II SA/Go 89/19
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2019-03-20
Skład orzekający: Krzysztof Dziedzic, Jacek Jaśkiewicz, Jarosław Piątek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił wydania polskiego prawa jazdy osobie posiadającej czeskie prawo jazdy, którego ważność wygasła, a w Niemczech cofnięto jej uprawnienia do kierowania pojazdami?Ratio decidendi
Sąd uchylił decyzje organów obu instancji, uznając, że organy nie zebrały i nie oceniły w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co doprowadziło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, organy nie ustaliły jednoznacznie znaczenia prawnego niemieckich dokumentów dotyczących cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oraz nie wyjaśniły w pełni statusu czeskiego prawa jazdy.Stan faktyczny
Starosta odmówił N.G. wydania polskiego prawa jazdy kategorii B, wskazując na posiadanie przez niego czeskiego prawa jazdy oraz cofnięcie uprawnień w Niemczech z powodu skłonności do zażywania środków odurzających. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, twierdząc, że nie posiadał ważnego czeskiego prawa jazdy ani nie znajdował się w okresie cofnięcia uprawnień w Niemczech.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty. Zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Asesor WSA Jarosław Piątek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r. sprawy ze skargi N. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...]r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego N.G. kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Starosta decyzją z dnia [...] maja 2018 r., nr [...], działając na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 978 ze zm.; dalej jako u.k.p.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.; dalej jako k.p.a.) - odmówił N.G. wydania polskiego prawa jazdy kat. B.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że 2 sierpnia 2017 r. N. G. złożył wniosek o wydanie polskiego prawa jazdy kategorii B. W związku z tym, iż wnioskodawca jest obywatelem RFN organ podjął czynności celem ustalenia czy nie posiada on niemieckiego krajowego prawa jazdy. Federalny Urząd ds. Ruchu Drogowego pismem z dnia [...] września 2017 r. poinformował, że wnioskodawca posiada czeskie krajowe prawo jazdy, a niemieckie utracił z uwagi na skłonność do zażywania środków odurzających. Warunkiem odzyskania niemieckiego prawa jazdy jest pozytywny wynik badań lekarsko-psychologicznych przeprowadzonych w Niemczech, co warunkuje dopuszczenie do kierowania pojazdami mechanicznymi po drogach publicznych. Dodatkowo informacja uzyskana w dniu 19 lutego 2018 r. przy użyciu Europejskiej Sieci Praw Jazdy – EUCARIS potwierdziła fakt wydania stronie w dniu [...] kwietnia 2006 r. czeskiego prawa jazdy nr [...].
W ocenie organu powyższe dowodzi, iż wnioskodawca zataił fakt posiadania czeskiego krajowego prawa jazdy i tym samym świadomie wprowadził organ w błąd, a zgodnie z art. 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p. prawo jazdy nie może być wydane osobie posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym. Z kolei informacja o konieczności poddania się badaniom lekarsko-psychologicznych, zdaniem organu, wskazuje na naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p., zgodnie z którym prawo jazdy nie może być wydane osobie, która uzyskała za granicą krajowe prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – przy czym cofnięcie uprawnienia jest tu konsekwencją zdarzenia stanowiącego jego przyczynę (orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów ze względu na jazdę pod wpływem środków odurzających). Podana w piśmie data [...] marca 2022 r. wskazuje na okres, na który uprawnienie cofnięto. Pozytywne testy medyczno-psychologiczne spowodują ustanie przyczyn cofnięcia.
Wobec powyższego Starosta stwierdził zaistnienie negatywnych przesłanek z art. 12 ust. 1 pkt 4 i 5 u.k.p., uzasadniając odmowę wydania polskiego prawa jazdy faktem cofniętych w Niemczech uprawnień i uzależnieniem ich odzyskania od pomyślnego wyniku stosownych badań, a także posiadaniem przez wnioskodawcę innego dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami.
N.G. złożył odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych i wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i orzeczenie o wydaniu prawa jazdy.
W uzasadnieniu odwołania wskazał, że zgodnie z profesjonalnym, pełnym tłumaczeniem informacji Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego z dnia [...] września 2017 r. nie posiada on czeskiego prawa jazdy, gdyż wydane w Czechach prawo jazdy nie zostało uznane w Niemczech z powodu naruszenia zasady miejsca zamieszkania. Oznacza to, że nie spełniła przesłanki negatywnej do uzyskania polskiego prawa jazdy, jaką jest posiadanie ważnego innego prawa jazdy wydanego przez inne państwo. Na dzień wystąpienia z wnioskiem o wydanie prawa jazdy nie posiadał ważnego prawa jazdy. Ponadto w dniu złożenia wniosku nie znajdował się w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. Inna interpretacja informacji zawartej w piśmie z dnia [...] września 2017 r. nie jest możliwa, o czym świadczy stwierdzenie co do możliwości ponownego uzyskania prawa do kierowania pojazdami w Niemczech oraz warunków jakie chcący tego musi spełnić (uzyskanie pozytywnej opinii medyczno-psychologicznej). Jako dowód odwołujący się wskazał tłumaczenie informacji sporządzone na jego zlecenie przez tłumacza przysięgłego języka niemieckiego. Jednocześnie podkreślił, iż żaden przepis polskiego prawa w zakresie uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami (również przez cudzoziemca) nie wymaga poddania się specjalistycznym badaniom lekarsko-psychologicznym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] utrzymało w mocy decyzję Starosty.
W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 2 u.k.p., kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Ponadto podkreśliło, iż na terytorium RP nie jest uznawane za ważne prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub innych państwach - stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, jeżeli na terytorium któregokolwiek z tych państw to prawo jazdy zostało zatrzymane lub czasowo albo na stałe cofnięto posiadane uprawnienie do kierowania pojazdem (art. 4 ust. 3 u.k.p.). Konwencja o ruchu drogowym, sporządzona w Wiedniu 8 listopada 1968 r., której stroną jest Polska i Niemcy, przewiduje w art. 41 wzajemne uznawanie każdego krajowego prawa jazdy. Podobnie art. 2 ust. 1 Dyrektywy 2006/126/WE wskazuje, że prawa jazdy wydawane przez państwa członkowskie są wzajemnie uznawane. W konsekwencji należy przyjąć, że w sytuacji, w której dokumenty prawa jazdy wystawiane są w różnych państwach, mamy do czynienia z tym samym uprawnieniem do kierowania pojazdami.
Następnie wyjaśniło, że zgodnie z art. 12 ust. 2a i 2b u.k.p., w celu wydania prawa jazdy właściwy organ wydający prawo jazdy zwraca się do odpowiednich organów innych państw członkowskich UE, Konfederacji Szwajcarskiej lub państw członkowskich EFTA o potwierdzenie, że osoba ubiegająca się o uprawnienie nie posiada prawa jazdy wydanego w jednym z tych państw ani nie rozpoczęła procedury wymiany prawa jazdy na krajowe prawo jazdy lub procedury wydania wtórnika polskiego krajowego prawa jazdy.
Kolegium zauważyło, iż ustawodawca przewidział zarówno pozytywne, jak i negatywne przesłanki, od zaistnienia których uzależniono sposób rozstrzygnięcia w przedmiocie wydania prawa jazdy. Wśród przesłanek pozytywnych wymienia się m.in. odbycie szkolenia, uzyskanie orzeczenia o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, czy miejsce zamieszkania na terytorium RP. Negatywna weryfikacja przesłanki zawartej w art. 11 ust. 1 pkt 5 u.k.p. jest podstawą do odmowy wydania prawa jazdy, wobec tego powinna być ona spełniona już w chwili złożenia wniosku. Z kolei podstawą do negatywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie wydania prawa jazdy jest m.in. sytuacja, gdy dana osoba posiada inny dokument stwierdzający uprawnienia do kierowania pojazdami (art. 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p.) lub gdy osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, zostało ono zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte i osoba ta pozostaje w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia (art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.).
Organ odwoławczy wskazał, iż wnioskodawca oświadczył, że nie stwierdzono u niego aktywnej formy uzależnienia od alkoholu lub podobnie działającego środka, nie został wobec niego orzeczony zakaz prowadzenia pojazdów samochodowych, a także nie posiada on innego dokumentu stwierdzającego uprawnienia do kierowania pojazdem silnikowym. Ponadto oświadczył, że przebywa na terytorium RP co najmniej 185 dni w każdym roku kalendarzowym ze względu na swoje więzi osobiste i zawodowe, a także z zamiarem stałego pobytu wyłącznie ze względu na swoje więzi osobiste. Wnioskodawca przedłożył orzeczenie lekarskie stwierdzające brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. W aktach sprawy znajduje się także potwierdzenie z Urzędu Federalnego ds. Komunikacji o nie posiadaniu niemieckiego ważnego dokumentu praw jazdy, zaświadczenie o zarejestrowaniu pobytu obywatela UE oraz o zameldowaniu na pobyt czasowy. Zgodnie z poczynionymi ustaleniami wnioskodawca znajduje się obecnie w posiadaniu czeskiego prawa jazdy, które zostało wydane mu [...] kwietnia 2006 r.
Mając to wszystko na względzie Kolegium wyjaśniło, iż prawo jazdy "krajowe" nie oznacza tylko prawa jazdy wydanego w Polsce, ale również krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie. Są to bowiem dokumenty uważane za równorzędne – art. 41 Konwencji Wiedeńskiej. Z przepisu art. 4 ust. 2 u.k.p. wynika, że kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wnioskodawca posiada czeskie prawo jazdy, wobec czego za nieuprawnione należało uznać wnioskowanie o wydanie również polskiego krajowego prawa jazdy.
Skargę na powyższą decyzję złożył N.G., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego tj.:
a) art. 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p. przez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że spełniona została przesłanka negatywna wydania krajowego prawa jazdy w postaci posiadania przez skarżącego innego dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdami, gdy tymczasem skarżący zarówno w momencie składania wniosku o uzyskanie polskiego prawa jazdy, jaki i w chwili obecnej nie posiada innego ważnego prawa jazdy w innym państwie UE,
b) art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. przez jego błędna wykładnię i przyjęcie, że skarżący uzyskał za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało cofnięte, a okres cofnięcia nadal trwa, gdy tymczasem skarżący w dniu złożenia wniosku oraz obecnie nie znajdował się w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia,
c) art. 11 ust. 1 u.k.p. przez niewłaściwe zastosowanie i odmowę wydania skarżącemu krajowego prawa jazdy mimo spełnienia przez niego wszystkich przesłanek uzyskania prawa jazdy;
2. naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 i art. 107 § 1 k.p.a. przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, co skutkowało odmową wydania prawa jazdy pomimo spełnienia przez skarżącego wszystkich przesłanek pozytywnych uzyskania prawa jazdy i braku istnienia przesłanek negatywnych – przede wszystkim organ nie wyjaśnił należycie treści informacji otrzymanych z Federalnego Urzędu Komunikacji co do decyzji cofającej skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami, treści przepisów prawnych regulujących rodzaj i skutki zastosowanego wobec skarżącego środka, a także możliwości odzyskania lub nabycia nowych uprawnień przez skarżącego. Ponadto organ nie ustalił właściwie obecnego statusu czeskiego prawa jazdy, uzyskanego przez skarżącego w 2006 r. Tym samym nie wyjaśnił należycie istnienia przesłanek negatywnych wydania prawa jazdy w postaci cofnięcia skarżącemu uprawnienia do kierowania pojazdami za granicą (art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.) oraz posiadania przez niego innego ważnego uprawnienia do kierowania pojazdami uzyskanego za granicą (art. 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p.). Organ nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, co doprowadziło do stwierdzenia, ze skarżący jest w posiadaniu ważnego czeskiego prawa jazdy, mimo że uprawnienie do kierowania pojazdami w Czechach jest nieważne od kwietnia 2016 r., a sam skarżący [...] lipca 2018 r. złożył w Starostwie pismo, w którym oświadczył, iż zrzeka się nabytych w 2006 r. w Republice Czeskiej uprawnień do prowadzenia pojazdów,
b) art. 84 § 1 k.p.a. przez rezygnację ze zwrócenia się do biegłego z zakresu niemieckich przepisów ustawy w sprawie ruchu drogowego w sytuacji, gdy w sprawie wymagane są wiadomości specjalne konieczne do ustalenia jakiego rodzaju decyzje dot. prawa jazdy zostały wydane wobec skarżącego w oparciu o przepisy niemieckiej ustawy w sprawie ruchu drogowego, a co za tym idzie czy zachodzą przesłanki z art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.
Mając na uwadze powyższe skarżący wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Ponadto skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentów tj. czeskiego prawa jazdy na okoliczność braku ważności tego dokumentu w chwili złożenia wniosku u Starosty oraz pisma z dnia [...] lipca 2018 r. do Starosty na okoliczność zrzeczenia się przez skarżącego z nabytych w 2006 r. w Republice Czeskiej uprawnień do prowadzenia pojazdów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 20 marca 2019 r., działając na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił przeprowadzić dowód z dokumentów - zgodnie z wnioskiem skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. 2017 r., poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej jako p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
Należy wskazać, że zasady wydawania prawa jazdy regulują przepisy u.k.p., a podstawę odmowy wydania prawa jazdy w rozpoznawanej sprawie stanowił art. 12 ust. 1 pkt 4 i 5 tej ustawy, zgodnie z którymi prawo jazdy nie może być wydane osobie posiadającej inny dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem silnikowym (art. 12 ust. 1 pkt 4) oraz osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia (art. 12 ust. 1 pkt 5).
Następnie należy podnieść, iż Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 7 września 2016 r. (I OSK 718/16, www.orzeczenia.nsa.gov.pl; dalej jako CBOSA) wskazał, że od daty wstąpienia Rzeczpospolitej Polskiej w struktury Unii Europejskiej unijny porządek prawny stał się elementem obowiązującego w naszym kraju porządku prawnego, zatem krajowe organy i sądy muszą brać pod uwagę również uregulowania unijne. Wyrażona w art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej zasada lojalności zobowiązuje państwa członkowskie do podjęcia wszelkich środków ogólnych lub szczególnych właściwych dla zapewnienia wykonania zobowiązań wynikających z Traktatów lub aktów instytucji Unii. Obowiązek ten skierowany jest również do organów krajowych stosujących prawo, a jednym z jego przejawów jest nakaz tzw. prounijnej wykładni przepisów krajowych. Reguła ta oznacza dążenie do takiej wykładni prawa krajowego, która w jak najszerszym stopniu będzie uwzględniała uregulowania prawa unijnego. W dziedzinie uznawania zagranicznych dokumentów potwierdzających prawo kierowania pojazdami kluczowe znaczenie mają dwie dyrektywy unijne: dyrektywa Rady z 29 lipca 1991 r. w sprawie praw jazdy (91/439/EWG, Dz. Urz. WE, seria L, nr 237, s. 1, ze zm.) oraz zastępująca ją od dnia 19 stycznia 2007 r. – dyrektywa 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz. Urz. UE, seria L, nr 403, s. 18). Obydwie dyrektywy wprowadzają przepisy pozwalające na odmowę wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu na terytorium wydającego państwa (art. 8 ust. 4 dyrektywy nr 91/439/EWG, art. 11 ust. 4 dyrektywy nr 2006/126/WE). Dyrektywy wprowadzają zakaz posiadania przez jedną osobę praw jazdy wydanych przez więcej niż jedno państwo członkowskie (art. 7 ust. 5 dyrektywy nr 91/439/EWG, art. 7 ust. 5 lit. a dyrektywy nr 2006/126/WE – "jedna osoba nie może posiadać więcej niż jedno prawo jazdy"). Wskazać również należy, że przepis art. 12 ust. 1 pkt 5 stanowi odpowiednik regulacji zawartej w art. 11 ust. 4 Dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy (Dz.U.UE.L.2006.403.18 ze zm.) zgodnie z którym państwo członkowskie odmawia wydania prawa jazdy osobie, której prawo jazdy podlega ograniczeniu, zawieszeniu lub cofnięciu w innym państwie członkowskim. Państwo członkowskie może także odmówić wydania prawa jazdy osobie ubiegającej się o prawo jazdy, której prawo jazdy zostało w innym państwie członkowskim unieważnione".
