II SA/Go 903/13
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2013-11-27
Skład orzekający: Mirosław Trzecki, Ireneusz Fornalik, Adam Jutrzenka-Trzebiatowski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Prokurator Rejonowy, wnosząc skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego, może skutecznie domagać się uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, mimo że przedmiotem zaskarżenia była decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę Prokuratora Rejonowego, uznając, że przedmiotem zaskarżenia była decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego, a nie postanowienie organu pierwszej instancji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Sąd podkreślił, że art. 135 PPSA, pozwalający na badanie innych aktów lub czynności w granicach sprawy, stosuje się jedynie w przypadku uwzględnienia skargi. Ponadto, sąd stwierdził, że Skarb Państwa – Nadleśnictwo nie miał legitymacji do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, co zostało prawomocnie rozstrzygnięte w innej sprawie, a Prokurator nie wykazał tożsamości podmiotowej uzasadniającej odrzucenie skargi w oparciu o art. 58 § 1 pkt 4 PPSA.Stan faktyczny
Prokurator Rejonowy wniósł skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania odwoławczego, które dotyczyło postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nakazującego rozbiórkę domu letniskowego. Skarżący domagał się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającego ją postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze, uznając, że Skarb Państwa – Nadleśnictwo nie było stroną uprawnioną do wniesienia zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Sąd administracyjny oddalił skargę Prokuratora.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Trzecki Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik (spr.) Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Protokolant sekr. sąd. Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2013 r. sprawy ze skargi Prokuratora Rejonowego na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego oddala skargę.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. ([...]) - wydanym na podstawie art. 59 § 1 pkt 10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015, ze zm. określanej dalej jako "p.e.a.") w związku z art. 105 § 1 i art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego ( t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej określanego dalej jako "k.p.a.") - umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte przez Kierownika Urzędu Rejonowego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] lipca 1996 r., nakazującego rozbiórkę domu letniskowego w [...], na terenie leśnym nad jeziorem [...], wybudowanego w wyniku samowoli budowlanej, na nieruchomości należącej do Skarbu Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwa, który to obowiązek wynikał z decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] lipca 1993 r. ([...]) .
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny, którym w tym okresie był Kierownik Urzędu Rejonowego, w drodze postanowień wydanych na podstawie art. 116 pkt 1 i art. 119 § 1 p.e.a., nałożył grzywny w celu przymuszenia:
– z dnia [...] lipca 1996 r. (doręczone w dniu 20.07.1996 r., utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody z dnia [...].11.1996 r., znak: [...]);
– z dnia [...] lutego 1997 r. (doręczone w dniu 13 lutego 1997 r.)
– z dnia [...] kwietnia 1997 r. (doręczone w dniu 3 kwietnia 1997 r.) ;
– z dnia [...] czerwca 1997 r. (doręczone w dniu 17 czerwca 1997 r.) ;
– z dnia [...] sierpnia 1997 r. (doręczone w dniu 7 sierpnia 1997 r.).
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 1998 r. Kierownik Urzędu Rejonowego nakazał wykonanie zastępcze obowiązku rozbiórki domu letniskowego oraz wezwał M.S. do wpłacenia w terminie do dnia [...] stycznia 1999 r., kwoty 11.330 zł tytułem zaliczki na poczet kosztów wykonania zastępczego, pod rygorem ściągnięcia w trybie egzekucji administracyjnej dotyczącej należności pieniężnych. Jednocześnie nie wyznaczono osoby, której zlecono by wykonanie zastępcze wyżej wymienionego obowiązku.
Z dniem 1 stycznia 1999 r. organem właściwym w sprawie - w miejsce Kierownika Urzędu Rejonowego - stał się Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego.
Zgodnie z treścią art. 130 p.e.a. jeżeli w postanowieniu w sprawie wykonania zastępczego nie wskazano osoby, której zostało zlecone zastępcze wykonanie egzekwowanego obowiązku, organ egzekucyjny zleci wykonanie egzekwowanych czynności określonej przez siebie osobie w terminie nie dłuższym niż miesiąc i zawiadomi o tym zobowiązanego. Termin ten upłynął bezskutecznie w dniu 17 stycznia 1999 r. Jednocześnie nie wyegzekwowano od M.S. żadnej należności pieniężnej.
W związku z powyższym organ powołując się na art. 59 § 1 pkt 10 p.e.a. w związku z art. 105 § 1 i art. 126 k.p.a. umorzył postępowanie egzekucyjne.
