II SA/Go 905/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2012r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P.G. na postanowienie referendarza sądowego z dnia 1 marca 2012r. o odmowie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia [...] października 2011r. P.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim skargę na decyzję Komendanta Oddziału Straży Granicznej z dnia [...] września 2011r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej. Na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 9 grudnia 2011r. P.G. został wezwany do uiszczenia wpisu od wniesionej skargi w wysokości 120 zł. Pismem z dnia [...] grudnia 2011r. skarżący wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, a 12 stycznia 2012 r. wpłynął do sądu wniosek P.G. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej. P.G. podał, że prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi stratę (65.000 zł). Oświadczył, że posiada dług wobec kontrahentów w wysokości około 400.000 zł. P.G. wskazał, że jego żona jest bezrobotna. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 16 stycznia 2012 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty związane z utrzymaniem domu, 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych za ostatnie dwa miesiące, 3. zestawienie wartości przychodów z działalności gospodarczej oraz kosztów ich uzyskania za ostatnie trzy miesiące jak również odpisy deklaracji podatkowych podatku od towarów i usług za ostatnie trzy miesiące składanych w związku z działalnością gospodarcza prowadzoną przez skarżącą, 4. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone koszty zakupu leków (leczenia), 5. przedłożenie dokumentu (np. zaświadczenie) w przedmiocie zaległości z tytułu należności publicznoprawnych (podatki, składki). W dniu 30 stycznia 2012 r. wpłynęło do sądu pismo P.G., do którego nie zostały dołączone dokumenty uzupełniające wniosek o przyznanie prawa pomocy mimo, że strona wymienia je jako załączniki do ww. pisma. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 1 lutego 2012 r. ponownie wezwano skarżącego do przedłożenia w terminie 7 dni wskazanych powyżej dokumentów. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 6 lutego 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 38 oraz oświadczenie zawarte w sprzeciwie z dnia [...] marca 2012), a P.G. nie odpowiedział na wezwanie. Pismem z dnia [...] marca 2012r. P.G. wniósł sprzeciw od ww. postanowienia z dnia 1 marca 2012r. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że referendarz sądowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych. Skarżący twierdzi, iż odpowiedział na wezwanie referendarza, dotrzymując wyznaczonego terminu. Z tego względu strona uznała, że sprzeciw jest uzasadniony. Skarżący oświadczył, iż przedmiotowe wezwanie otrzymał w dniu 6 lutego 2012r., a odpowiedź na to wezwanie prawdopodobnie znalazła się w rękach osoby do jej nadania nieupoważnionej, bądź zaniechanie leży po stronie urzędu pocztowego. Strona twierdzi, że pismo stanowiące odpowiedź na wezwanie nadała w dniu 13 lutego 2012r. za pośrednictwem poczty, a w przesyłce znalazły się wszystkie wymagane dokumenty. Zdaniem strony skarżącej okoliczność, która wpłynęła na niedostarczenie ww. pisma w terminie to uchybienia ze strony urzędu pocztowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – zwaną dalej "p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Pomoc ta ma zapobiec sytuacji, w której rzeczywisty brak wystarczających środków finansowych uniemożliwiłby stronie skorzystanie z jej prawa do weryfikacji legalności decyzji organu administracji publicznej przez niezawisły sąd. Należy zaznaczyć, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści cytowanego powyżej art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające, może zwrócić się o pomoc państwa (postanowienie SN z 24.09.1984r. II CZ 104/84). Na podstawie analizy treści wniosku strony, a także sprzeciwu należy stwierdzić, iż strona skarżąca nie wykazała, że jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych. Skarżący nie przedłożył między innymi wyciągów z rachunków bankowych, zestawienia wartości przychodów oraz kosztów ich uzyskania, zaświadczenia w przedmiocie zadłużenia z tytułu należności publicznoprawnych. Strona podniosła, że prowadzona przez nią działalność gospodarcza przynosi stratę. Brak dokumentów potwierdzających tą okoliczność powoduje, że takie stwierdzenie jest gołosłowne. Ponadto strata wynikająca z zeznań podatkowych i bilansu jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżki kosztów nad przychodami i nie jest tożsama z brakiem środków finansowych i co za tym idzie, sama ta okoliczność nie warunkuje potrzeby udzielenia pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 czerwca 2008 r., I GZ 260/08, Lex nr 479125, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 135/11, LexPolonica nr 2619935). Podkreślenia wymaga fakt, iż mimo, że skarżący wiedział, że referendarz sądowy odmówił mu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak możliwości oceny jego faktycznej sytuacji finansowej, bowiem strona nie przedłożyła wymaganych dokumentów, skarżący nie przesłał ich również wraz ze sprzeciwem. Ponadto oświadczenie strony jakoby niedostarczenie w terminie odpowiedzi na wezwanie wynikał z zawinionego postępowania urzędu pocztowego nie ma również pokrycia w aktach sądowych, bowiem skarżący nie nadesłał na tą okoliczność żadnych dokumentów (np. dowodu nadania pisma, wystąpienie z reklamacją pocztową). W dodatku zaznaczyć trzeba, że korespondencja od skarżącego nie tylko nie wpłynęła w terminie, ale i w ogóle nie wpłynęła (mimo, że została rzekomo nadana prawie 2 miesiące temu). Jak już wyżej wspomniano ciężar dowodu spoczywa każdorazowo na podmiocie występującym z żądaniem, a skarżący nie udowodnił okoliczności podnoszonych w sprzeciwie, jak i tych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy i tym samym nie wykazał, iż jego sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów sądowych. Z tych powodów na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.