Celem tych przepisów jest uniemożliwienie osobom, które zostały wykluczone z uczestnictwa w ruchu drogowym na terytorium jednego z krajów członkowskich Unii Europejskiej, ominięcia sankcji nałożonych mocą prawomocnych orzeczeń właściwych władz i nie dopuszczenie ich do ruchu drogowego bez uprzedniego spełnienia określonych przepisami prawa warunków do odzyskania uprawnień do kierowania pojazdami.
Zgodnie ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości UE wyrażonym w wyroku z 1 marca 2012 r. w sprawie C-467/10 Baris Akyüz, przepisy art. 1 ust. 2 oraz art. 8 ust. 2 i 4 dyrektywy Rady 91/439/EWG w związku z art. 2 ust. 1 oraz z art. 11 ust. 4 dyrektywy 2006/126/WE w sprawie praw jazdy należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom przyjmującego państwa członkowskiego, które pozwalają, aby odmówiło ono uznania na swoim terytorium prawa jazdy wydanego w innym państwie członkowskim, jeżeli wobec posiadacza owego prawa jazdy przyjmujące państwo członkowskie nie zastosowało żadnego środka w rozumieniu rzeczonych art. 8 ust. 4 dyrektywy 91/439 lub art. 11 ust. 4 akapit drugi dyrektywy 2006/126, lecz w tym ostatnim państwie odmówiono mu wydania pierwszego prawa jazdy na tej podstawie, że zgodnie z przepisami wskazanego państwa nie spełniał on fizycznych i psychologicznych wymogów bezpiecznego prowadzenia pojazdu silnikowego.
Trzeba podkreślić, że przepisy art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. nakazują organom wyjaśnienie istotnych kwestii po wyczerpującym zebraniu, rozpatrzeniu i ocenie całego materiału dowodowego oraz kierowanie się przy tym zasadą prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, a ponadto elementy powyższe mają znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Obowiązkiem każdego organu administracji publicznej jest zatem wyczerpujące wskazanie okoliczności faktycznych i prawnych, którymi kierował się przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, w szczególności uzasadnienie winno zawierać ocenę zebranego w postępowaniu materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię stosowanych przepisów oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego w świetle obowiązującego prawa. Na organach administracji spoczywa nie tylko obowiązek wskazania swojego rozstrzygnięcia ale i umotywowania swojego stanowiska w tym zakresie, tj. przedstawienia toku rozumowania, który doprowadził do podjęcia rozstrzygnięcia, w tym wskazania przyczyn zajęcia danego stanowiska, jak i powodów, dla których zarzuty i argumenty podnoszone przez stronę są lub nie są zasadne. Wymóg zawarcia w uzasadnieniu wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia należy rozumieć w ten sposób, że uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez sąd, czy orzekający organ nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów. Zważyć również trzeba, że z zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. wywodzi się, że podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia oraz załatwienia sprawy wymaga w pierwszym rzędzie rozważania, jakie fakty mają w sprawie znaczenie. O tym decyduje zaś norma prawa materialnego (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks Postępowania Administracyjnego. Komentarz 8 wydanie, Warszawa 2006, s. 69, wyrok NSA z dnia 2 marca 2017 r., I GSK 1855/15, CBOSA). Nieustalenie przez organy w ramach toczącego się postępowania lub pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, może stanowić przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy.
Zważyć należy, że ocena zastosowania przepisów prawa materialnego wymaga uprzedniego stwierdzenia, że stan faktyczny został ustalony prawidłowo, po wszechstronnym rozpatrzeniu materiału dowodowego zebranego w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2017 r., II GSK 2740/15, CBOSA). Rozważania w przedmiocie zastosowania określonego przepisu prawa materialnego mają uzasadnienie dopiero na tym etapie stosowania prawa, na którym nie ma już żadnych wątpliwości, co do stanu faktycznego.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że orzekające w sprawie organy uznały, iż z akt sprawy wynika jednoznacznie, że skarżący znajduje się w posiadaniu czeskiego prawa jazdy. Zgodnie z art. 4 ust.1 pkt 2 lit. c u.k.p. dokumentem stwierdzającym posiadanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub zespołem pojazdów składającym się z pojazdu silnikowego i przyczepy lub naczepy jest wydane za granicą krajowe prawo jazdy wydane w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Z kolei przepis art. 4 ust. 2 u.k.p. stanowi, że kierowca może posiadać tylko jedno ważne prawo jazdy. Wskazać trzeba, że pkt 4b dokumentu prawa jazdy zawiera datę utraty ważności prawa jazdy lub kreskę oznaczającą, że prawo jazdy jest ważne bezterminowo, zaś pkt 11 datę ważności każdej kategorii (zob. załącznik nr I do dyrektywy 2006/126/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 20 grudnia 2006 r. w sprawie praw jazdy). W orzecznictwie wskazuje się, że pojęcie "prawo jazdy" występuje w dwóch znaczeniach. Po pierwsze, oznacza ono uprawnienie do prowadzenia pojazdów mechanicznych określonego rodzaju. Po drugie, używane jest ono na określenie dokumentu urzędowego potwierdzającego posiadanie przez jego posiadacza uprawnienia do prowadzenia pojazdów wskazanych w nim kategorii. Prawo jazdy jako dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone (art. 76 § 1 k.p.a.). Jego treść powinna być jasna i zrozumiała zarówno dla posiadacza prawa jazdy, jak i osoby kontrolującej, czy kierujący pojazdem posiada uprawnienie do prowadzenia tego właśnie pojazdu. W szczególności wymienione osoby nie mogą mieć wątpliwości, czy prawo jazdy jest ważne, czy też już wygasło (zob. wyrok NSA z dnia 1 marca 2017 r., I OSK 1686/15, CBOSA). Z przedłożonego przez skarżącego dokumentu czeskiego prawa jazdy (pkt 4b), wynika że termin ważności prawa jazdy upłynął [...] kwietnia 2016 r., a więc przed złożeniem wniosku o wydanie polskiego krajowego prawa jazdy. Organy winny zatem rozważyć, czy w świetle powyższych wywodów została spełniona przesłanka o której mowa w art. 12 ust. 1 pkt 4 u.k.p.
Odnosząc się do negatywnej przesłanki wydania prawa jazdy wskazanej w art. art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. należy wskazać, iż wynikający z treści tego przepisu zakres ustaleń organu obejmuje badanie, czy wnioskodawca uzyskał prawo jazdy za granicą, czy to prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami cofnięte, za istotny przyjmując okres, na który prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie cofnięto, albowiem tylko w tym okresie ukonstytuowany analizowanym przepisem zakaz wydania prawa jazdy może obowiązywać (zob. wyrok NSA z dnia 7 września 2016 r., I OSK 718/16, CBOSA). Zdaniem Sądu dokonane przez organy ustalenia co do wystąpienia okoliczności uzasadniających odmowę wydania skarżącemu polskiego prawa jazdy są przedwczesne z powodu niewyjaśnienia okoliczności faktycznych istotnych dla zastosowanej kwalifikacji prawnej.
W ocenie Sądu, konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy jest bowiem jednoznaczne ustalenie, czy skarżący pozostaje w Niemczech w okresie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami stosownie do art.12 ust. 1 pkt 5 u.k.p. Należy wskazać, że organy nie ustaliły znaczenia prawnego daty zawartej w dokumencie Kraftfarht-Bundesamt i przetłumaczonej jako umorzenie (w oryginale Tilgungs-Datum). Sądowi z urzędu jest wiadome z licznych spraw rozpoznawanych ze skarg obywateli Niemiec na odmowy wydania prawa jazdy w identycznych lub zbliżonych stanach faktycznych i prawnych (por. np. sprawa o sygn. akt II SA/Go 716/18), iż sporządzone przez tłumaczy przysięgłych tłumaczenia informacji dla Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego różnią się w zakresie zwrotu "Tilgungs-Datum". W jednych tłumaczeniach określany jest on jako "data zatarcia", zaś w drugich jako "data umorzenia". W związku z tym nie można w istocie ocenić, jakie jest dokładne znaczenie tego zwrotu. Jest to o tyle istotne, że z materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny, że do tych konkretnych dat (umorzenia, zatarcia) nastąpiło terminowe cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami. Takiej informacji nie zawiera pismo Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego z dnia [...] września 2017 r. w którym wskazano, że skarżący nie posiada ważnego niemieckiego prawa jazdy oraz "należy uwzględnić decyzje częściowo w zakresie wydania prawa jazdy na nowo w Niemczech do upływu [...] marca 2022 r.", a "obligatoryjnym warunkiem do wydania na nowo prawa jazdy w Niemczech byłoby przedłożenie ekspertyzy medyczno-psychologicznej, która potwierdzałaby zdolność do udziału w publicznym ruchu drogowym". Stanowisko organów, że podana w powyższym piśmie data wskazuje na okres, na który cofnięto uprawnienie jest przedwczesna. Organy powinny zatem wyjaśnić jakie środki prawne zostały zastosowane przez organy RFN wobec skarżącego i czy mogą one zostać uznane za odpowiadające normie prawnej zawartej w art. 12 ust. 1 ust. 5 u.k.p., tzn. czy prawo jazdy zostało zatrzymane lub uprawnienie do kierowania pojazdami zostało cofnięte – w okresie obowiązywania zatrzymania prawa jazdy lub cofnięcia uprawnienia. W ocenie Sądu z dokumentów zgromadzonych w sprawie nie wynika bowiem jednoznacznie jakie konkretnie środki prawne zastosowane przez organy RFN obowiązują skarżącego w dacie orzekania i do jakiego czasu (zob. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp. z dnia 22 sierpnia 2018 r., II SA/Go 447/18, CBOSA). Nie może zarazem budzić wątpliwości, że ustalenie treści prawa obcego jest elementem stanu faktycznego. Zdaniem Sądu skoro w rozpoznawanej sprawie nie można w sposób jednoznaczny stwierdzić, czy przyjęte przez organy istotne fakty został ustalone, subsumcja tego stanu faktycznego pod przepis prawa materialnego (art. 12 ust. 1 pkt 5 u.k.p.) byłaby przedwczesna.
Z powyższych względów Sąd uznał, że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy wobec istotnych braków dowodowych doszło do naruszenia prawa procesowego to jest art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.), co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z uwagi na konieczność znacznego uzupełnienia postępowania dowodowego z wykorzystaniem dokumentów i prawa obcego należało również uchylić decyzję organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.). Zadaniem organów będzie dokładne i wyczerpujące ustalenie aktualnego stanu faktycznego sprawy z wykorzystaniem dokumentów źródłowych oraz zweryfikowanie wątpliwości dotyczących informacji organów niemieckich. Wymaga to w szczególności zwrócenia się do Federalnego Urzędu ds. Ruchu Drogowego o doprecyzowanie przekazywanych informacji, a w sytuacji, gdy te informacje lub zawarte w nich pojęcia będą niewystarczające lub nadal niejasne organy winny rozważyć skorzystanie z wiedzy specjalistycznej. Organy powinny również rozważyć podniesioną powyżej kwestię związaną z posiadaniem czeskiego prawa jazdy.
O należnych skarżącemu kosztach postępowania (pkt II wyroku) Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 i 2 p.p.s.a. W poczet zasądzonych kosztów postępowania sądowego, w łącznej wysokości 697 zł, Sąd zaliczył wpis od skargi - 200 zł, opłatę skarbową od pełnomocnictwa - 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika - 480 zł, odpowiadające wysokości stawki minimalnej określonej w § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło