypadku wystąpienia zmian mających wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego osoba otrzymująca świadczenie wychowawcze jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu właściwego wypłacającego to świadczenie nie dopełnił tego obowiązku i nadal miał wypłacane (choć na różne, wskazane przez niego numery kont) świadczenie wychowawcze. SKO wskazało ponadto, że zgodnie z art. 25 ust. 10 ww. ustawy organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W złożonym odwołaniu od decyzji skarżący wskazał, że po raz kolejny prosi o umorzenie kwoty 2000 zł, którą chce odzyskać od niego Ośrodek Pomocy Społecznej jako kwotę nienależnie pobranego świadczenia. Kolegium wyjaśniło, że z ww. przepisu wynika, że decyzja o umorzeniu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczeniu termin płatności albo rozłożenia na raty, może zostać wydana dopiero po wydaniu decyzji w sprawie nienależnie pobranego świadczenia. Postępowanie w tej sprawie prowadzone jest na wniosek, który skarżący może złożyć do organu pierwszej instancji. Skargę na decyzję SKO złożył M.P., który wniósł o uchylenie decyzji I i II instancji oraz stwierdził, ze nie było jego intencją bezprawne pobieranie nienależnych świadczeń i że rozumie, że nie dopełnił formalności, ale żył w wielkim stresie, był w trakcie sprawy rozwodowej. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko w sprawie. Pismem z dnia [...] listopada 2021 r. organ pierwszej instancji poinformował, że M.P. uregulował należność wynikającą z zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej w skrócie: "p.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.). Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym (art. 119 pkt 2 p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga jest zasadna. Zaskarżonym rozstrzygnięciem SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji ustalającą nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze za okres od dnia [...] kwietnia 2020 r. do dnia [...] lipca 2020 r. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów stanowił art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. Zgodnie z art. 25 ust. 1 pkt 1 u.p.p.w.d. osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W myśl art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. za nienależnie pobrane świadczenia wychowawcze uważa się świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku praw do tego świadczenia. Zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Zdaniem Sądu okoliczność, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło w związku ze zmianą kwoty przysługującego skarżącemu świadczenia wychowawczego na dwoje dzieci (po 250 zł na każde dziecko), nie stanowi wystarczającej podstawy do uznania, że doszło do nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Należy zauważyć, że w orzecznictwie sądów administracyjnych (ukształtowanym na tle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, aczkolwiek zachowującym aktualność także na gruncie ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) podkreśla się, że skoro racjonalny ustawodawca posłużył się pojęciem "nienależnie pobranego świadczenia", które odnosi się do cechy czynności ("pobrania"), a nie cechy świadczenia ("nienależnego"), to należy rozróżnić pojęcie "nienależnego świadczenia" od "świadczenia nienależnie pobranego". Przyjmuje się więc, że "nienależne świadczenie" jest pojęciem obiektywnym, występującym wówczas, gdy świadczenie zostaje wypłacone bez podstawy prawnej lub gdy podstawa taka odpadła. Podczas gdy "świadczenie nienależnie pobrane" to świadczenie pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Przepis art. 25 ust. 1 ustawy, analogicznie jak art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wprowadza pojęcie "świadczenia nienależnie pobranego", co oznacza, że obowiązek zwrotu takiego świadczenia obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się ono nie należy. O świadczeniu nienależnie pobranym można mówić wówczas, gdy nie tylko doszło do jego wypłaty mimo braku podstaw ustawowych do takiego działania, ale przy zaistnieniu świadomości osoby, która świadczenie pobiera, iż świadczenie jej nie przysługuje. Taka jest generalna reguła wykładni pojęcia świadczenia nienależnie pobranego. Skoro jest to zasada ogólna, to przez jej pryzmat należy rozważać każdą z ustalonych przez organ podstaw uznania świadczenia za nienależnie pobrane. Nawet ustalenie przez organ, że wypłacone świadczenie w świetle dowodów ujawnionych po jego przyznaniu, okazało się świadczeniem nienależnym, nie przesądza jeszcze o tym, że było ono "świadczeniem nienależnie pobranym" i można orzec obowiązek jego zwrotu wraz z odsetkami na podstawie art. 30 ustawy o świadczeniach rodzinnych, czy art. 25 u.p.p.w.d. W postępowaniu w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia organ jest zobowiązany zatem ustalić, czy nieuprawnione pobranie świadczenia nastąpiło z "winy" strony i w konsekwencji, że świadczenie to miało charakter nienależnego (zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 grudnia 2020 r., II SA/Łd 395/20, www.orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej w skrócie: "CBOSA"). W niniejszej sprawie organ pierwszej instancji ustalił, że skarżący w dniu [...] lutego 2020 r. dokonał zmiany konta w ten sposób, aby świadczenie wychowawcze dotyczące A.P. było wypłacane na inne konto niż podane we wniosku. W dyspozycji przelewu środków z tytułu świadczenia wychowawczego skarżący wskazał jako właściciela rachunku bankowego żonę (obecnie byłą) – D.P. (choć w dalszym ciągu prawo do świadczenia wychowawczego było ustalone dla skarżącego). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie, organy obu instancji, mając na uwadze zgromadzony materiał dowodowy, nie wzięły pod uwagę podstawowego celu u.p.p.w.d. - wyrażonego już w samym jej tytule, a także w art. 4 ust. 1 - jakim jest zapewnienie przez państwo realnej pomocy w wychowywaniu dziecka, w postaci faktycznego dostarczenia środków dla częściowego pokrycia wydatków związanych z jego wychowywaniem, w tym z opieką nad dzieckiem i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, że chociaż świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi (faktycznemu albo prawnemu), to w istocie świadczenie to służy dziecku. W konsekwencji okoliczność, na co zostało przeznaczone wypłacone świadczenie ma istotny wpływ na ocenę, czy świadczenie to było nienależne (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 czerwca 2021, II SA/Łd 668/20, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 lipca 2021 r., II SA/Gl 47/21, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie świadczenie wychowawcze, przyznane na jedną z córek, tj. A.P., przekazywane było na konto D.P. Organy jednak przyjęły, że świadczenia na obie córki były wypłacane M.P., mimo dyspozycji zmiany konta do wypłaty świadczenia na jedno z dzieci. W ocenie organów to że strona przekazywała część pieniędzy drugiemu rodzicowi, nie stanowi sama w sobie przesłanki wyłączającej nienależnie pobranie części świadczeń. Zdaniem Sądu powyższe oznacza, że świadczenia zostały przeznaczone na zaspokojenie potrzeb dzieci. Należy zatem uznać, że skarżący połowy świadczenia wychowawczego de facto nie pobierał (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 23 września 2021 r., II SA/Ol 648/21, wyrok WSA w Łodzi z dnia 28 września 2021 r., II SA/Łd 29/21, CBOSA). W ocenie Sądu organy nie dokonały zatem wszechstronnej, wnikliwej oceny, czy świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 2.000 zł zostało przez skarżącego "nienależnie pobrane" w rozumieniu art. 25 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d. Organy powinny mieć na uwadze ratio legis przepisów u.p.p.w.d. a także konstytucyjną zasadę ochrony praw dziecka (art. 72 ust. 1 zd. 1 Konstytucji RP). Biorąc pod uwagę powyższe należało stwierdzić, że organy nie dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, czym naruszyły przepisy postępowania - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Orzekające w sprawie organy naruszyły również prawo materialne (art. 26 ust. 2 pkt 6 u.p.p.w.d), które miało wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy organ uwzględni ocenę prawną oraz zastosuje się do wskazań wynikających z niniejszego wyroku i podejmie rozstrzygnięcie odpowiadające przepisom prawa znajdującym w niej zastosowanie, a swoje stanowisko uzasadni zgodnie z regulacją art. 107 § 3 K.p.a. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło