II SA/Go 926/12

Dnia 21 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Pauter (spr.) Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Protokolant sekr. sąd. Małgorzata Zacharia-Gardzielewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2013 r. sprawy ze skargi B.W. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Decyzją nr [...], z dnia [...] sierpnia 2012 roku, Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 roku nr 108 poz. 908 ze zm.) skierował na badania lekarskie B.W. w celu zweryfikowania czy istnieją bądź nie przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem z powodu kierowania rowerem w stanie nietrzeźwości. Podstawą wydania takiej decyzji był fakt, że w dniu [...] czerwca 2012 roku B.W. w godzinach nocnych jechał rowerem drogą publiczną w miejscowości [...]. Został zatrzymany do kontroli przez patrol policji. Po stwierdzeniu, że jest wyczuwalna od zatrzymanego woń alkoholu został poddany badaniom na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu. Badanie przeprowadzono przy użyciu urządzenia kontrolno – pomiarowego do oznaczenia ilości alkoholu w wydychanym powietrzu marki ALOO- SENSOR [...]. W trakcie pierwszego badania zawartość alkoholu w wydychanym powietrzu wynosiła 0,31 mg/l, a w trakcie drugiego 0,25 mg/l. B.W. posiada prawo jazdy. W złożonym odwołaniu od powyższej decyzji B.W. wskazał, iż w jego ocenie w sprawie bezpodstawnie został skierowany na badanie lekarskie. Nie kwestionował, że w dniu [...] czerwca 2012 roku około godziny 23.00 w miejscowości [...] kierował rowerem jadąc drogą publiczną będąc w stanie nietrzeźwości. Jednak badanie na które został skierowany w żaden sposób nie dają odpowiedzi, czy ktoś jest uzależniony od alkoholu czy też nie. Jako student III roku Uniwersytetu, cieszy się dobrą opinią, nie był dotychczas karany. Stwierdzone u niego stężenie alkoholu w wydychanym powietrzu w dniu zdarzenia jest graniczne z wykroczeniem dlatego uważa, że kierowanie go na badanie medyczne jest nie tylko krzywdzące, ale także nie zrozumiałe. Nadto badanie na które został skierowany ma na celu stwierdzenie przeciwskazań kierowania pojazdem mechanicznym a nie rowerem. Decyzją nr [...], z dnia [...] września 2011 roku, Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Powiatowego Policji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wyjaśnił, iż przepis art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, nakłada na organ kontroli ruchu drogowego, obowiązek skierowania na badanie lekarskie kierującego pojazdem w stanie nietrzeźwości. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 roku w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. z 2004 roku, nr 2, poz. 15 ) kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, skierowanemu na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Kserokopię skierowania komendant powiatowy policji przesyła do właściwego starosty. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ustawodawca nie posługuje się w dyspozycji powołanego przepisu pojęciem "pojazd mechaniczny", a jedynie pojęciem "pojazd", które jest pojęciem szerszym. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt 47 ustawy Prawo o ruchu drogowym definiuje się rower jako pojazd o szerokości nieprzekraczającej 0,9 m poruszany siła mięśni osoby jadącej tym pojazdem; rower może być wyposażony w uruchamiany naciskiem na pedały pomocniczy napęd elektryczny zasilany prądem o napięciu nie wyższym niż 48 V o znamionowej mocy ciągłej nie większej niż 250 W, którego moc wyjściowa zmniejsza się stopniowo i spada do zera po przekroczeniu prędkości 25 km/h. Skoro, jak wynika z akt sprawy, zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, a wiec kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwości, zatem zaistniała konieczność skierowania B.W. na badanie. B.W. wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Komendanta Policji wskazując, iż nie neguje faktu, iż istotnie jechał rowerem będąc w stanie nietrzeźwości, jednakże w jego ocenie nie może stanowić to podstawy do skierowania na badania lekarskie. Nie był dotychczas karany sądownie, ma dobrą opinię. Jego zdaniem przepis art. 122 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym dotyczy przypadku gdy dana osoba kieruje pojazdem mechanicznym, a nie rowerem. Bezpodstawne skierowanie go na badania lekarskie naraża go na dodatkowe koszty jakie musi ponieść w związku z podaniem się takim badaniom. W odpowiedzi na skargę organ administracji publicznej wnosił o oddalenie skargi. W uzasadnieniu odpowiedzi na skargę powtórzył argumentacje zwartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie podkreślił, że w przepisie art. 122 ust. 1 pkt. 3 lit. B ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym stanowiącym podstawę prawną do skierowania skarżącego na badania lekarskie mówi się o osobie kierującej pojazdem w stanie nietrzeźwości, a nie pojazdem mechanicznym. Pojęcie pojazd obejmuje również rower. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 tej ustawy ). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z powołanych przepisów wynika, iż sąd badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia , czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Wskazaną przez organy obydwu instancji materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie, stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 roku nr 108 poz. 908 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b powołanej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie zawierają definicji "stanu nietrzeźwości", w związku z tym należy zastosować definicję legalną zawartą w art. 115 § 16 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny ( Dz. U. z 1997 roku, nr 88, poz. 553 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem stan nietrzeźwości istnieje wtedy, gdy zwartość alkoholu we krwi przekracza 0,5‰, albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość, lub zawartość alkoholu w 1 dcm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg, albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Analogicznie stan ten określono w art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz. U. z 2007 roku nr 70, poz. 473 ze zm.). Mając na uwadze wyniki badań na zawartość alkoholu w wydychanym powietrzy przez skarżącego należy stwierdzić, że w dniu [...] lipca 2012 roku kierował rowerem w stanie nietrzeźwości. Nadto należy zauważyć, że skarżący nie kwestionował faktu, iż w dniu [...] czerwca 2012 roku w godzinach nocnych kierował rowerem w stanie nietrzeźwości.. Celem regulacji wprowadzonej przez ustawodawcę art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest zagwarantowanie bezpieczeństwa w ruchu. W ust. 1 pkt 1-6 art. 122 w sposób enumeratywny wymieniono przypadki, gdy organ kieruje osobę fizyczną na badania lekarskie, przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Od dyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Wystąpienie każdej z przesłanek zawartych w powołanym przepisie, stwarza obowiązek poddania się badaniom lekarskim, co do przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Inaczej mówiąc zaistnienie określonej sytuacji, ze wskazanych w art. 122 ust. 1, jest wystarczające do poddania się badaniom bez konieczności dopatrywania się innych przesłanek. Poddanie kierującego badaniom na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b wiąże się z tym, że osoba taka może być uzależniona od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, co stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem ( art. 91 pkt 1 ustawy ). W ocenie Sądu mylne jest przekonanie o łączeniu instytucji kierowania na badania lekarskie ze sferą uprawnień kierującego. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Obowiązek poddania się badaniu nie wynika ex lege. Obowiązek ten powstaje dopiero po wydaniu decyzji kierującej na badania, przy czym wydanie tej decyzji nie jest pozostawione uznaniu organu. W przypadku spełnienia przesłanek określonych w wyżej cytowanym przepisie organ jest zobowiązany do skierowania osoby kierującej na badania lekarskie. Rozważając, kto jest adresatem pierwotnym tego przepisu należy dojść do przekonania, że jest nim organ kontroli ruchu drogowego. Przepis nie nakłada bowiem na kierującego żadnych obowiązków, nie determinuje jego sytuacji prawnej, nakłada natomiast taki obowiązek na organ kontroli ruchu. Przepis ten stanowi podstawę do wydania decyzji przez organ, jest zatem normą kompetencyjną: zarówno wskazuje kto jest uprawniony do określonego działania, jak i nakłada obowiązek tego działania (wydania decyzji). Ewentualne cele i funkcje regulacji winny zatem być rozważane z punktu widzenia charakteru przepisu. W ocenie Sądu nie służy on ani ochronie praw kierującego, ani stabilizacji jego sytuacji prawnej, bezpośrednio na nią bowiem nie oddziałuje. Instytucja kontroli stanu zdrowia kierowców kierujących pojazdami w stanie nietrzeźwości służy ochronie interesu publicznego i bezpieczeństwa ruchu, nie ochronie praw jednostki. Wadliwe wobec tego jest dokonywanie wykładni celowościowej z powołaniem się na cele wyznaczone interesem jednostki kierowanej na badania ( zobacz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych : w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2009 roku w spr. II SA/GL 764/09 oraz w Białymstoku z dnia 26 lutego 2009 roku w spr II SA/Bk 788/09 ). Szczegółowe warunki i tryb kierowania i przeprowadzania badań lekarskich regulują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 roku w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami ( Dz. U. z 2004 roku, nr 2, poz. 15 ). Przepis § 2 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje, że kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust.1 pkt 3 ustawy, skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Termin wskazany w § 2 ust. 2, podobnie jak termin, o którym mowa w § 2 ust. 6, wyżej powołanego rozporządzenia wykonawczego, jest terminem instrukcyjnym, takim jak terminy wskazane w art. 35 k.p.a.. Naruszeniu terminów instrukcyjnych przez organ wydający zaskarżoną decyzję nie można przypisać sankcji nieważności czy też istotnego naruszenia prawa. W konsekwencji decyzji wydanej z przekroczeniem takich terminów nie można skutecznie przypisać cech naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., lub rażącego naruszenia prawa rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. ( vide : wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego : z dnia 3 marca 2008 roku w spr. I OSK 197/07 i z dnia 19 lipca 2007 roku w spr. I OSK 883/06, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia w spr. II SA/Po 80/09;). Wskazać tu można na rozważania podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 12/09, która dotyczyła wprawdzie przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 roku w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.), jednakże przepis ten sformułowany został w analogiczny sposób, jak wskazany wyżej przepis rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). We wspomnianej uchwale, NSA stwierdził, iż termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.) jest terminem instrukcyjnym. Sąd podziela wyżej przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, głównie z uwagi na zasygnalizowaną w uchwale analogię uregulowań (zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Z dnia 19 stycznia 2011 roku w spr. II SA/Go 822/10 ). Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut skarżącego, że przepis art. 122 ust.1 pkt 3 lit b ustawy dotyczy kierowania pojazdem mechanicznym a nie rowerem. Pojęcie pojazdu, o jakim mowa w powołanym przepisie art. 122 ust. 1 pkt.3 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym, obejmuje również rower. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt. 47 ustawy Prawo o ruchu drogowym rower jest pojazdem jednośladowym lub wielośladowym poruszanym siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem. Zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy, pozwalał organom administracji publicznej przyjąć, że skarżący w dniu [...] czerwca 2012 roku na drodze publicznej w [...], kierował pojazdem (rowerem) w stanie nietrzeźwości. Wnoszący skargę powyższy fakt potwierdził zarówno w złożonym odwołaniu od decyzji organu I instancji jak i w złożonej skardze. Nadto znajduje on potwierdzenie w dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy administracyjnej, a w szczególności w protokole dokumentującym zatrzymanie B.W. przez patrol policji jak i wynikach badania w przedmiocie zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu. Kierując się powyższymi rozważaniami, Sąd stwierdził bezzasadność skargi. Kontrola sądowa, sprawowana w zakresie wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie wykazała istnienia podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. W takich warunkach, Sąd, z powołaniem się na przepis art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.