II SA/Go 927/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. – Jarosław Piątek po rozpoznaniu w dniu 21 grudnia 2012 r. w Gorzowie Wlkp. na posiedzeniu niejawnym wniosku W.W. o udzielenie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie p o s t a n a w i a : odmówić przyznania prawa pomocy. Dnia 29 listopada 2012 r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. wniosek W.W. o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest studentem i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Na podstawie zarządzenia referendarza sądowego z dnia 5 grudnia 2012 r., skarżący został wezwany do uzupełnienia w terminie 7 dni złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez: 1. przedłożenie dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody przez jego rodziców (zaświadczenie pracodawcy, decyzja ZUS), 2. przedłożenie wyciągów z wszystkich posiadanych przez rodziców skarżącego rachunków bankowych za okres ostatnich trzech miesięcy, 3. przedłożenie rachunków potwierdzających ponoszone przez rodziców skarżącego koszty związane z utrzymaniem mieszkania (domu), 4. przedłożenie rachunków dotyczących ewentualnych kosztów zakupu leków (leczenia). W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył między innymi wyciągi z rachunków bankowych i decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r. Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej zwanej p.p.s.a.), prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez same strony. Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, miedzy innymi kosztów sądowych (wpisu) czy kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Należy podkreślić, że ciężar dowodu co do wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na podmiocie występującym z takim żądaniem, co jednoznacznie wynika z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarżący podał, że jest studentem i pozostaje na utrzymaniu rodziców. W orzecznictwie wyjaśniono "Okoliczność, że pełnoletnie dziecko, które nie posiada własnego majątku, uczy się i pozostaje na utrzymaniu rodziców, nie uzasadnia jeszcze zwolnienia od kosztów sądowych. Z istoty obowiązku alimentacyjnego wynika bowiem, że w wypadkach uzasadnionych prowadzenia procesu w interesie dziecka, które nie osiągnęło możliwości samodzielnego utrzymania, rodzice winni wyłożyć potrzebne na ten cel środki, jeżeli mogą to uczynić bez uszczerbku utrzymania, koniecznego dla siebie i rodziny. W takim wypadku o zwolnieniu od kosztów sądowych decydują możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców" (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 1989 r., II CZ 80/89, LEX nr 8963, postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2012 r., II FZ 975/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zatem, to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się czy on czy jego rodzina – w tym przypadku rodzice w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Należy podkreślić, że W.W. nie uzupełnił zgodnie z wezwaniem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie przedłożył między innymi dokumentów potwierdzających uzyskiwane dochody przez jego rodziców oraz obrazujących ponoszone koszty utrzymania mieszkania (domu). Tym samym nie jest możliwe dokonanie obiektywnej analizy sytuacji majątkowej rodziców wnioskodawcy. W orzecznictwie wskazuje się, że prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionych (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2010 r., I OZ 819/10, LEX nr 742076). W powyższej sytuacji nie można przyjąć, że jedynie w oparciu o wyciąg z rachunków i decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2012 r. można stwierdzić, że skarżący wykazał zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Nie można także pominąć, że wpis od skargi nie jest wysoki, wynosi bowiem 200 zł (§ 2 ust. 4 Rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W konkluzji należy zatem stwierdzić, że W.W. nie wykazał, że zachodzi ustawowa przesłanka o której mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji postanowienia.