Pismem z dnia [...] lutego 2013 r. Skarb Państwa – Nadleśnictwo złożyło zażalenie do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na wyżej wymienione postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi.
W ocenie wnoszącego zażalenie termin określony w art. 130 p.e.a. ma charakter instrukcyjny, co oznacza, iż nawet po jego upływie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego może kontynuować postępowanie egzekucyjne.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego umorzył postępowanie odwoławcze w przedmiotowej sprawie. W uzasadnieniu organ przywołał treść art. 59 § 5 p.e.a., zgodnie z którym na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Wskazał jednocześnie, iż Skarb Państwa – Nadleśnictwo nie jest zobowiązanym, jak również wierzycielem w sprawie dotyczącej egzekucji wykonania przez M.S. obowiązku rozbiórki domu letniskowego. Jednocześnie organ wskazał, że Skarb Państwa – Nadleśnictwo ma interes prawny uprawniający do uczestnictwa w postępowaniu egzekucyjnym z nieruchomości przy egzekucji należności pieniężnych. Jednakże w związku z zawężeniem przez ustawę o postępowaniu egzekucyjnym w administracji kręgu podmiotów, którym przysługuje przymiot strony, nie będzie on stroną w przypadku egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, gdzie przymiot strony przysługuje jedynie wierzycielowi i zobowiązanemu.
Odnosząc się do pozytywnego rozpatrzenia skargi Skarbu Państwa - Nadleśnictwa na przewlekłość postępowania egzekucyjnego, prowadzonego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podkreślił, iż skarga ta została rozpatrzona na podstawie dyspozycji art. 54 § 2 p.e.a., który daje możliwość rozpatrzenia skargi pochodzącej od podmiotu, którego interes prawny lub faktyczny został naruszony w wyniku niewykonania obowiązku, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
Skarb Państwa – Nadleśnictwo powołując się na dyspozycję art. 135 oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.) pismem z dnia [...] maja 2013 r. złożył skargę na wskazaną powyżej decyzję, wnosząc o uchylenie jej w całości wraz z postanowieniem organu I instancji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
W uzasadnieniu tej skargi Skarb Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo wskazał, iż termin określony w art. 130 p.e.a. ma charakter instrukcyjny, co oznacza, że nawet po jego upływie organ egzekucyjny mógł kontynuować postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do przyjęcia, że podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego jest brak w dokumentach postępowania dowodów, czy grzywny w celu przymuszenia zostały przez zobowiązanego uiszczone, a jeżeli nie, to czy sprawa została skierowana do postępowania egzekucyjnego w celu ich ściągnięcia , a także upływ czasu (zmiana realiów finansowych w kraju) w odniesieniu do wysokości nakładanych grzywien, skarżący uznał, iż te okoliczności nie mają żadnego znaczenia.
W ocenie skarżącego z literalnego brzmienia art. 59 § 5 p.e.a. wynika, iż na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przysługuje zażalenie jedynie zobowiązanemu oraz wierzycielowi niebędącemu jednocześnie organem egzekucyjnym. Jednakże, należy odstąpić od sensu językowego wykładni, mimo, że przepis jest jasny i oczywisty, gdy przemawiają za tym szczególnie ważne racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne, jak ma miejsce w przedmiotowej sprawie. Skarżący przy tej okazji powołał się na normy konstytucyjne art. 2, art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2, art. 78 oraz art. 184 Konstytucji RP, które to mają przemawiać za przyjęciem wykładni funkcjonalnej, dopuszczającej wniesienie zażalenia na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego przez podmiot mający w tym zakresie interes prawny i faktyczny.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 25 lipca 2013 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Go 458/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił powyższą skargę .
Pismem z dnia [...] września 2013 r. Prokurator Rejonowy wystąpił ze skargą na wspomnianą powyżej decyzję z dnia [...] kwietnia 2013 r. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, wskazując , iż zaskarża powyższą decyzję w całości , zarzucając jej :
- istotne naruszenie art. 130 p.e.a poprzez przyjęcie, że przekroczenie terminu o którym mowa w tym przepisie nie daje możliwości organowi egzekucyjnemu do dalszego prowadzenia postępowania egzekucyjnego ;
- istotne naruszenie art. 119 p.e.a. i art. 126 p.e.a. poprzez przyjęcie, że brak w dokumentach postępowania dowodów, czy grzywny w celu przymuszenia zostały przez zobowiązanego uiszczone, a jeżeli nie, to czy sprawa skierowana do postępowania egzekucyjnego w celu ich ściągnięcia, a także upływ czasu ( zmiana realiów finansowych w kraju ) w odniesieniu do wysokości nakładanych grzywien, jest podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego ;
- istotne naruszenie art. 59 § 1 pkt 10 p.e.a. w zw. z art. 105 k.p.a. poprzez przyjęcie, że w niniejszym stanie faktycznym przepisy te mogą być podstawą do umorzenia postępowania egzekucyjnego .
W związku z powyższym zarzutami Prokurator Rejonowy wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz poprzedzającego ją postanowienia organu I instancji o umorzeniu postępowania egzekucyjnego , powołując się na przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c praz art. 135 p.p.s.a.
W uzasadnieniu skargi Prokurator wskazał, iż termin określony w art. 130 §1 p.e.a. ma charakter instrukcyjny, natomiast nie ma żadnego znaczenia dla umorzenia postępowania w jakiej wysokości były nakładane na zobowiązanego grzywny w celu przymuszenia i czy zostały one od niego wyegzekwowane. Ponadto skarżący podniósł, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zamiast zastanawiać się nad umorzeniem postępowania powinien stosując odpowiednie przepisy przewidziane prawem, niezwłocznie zlecić wykonawcy wykonanie rozbiórki domu letniskowego.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. wskazując, iż sprawa została prawomocnie rozstrzygnięta wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 25 lipca 2013 r. ( sygn. akt II SA/Go 458/13 ) .
Uczestnik postępowania Skarb Państwa – Nadleśnictwo w piśmie z dnia [...] listopada 2013 wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającego ją postanowienia organu egzekucyjnego I instancji w całej rozciągłości popierając wnioski i twierdzenia skarżącego Prokuratora wskazując, iż sąd winien zbadać zgodność z prawem nie tylko decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r., ale także postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Skarga okazała się bezzasadna.
Przedmiotem skargi wniesionej przez Prokuratora Rejonowego była w niniejszej sprawie decyzja Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r. ([...]) w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego, a jedynie na podstawie art. 135 p.p.s.a. skarżący domagał się uchylenia również postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2013 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Taki przedmiot skargi jednoznacznie wynika z jej treści oraz powołanych wprost przez skarżącego przepisów proceduralnych. Stąd też nie było podstaw do doszukiwania się innego przedmiotu zaskarżanie, tym bardziej, iż skarga została sporządzona przez profesjonalną instytucję, będącą organem ochrony prawnej, której zadaniem jest strzeżenie praworządności (art. 1 ust. 3 i art. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze - Dz. U z 2011 r., Nr 270, poz. 1599, ze zm.). W postępowaniu sądowoadministracyjnym wprawdzie obowiązuje zasada niezwiązania sądu granicami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), jednakże nie oznacza ona, że sąd nie jest związany granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowane przez uprawniony podmiot.
Na wstępie należy odnieść się do zarzutu podniesionego przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego zawartego w odpowiedzi na skargę, a mianowicie, iż zachodzą przesłanki określone w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. do odrzucenia skargi, a to w związku z tym , iż w sprawie sygn. akt II SA/Go 458/13 prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. została oddalona skarga Skarbu Państwa – Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo na wspomniane powyżej postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Zgodnie z powołanym przez organ przepisem sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku lub została już prawomocnie osądzona. Z treści przytoczonego przypisu wynika wprost, że w jego ujęciu powaga rzeczy osądzonej uzasadniająca odrzucenie skargi zachodzi wówczas, gdy wystąpi tożsamość przedmiotowa (tożsamość sprawy) i tożsamość podmiotowa (tożsamość stron). W piśmiennictwie zwraca się uwagę, że art. 171 p.p.s.a., a także niektóre inne przepisy p.p.s.a. przy formułowaniu konstrukcji stanu powagi rzeczy osądzonej pomijają warunek tożsamości podmiotowej ( por. M. Bogusz, Powaga rzeczy osądzonej w nowym postępowaniu sądowoadministracyjnym, PiP 2004, z. 6, s. 93 i nast.). Uwzględniając jednak wnioski wypływające z gramatycznej wykładni art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a, należy przyjąć, że w zakresie objętym regulacją tego przepisu stan powagi rzeczy osądzonej w postępowaniu sądowoadministracyjnym istnieje w warunkach tożsamości przedmiotu postępowania oraz tożsamości jego stron. Taka wykładnia art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. pełniej realizuje prawo do sądu. Można spotkać się z poglądem, iż granice stanu rei iudicatae w sposób samodzielny i pełny reguluje art. 171 p.p.s.a. (por. T. Woś, Prawomocność orzeczeń sądu administracyjnego, PPP 2007, nr 5, s. 60- 62). Zdaniem tego autora, uwzględniając wskazany wyżej zakres regulacji art. 171 p.p.s.a., przy wykładni art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a., należy przyjąć, że w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. zawarte zostały dwie odrębne normy, określające odrzucenie skargi, "połączone niezbyt szczęśliwie spójnikiem «lub»". W rzeczywistości bowiem "normy te mają samodzielną treść, która równie dobrze mogłaby być połączona spójnikiem rozłącznym «albo»". Owe odrębne przesłanki odrzucenia skargi to sytuacje:
a) kiedy "sprawa objęta skargą pomiędzy tymi samymi osobami pozostaje w toku";
b) kiedy "sprawa została już prawomocnie osądzona" .
Przy takiej interpretacji art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. zachodzi brak podstaw do przyjęcia, że w drugiej normie chodzi o prawomocne rozstrzygnięcie "między tymi samymi stronami". Jednakże nie sposób nie dostrzec, że z przyjęciem powyższego stanowiska łączy się dość istotna modyfikacja komentowanego przepisu, polegająca w szczególności na odmówieniu doniosłości prawnej spójnikowi "lub", użytemu w art. 58 § 1 pkt 4 p.p.s.a. i zastąpieniu go w procesie wykładni spójnikiem rozłącznym "albo", który w treści tego przepisu w ogóle nie występuje. Przyjęcie proponowanej przez autora wykładni wymagałoby stosownych zmian rozważanych regulacji prawnych (por. A. Kabat / w./ B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX 2013., t. 6 do art. 56 ) . Dlatego też sąd w niniejszej sprawie podziela ten pierwszy pogląd, iż odrzucenie skargi jest możliwe, gdy zachodzi tożsamość sprawy zarówno w sferze przedmiotowej, jak i podmiotowej. Przy czym, co należy podkreślić tożsamość stron postępowania wystąpi nie tylko w odniesieniu do skarżącego i strony przeciwnej (art. 32 p.p.s.a.), ale także w stosunku do innych uczestników postępowania (por. W. Chróścielewski (w:) W. Chróścielewski, J.P. Tarno, Postępowanie administracyjne i postępowanie przed sądami administracyjnymi, Warszawa 2004, s. 451).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należy zauważyć, iż postępowanie w sprawie o sygn. akt II SA/Go 458/13 toczyło się z udziałem Skarbu Państwa - Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe Nadleśnictwo, M.S. oraz Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Natomiast w niniejszej sprawie oprócz wymienionych powyżej podmiotów uczestniczy również – jako skarżący - Prokurator Rejonowy, któremu zgodnie z art. 8 § 2 z d. 2 p.p.s.a. przysługują prawa strony . Tym samym nie zachodzi tożsamość podmiotowa między niniejszą sprawą, a sprawą o sygn. akt II SA/Go 458/13, która uzasadniałaby odrzucenie skargi , zgodnie z wnioskiem organu II instancji .
Mając na względzie zakres spraw podlegających właściwości sądów administracyjnych w zakresie kontroli działalności administracji publicznej uznać należy, iż zaskarżona przez Prokuratora Rejonowego decyzja w sprawie umorzenia postępowania odwoławczego podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego zgodnie z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a.
Legitymacja Prokuratora do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na powyższą decyzję wynika z art. 50 § 1 p.p.s.a. i nie zna ona żadnych ograniczeń przedmiotowych, gdy idzie o prawo wniesienia skargi przez prokuratora, jeżeli tylko skarga wnoszona jest w sprawie należącej do drogi postępowania sadowoadministracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 13 marca 2008 r. , II OSK 385/07, LEX 468747) .
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a. następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. (por. uchwałę składu siedmiu sędziów NSA z dnia 5 lipca 1999 r. sygn. akt OPS 16/98). Według art. 18 p.e.a. w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym mają przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Krąg podmiotów, którym w postępowaniu egzekucyjnym przysługuje przymiot strony jest znacznie węższy niż w postępowaniu merytorycznym, to jest rozstrzygającym sprawę co do istoty. Ponadto, w świetle art. 5 § 1 pkt 1 p.e.a. uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązków wymienionych w art. 2 p.e.a. jest wierzyciel, czyli dla obowiązków wynikających z decyzji lub postanowień organów administracji publicznej właściwy do orzekania organ I instancji. Natomiast obok wierzyciela drugą stroną postępowania egzekucyjnego jest zobowiązany, tj. osoba prawna albo jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej albo osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym lub obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 1a pkt 20 p.e.a.). Dlatego też w świetle art. 6 § 1 p.e.a. jeżeli zobowiązany uchyla się od wykonania obowiązku to wyłącznie wierzyciel może i powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. Oznacza to, że wszczęcie egzekucji administracyjnej może nastąpić tylko na wniosek wierzyciela, a jeżeli wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym, przystępuje on z urzędu do egzekucji na podstawie tytułu wykonawczego przez siebie wystawionego (art. 26 § 1 i 2 p.e.a.).
Poza wierzycielem i zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym w ograniczonym zakresie mogą uczestniczyć także inne podmioty, o ile wynika to wyraźnie z przepisów ustawy. Tak określony zakres podmiotowy postępowania egzekucyjnego administracji wyklucza dopuszczalność formalnoprawnej ingerencji w tok tego postępowania innych podmiotów spoza tego zakresu, nawet jeśli podmioty te były stronami postępowania rozstrzygającego daną sprawę co do istoty (wyrok NSA z dnia 10 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 790/10, wyrok NSA z dnia 21 października 2008 r. sygn. akt II OSK 1252/07 oraz wyrok NSA z dnia 9 maja 2001 r. sygn. akt IV SAB 175/00, Lex nr 55781).
Egzemplifikacją tak zakreślonego kręgu stron postępowania jest art. 59 § 5 p.e.a., w którym wyraźnie wskazano podmioty uprawnione do wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. zobowiązanego oraz wierzyciela niebędącego jednocześnie organem egzekucyjnym.
W przedmiotowej sprawie wierzycielem i jednocześnie organem egzekucyjnym jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego, a zobowiązanym jest M.S.. W związku z czym powyższe uprawnienie do wniesienia zażalenia przysługuje jedynie M.S..
Stąd też Skarb Państwa – Nadleśnictwo nie posiadając przymiotu ani wierzyciela, ani zobowiązanego, nie mógł więc skutecznie złożyć zażalenia do Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w przedmiotowej sprawie. Prawidłowo więc organ II instancji umorzył postępowanie odwoławcze.
Dlatego też trafnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w sprawie o sygn. akt II SA/Go 458/13 oddalił skargę Skarbu Państwa – Nadleśnictwa na postanowienie o umorzeniu postępowania odwoławczego i sąd tym rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie był związany zgodnie z art. 170 p.p.s.a.
Podkreślić należy, iż przedmiotem oceny zgodności z prawem zarówno w niniejszej sprawie, jak i w sprawie o sygn. akt II SA/Go 458/13 była jedynie decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego, a nie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego.
Mając na uwadze wnioski skargi oraz zawarte w niej zarzuty, które nie odnosiły się zupełnie do zaskarżonej decyzji, stwierdzić należy, iż wolą skarżącego było doprowadzenie do uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Jednakże nie było to możliwe w niniejszej sprawie w sytuacji, gdy przedmiotem zaskarżenia była zgodna z prawem decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Treść art. 135 p.p.s.a. przewiduje wprawdzie , iż sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia, Jednakże ma on zastosowanie jedynie w razie uwzględnienia skargi ( por. A. Kabat, op.cit, t. 9 do art. 135, wyrok NSA z 15 grudnia 2011 r. I OSK 55/11, LEX 1149388, wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2012 r., I FSK 1678/11 , LEX 1218339 ) .
Zatem w przedmiotowej sprawie Prokurator chcąc doprowadzić do uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania powinien był zaskarżyć właśnie to rozstrzygnięcie, a nie decyzję o umorzeniu postępowania odwoławczego do czego był uprawniony zgodnie z art. 8 i 50 p.p.s.a. i to bez konieczności wyczerpania środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym (art. 52 §1 p.p.s.a.) .
Mając na uwadze powyższe sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę .
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło