II SA/Go 929/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-01-12
Skład orzekający: WSA Jacek Niedzielski, WSA Alina Rzepecka, WSA Barbara Rennert
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy spółka, która zgłosiła do płatności obszarowych działki rolne, może zostać pozbawiona tych płatności, jeśli organy administracji stwierdzą, że stworzyła ona sztuczne warunki do ich uzyskania, poprzez pozorny podział większego gospodarstwa rolnego zarządzanego przez osobę fizyczną?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zastosowały art. 30 rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, stwierdzając, iż spółka sztucznie stworzyła warunki do uzyskania płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami wsparcia. Stwierdzono, że osoba fizyczna faktycznie zarządzała gospodarstwem rolnym, a utworzenie wielu spółek i swobodne przekazywanie między nimi działek miało na celu obejście przepisów o modulacji płatności.Stan faktyczny
Spółka S sp. z o.o. (następca prawny H sp. z o.o.) wniosła skargę na decyzję Dyrektora ARiMR odmawiającą przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Organy uznały, że spółka H sp. z o.o. nie była faktycznym posiadaczem gospodarstwa rolnego, a jedynie stworzyła sztuczne warunki do uzyskania płatności poprzez pozorny podział większego gospodarstwa zarządzanego przez osobę fizyczną (P.M.), co miało na celu obejście przepisów o modulacji płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka Sędzia WSA Barbara Rennert (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi S spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 oddala skargę.
S sp. z o .o (następca prawny H sp. z o. o.) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2015 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.
Zaskarżona decyzja została wydana na tle następującego stanu faktycznego.
Wnioskiem z dnia [...] maja 2012 r. H sp. z o.o. (poprzednik prawny S Sp. z o.o.) zwróciła się do Biura Powiatowego ARiMR o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 r., na działki o numerach ewidencyjnych [...]. W przedmiotowym wniosku zadeklarowano działki rolne o pow. 99,80 ha do jednolitej płatności obszarowej (JPO) i uzupełniającej płatności obszarowej (UPO) oraz działki rolne o pow. 39,75 do specjalnej płatności obszarowej do powierzchni upraw roślin strączkowych i motylkowych (ST). Pod wnioskiem podpisał się P.M..
W dniu 5 czerwca 2012 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynęła zmiana do wniosku o przyznanie płatności na rok 2012. Następnie w dniu 23 października 2012 r., P.M. wycofał część wniosku, w której działka ewidencyjna nr [...] o pow. 39,75 ha została wycofana z płatności: JPO, UPO oraz ST.
W piśmie z dnia [...] marca 2013 r. P.M. wniósł o przesłuchanie w charakterze świadków: M.P., P.M., D.M., M.D. oraz inspektorów jednostki certyfikującej. Jednocześnie przedłożył kopie następujących dokumentów:
- protokół nr [...] z dnia [...].07.2012 r., z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi,
- umowa o świadczeniu usług z dnia [...].05.2010 r. zawarta pomiędzy firmą N (należącą do P.M.), a firmą H sp. z o. o. w jej imieniu podpis złożył ówczesny prezes zarządu D.M.),
- protokół zlecenia wykonania usługi z dnia [...].04.2012 r., którym firma H sp. z o. o. zleca gospodarstwu rolnemu S.K. wykonanie usług rolniczych w roku 2012 na działkach w obrębie [...],
- protokół zlecenia wykonania usługi z dnia [...].03.2012 r., którym firma H sp. z o. o. zleca N P.M. wykonanie usług rolniczych w roku 2012 na działkach w obrębie [...]
- porozumienie z dnia [...].03.2012 r. w sprawie wykonania umowy o świadczenie usług zawarte pomiędzy H sp. z o. o. (w jej imieniu podpisali: D.M. prezes zarządu oraz M.P. dyrektor zarządzający), a P.M. będącym właścicielem firmy N i prezesem zarządu G sp. z o. o.,
- fakturę VAT nr [...] z dnia [...].12.2012 r., na kwotę 7 199,93 zł, sprzedaży przez H sp. z o.o. gospodarstwu rolnemu S.K. zielonki prosa,
- fakturę VAT nr [...] z dnia [...].05.2012 r., na kwotę 4 539,78 zł, sprzedaży przez N P.M. firmie H sp. z o.o. prosa,
- fakturę nr [...] z dnia [...].01.2013 r., na kwotę 27 zł., sprzedaży przez H, sp. z o.o. firmie G sp. z o.o. pozostałości po zbiorach,
- fakturę VAT nr [...] z dnia [...].01.2013 r., na kwotę 25 952,40 zł, wystawiony za wykonanie usług rolniczych za rok 2012 przez G sp. z o.o. firmie H sp. z o.o.,
- fakturę VAT nr [...] z dnia [...].04.2012 r., na kwotę 29 153,64 zł, wystawioną za wykonanie usług rolniczych za rok 2011/2012 (w okresach [...].01.- [...].12.2011 r., i [...].01-[...].04.2012 r.) przez N P.M. firmie H sp. z o.o.,
- fakturę nr [...] z dnia [...].01.2013 r., na kwotę 8 650,80 zł, wystawioną za usługi rolnicze za rok 2012 przez N P.M. firmie H sp. z o. o.
- fakturę VAT nr [...] z dnia [...].01.2013 r., na kwotę 8 2010,16 zł, wystawioną za usługi rolnicze przez gospodarstwo rolne S.K. firmie H sp. z o.o.
W dniu 22 kwietnia 2013 r., do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek o wpis do ewidencji producentów (zmiana danych). Przedmiotową zmianą strona wskazała zmianę siedziby firmy na [...]. W związku ze zmianą siedziby H sp. z o.o. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zawiadomieniem z dnia [...] maja 2013 r., na podstawie art. 65 § 1 Kpa przekazał wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 ww. spółki do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR.
W odpowiedzi na wezwanie organu Dyrektor Oddziału Agencji Nieruchomości Rolnych wskazał podmioty władające m.in. działkami deklarowanymi we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 przez H sp. z o. o. tj. nr [...].
Następnie, pismami z dni [...] kwietnia 2014 r. oraz [...] maja 2014 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wskazał, że m.in. H sp. z o. o. prowadzi działalność rolniczą jako podstawowy rodzaj PKD.
W dniu 7 kwietnia 2014 r., do Biura Powiatowego ARiMR złożono postanowienie Sądu Rejonowego Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego z dnia [...].04.2014 r., sygn. sprawy [...], z którego wynika, że nastąpiło połączenie spółek - S sp. z o. o. przejęła inne spółki w całości tj. E sp. z o. o., A sp. z o. o., G sp. z o. o. i H sp. z o. o.
Postanowieniem z [...] marca 2013 r., Kierownik BP odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadków. W ocenie organu przesłuchiwanie świadków przedłużyłoby jedynie postępowanie i nie wniosłoby do sprawy nowych okoliczności.
Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik BP ARiMR decyzją z dnia [...] lipca 2014r. odmówił przyznania wnioskowanej płatności ze względu na niespełnienie warunków określonych w art.7 ust.1 i 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012 r. poz.1164), w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.
Uzasadniając decyzję organ pierwszej instancji przytoczył definicje zawarte w art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012 r., poz. 86): producenta rolnego (pkt 3) oraz gospodarstwa rolnego (pkt 1), zaznaczając, że nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, że jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Zaznaczył też, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru (zgodnie z zapisem ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności) lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego.
Kierownik BP ARiMR podkreślił, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), przy czym chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.
Organ stwierdził, że wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarstwa rolnego" na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do regulacji Kodeksu cywilnego. Przytaczając jego art. 336 k.c., zaznaczył, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą i występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i posiadania zależnego. Jako stan faktyczny, posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Czynnik faktycznego władztwa polega na fizycznym opanowaniu rzeczy i władztwo to musi być stanem trwałym, zatem związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Element psychiczny posiadania - określany jako czynnik woli - manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. Brak któregokolwiek z ww. elementów posiadania przesądza o braku posiadania.
Kierownik BP ARiMR powołał się na przepisy art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14), definiujące gospodarstwo rolne jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku i na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Powołując się na omówione przepisy organ wskazał, że jednostka posiadająca odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, powinna być uznana za jedno gospodarstwo rolne.
Organ pierwszej instancji zaznaczył, że jednym z programów pomocy dla rolnictwa z funduszy europejskich, o które corocznie wnioskuje skarżąca jest program rolno środowiskowy (PRŚ). Organizację rozdziału tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Warunki przyznania płatności na lata 2007- 2013 dla korzystających z tej formy pomocy określa rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego
2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej
w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 33 poz. 262 ze zm. ).
Kierownik BR ARiMR przytoczył również orzeczenie NSA z dnia 12 lipca 2012 r. (sygn. akt II GSK 646/11 ), zgodnie z którym tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne), wielu spółek cywilnych, które następnie odrębnie zgłaszałyby działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie.
Nadto organ powołał się na art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) wskazując, że ma on na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji m.in. w przypadku płatności rolnośrodowiskowych. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.
Powołał się również na orzecznictwo administracyjne (m. in. wyroki: NSA z 12 lipca 2012 r. II GSK 646/11, WSA w Warszawie z 6 czerwca 2014 r. VIII SA/Wa 168/14, WSA we Wrocławiu z 15 kwietnia 2014 r. III SA/Wr 778/13) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12), zaznaczając że taki wywód jest niezbędny aby wykazać, że spółka H nie była wyodrębnionym, samodzielnym i samorządnym producentem rolnym. Była podmiotem zgłaszającym działki rolne, będące częścią wszystkich jednostek produkcyjnych zarządzanych przez P.M.. Wymienione w decyzji spółki, zdaniem organu, zostały zarejestrowane i wnioskują o płatności z dwóch powodów: aby zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności oraz aby uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana (zarówno z powodu przekroczenia powierzchni, jak i z powodu braku możliwości zwiększenia powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym).
Organ pierwszej instancji wskazał, że P.M. w 2005 r. jako osoba fizyczna oraz wspólnik 5 innych spółek (AG sp. z o.o., AK sp. z o.o., AM Sp. z o.o., AMy sp. z o.o., AP Sp. z o.o.) zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha. Już w 2008 r., wraz z 39 innymi spółkami, zadeklarował do płatności 2865,72 ha, w 2009 r. spółek było 60 a powierzchnia wynosiła już 3988,25 ha. W roku 2012 aż 90 podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo wnioskowało o płatności na łączną powierzchnię 3789,40 ha. W 2013 r. spółek powiązanych kapitałowo z P.M. było już 103.
Organ zaznaczył przy tym, że wyjaśnienia powyższe pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Ponieważ wszystkie powołane wyżej akty prawne posługują się pojęciem "producenta rolnego", jako podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne, rozumienie tego pojęcia na gruncie wszystkich ww. aktów prawnych musi być jednakowe, bowiem wszystkie uregulowania służą jednemu celowi, tj. właściwemu rozdzieleniu różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników. Dalej Kierownik BP zaznaczył, że zgodnie art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., którego treść stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia , nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego wsparcia.
Zauważył, że należyte rozumienie pojęcia posiadania gospodarstwa rolnego jest konieczne dla oceny, czy H sp. z o.o. rzeczywiście posiadała gospodarstwo rolne.
Kierownik BP ARiMR wskazał, że wspólnikami H byli P.M. i D.M.. W wyniku następstwa prawnego na podstawie KRS nr [...] spółka H przejęta została przez spółkę S sp. z o . o. której udziałowcami są P.M. i D.M.. Pierwszy z nich został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 90 podmiotów, w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a także jest właścicielem K S.A. Nadto, R. i P.M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami (AK sp. z o.o., B s.c., Bo s.c., D s.c., K s.c., M s.c., N s.c., P s.c., S s.c., Sz s.c.), oraz 66 spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków jest wspólnikiem. Również D.M. - syn R. i P.M. - został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 31 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P.M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich (D sp. z o.o. oraz Dz sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu kolejnych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez ww. osoby w roku 2012.
Organ zanalizował wszystkie te podmioty pod kątem roli, jaką pełni
w nich P.M. oraz deklarowanych przez powierzchni, które podlegają modulacji. Analiza ta doprowadziła organ do wniosku, że P.M. w 2012 r. występował jako wspólnik bądź prezes zarządu w 90 spółkach, przy czym spółki te w 2012 r. ubiegały się o przyznanie płatności ONW do łącznej powierzchni 3 789,40 ha, zaś w pakietach: 2 – rolnictwo ekologiczne – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2012 wyniosła 3 827,66 ha, oraz 3 – ekstensywne trwałe użytki zielone – dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2012 wyniosła 231,44 ha. Organ zauważył, że P.M. składając jeden wniosek o przyznanie płatności ONW do powierzchni 3 789,40 otrzymałby płatność jedynie do powierzchni 300 ha, i wynosiłaby 22.375 zł., natomiast składając wnioski w powyższy sposób przy uwzględnieniu modulacji ONW i przy najniższej stawce obowiązującej dla strefy i wyniosłaby 494 122,33 zł. To samo dotyczy płatności rolnośrodowiskowej, gdyż składając jeden wniosek o przyznanie tej płatności do powyższych pakietów i deklarowanych do nich powierzchni to przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości niż kiedy składa 50 odrębnych wniosków.
W ocenie Kierownika BP ARiMR tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie uzyskałyby mniejsze płatności, jest działaniem obchodzącym prawo.
Przedmiotem deklaracji spółki we wniosku na rok 2012 są grunty rolne działek ewidencyjnych: [...].
Organ wskazał, że działki o nr [...] w 2009 r. deklarowane były przez Ś s.c, w latach 2010-2012 deklarowane były przez H sp. z o.o. a w roku 2012 r. działka nr [...] przejęta została przez K sp. z o.o. Natomiast działki [...] deklarowane były w latach 2011-2012 przez H s.c.
Nadto organ zaznaczył, że z pisma Agencji Nieruchomości Rolnych Odział Terenowy z [...] lutego 2014 r. wynika, że wg stanu zagospodarowania jaki prowadzi ANR, podmiotem władającym działki:
- [...] w latach od [...] maja 2010 r. do [...] czerwca 2012 r. była K sp. z o.o. (BUM - bezumowne użytkowanie ), a od [...] lutego 2013 r. przedmiotowa działka dzierżawiona jest przez A.M..
- [...] w latach od [...] września 2010 r. do [...] sierpnia 2012 r. była AG sp. zoo (BUM - bezumowne użytkowanie).
- [...] w latach od [...] września 2010 r. do [...] grudnia 2012 r. była AG sp. zoo (BUM - bezumowne użytkowanie).
- [...] w latach od [...] lutego 2011 r. do [...] grudnia 2011 r. była AG sp. z o.o. (BUM - bezumowne użytkowanie), od [...] maja 2013 r. do [...] czerwca 2013 r. G sp. z o.o. (BUM - bezumowne użytkowanie), a od [...] czerwca 2013 r. do [...] września 2013 r. była dzierżawiona przez C sp. z o.o.
- [...] - brak informacji.
Wobec powyższego, w ocenie organu pierwszej instancji działki, do których o płatności za rok 2012 wystąpiła strona postępowania były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których wspólnikiem jest P.M.. Zdaniem organu pierwszej instancji, powyższe przeniesienia posiadania ww. działek miały stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW i PRŚ przez spółki, których P.M., występując we własnym imieniu, nie otrzymałby. Podkreślił, że P.M. jest również właścicielem firmy N prowadzonej w formie działalności gospodarczej, która to firma wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem.
Dodatkowo organ zważył, iż na 90 spółek funkcjonujących w 2012 r., w 87 wskazano konto bankowe nr [...], w którym jako właściciela konta wskazano P.M. lub jego syna – D.M.. Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane osobowo przez P.M., R.M. oraz D.M.. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których osoby te mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta, pełnomocnika lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach. Ponadto rejestrowane na przestrzeni lat 2005-2012 spółki podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.), względnie [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. [...]). Kierownik BP podkreślił również nieograniczoną decyzyjność P.M. jako bezpośredniego lub pośredniego wspólnika, prokurenta, bądź członka zarządu.
Powyższe ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia braku przesłanek do uznania skarżącej jako spółki samodzielnie prowadzącej działalność gospodarczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania. Brak jest dokumentów potwierdzających samodzielność techniczną i ekonomiczną gospodarstwa.
Organ zaznaczył, że D.M. jako wspólnik H sp. z o.o., zlecał wykonywanie prac P.M. (drugiemu wspólnikowi spółki H sp. z o.o), właścicielowi firmy N oraz G sp. z o.o., której jest wspólnikiem i Prezesem. D.M. jako wspólnik strony postępowania oraz jej Prezes bezpośrednio zlecał wykonanie usługi S.K. prowadzącemu gospodarstwo rolne w miejscowości [...] oraz wpłacił zadatek, z którego rozliczono zapłatę za usługę (faktura VAT nr [...] z dnia [...].01.2013r., potwierdzenia przyjęcia zadatku - brak). Materiał siewny został zakupiony od firmy N będącej własnością P.M. (faktura nr [...] z dnia [...].05.2012r.). Pozostałości po zbiorach P.M. jako wspólnik strony postępowania sprzedał spółce G sp. z o.o. której jest wspólnikiem i Prezesem zarządu ( faktura [...]).
Dołączony protokół nr [...] z [...] lipca 2012 r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej, a nie każdy kto prowadzi produkcję ekologiczną ubiega się o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej stanowiącej jedną z form wsparcia w ramach problematyki Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Organ wskazał też, że z korespondencji prowadzonej z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego nie wynika aby spółka H sp. z o.o. prowadziła inny profil działalności niż rolniczy. Zdaniem organu uprawniony w świetle powyższego jest wniosek, że "multiplikowanie" spółek nie stanowi uzasadnionej okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest działaniem nastawionym na uzyskanie płatności w wyższej wysokości.
Kierownik BP ARiMR podsumował, że grunty rolne zgłaszane przez skarżącą oraz inne ww. podmioty, są de facto zarządzane przez tę samą osobę – P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez niego oraz spółki, w których jest wspólnikiem, nie stanowią odrębnych gospodarstw, samodzielnych, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie.
Uznał, że to P.M. prowadził działalność rolniczą, która była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To on uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z tą działalnością, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. O trwałym charakterze posiadania nie świadczy również swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy ww. podmiotami.
Zdaniem organu, P.M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony niniejszego postępowania (jak i wszystkich innych w/w spółek), związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia.
W następstwie poczynionych ustaleń organ pierwszej instancji uznał, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki z art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., którego treść stanowi, iż nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego wsparcia. Podkreślił, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1). Zaznaczył, że H sp. z o.o., składając wniosek o przyznanie płatności, nie była posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P.M.. Gospodarstwo rozpatrywane jest jako całość wszystkich gruntów będących przedmiotem posiadania, a nie są to poszczególne działki ewidencyjne. Programy realizowane są w gospodarstwach a nie na poszczególnych działkach ewidencyjnych, które nie stanowią przecież odrębnego gospodarstwa. To P.M. prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo H sp. z o.o. zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz o przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem spółki. Zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniach stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011.
Skarżąca nie zgodziła się z kluczowym ustaleniem organu, iż spółka nie była posiadaczem gospodarstwa rolnego zgłoszonego do płatności zgodnie z jej wnioskiem a także ustaleniem, iż P.M. sztucznie podzielił gospodarstwo by uniknąć tzw. modulacji. Podkreśliła, że organ odmówił przesłuchania świadków wnioskowanych przez skarżącą, których zeznania mogłyby pozwolić na stwierdzenie, iż skarżąca spółka posiadała oraz samodzielnie prowadziła gospodarstwo rolne na jej odrębny rachunek, na rzecz i ryzyko wspólników. Świadkowie mogliby potwierdzić na czyją rzecz i w czyim imieniu podejmowali czynności gospodarcze związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem gospodarstwem spółki oraz celów i zamiarów wspólników, jak również zgodności działania spółki z celami wsparcia płatnością.
Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z przesłuchań wnioskowanych świadków na okoliczność:
- posiadania przez spółkę oraz prowadzenia samodzielnego gospodarstwa rolnego na jej odrębny rachunek, na jej rzecz i ryzyko,
- na czyją rzecz, w czyim imieniu na czyje ryzyko prowadzone było gospodarstwo spółki, w czyim imieniu świadkowie podejmowali czynności prawne związane z działalnością spółki, prowadzeniem i zarządzaniem gospodarstwem spółki,
- ustalenia, iż prowadzenie działalności rolniczej i gospodarstwa spółki było uzasadnione okolicznościami ekonomicznymi, a przyjęta przez zarząd forma działania zgodnie zarówno sposób użytkowania maszyn i urządzeń, kontraktowania i wykonywania usług na rzecz spółki wynikał i miał pełne oparcie w rachunku ekonomicznym,
- ustalenia, celów działalności spółki oraz celów prowadzenia gospodarstwa spółki,
- zarządzania samodzielnym gospodarstwem, zoptymalizowanym pod względem położenia geograficznego i odległości pomiędzy poszczególnymi jednostkami produkcyjnymi oraz ze względów wymienionych w punkcie powyższym,
- zgodności działania spółki z celami wsparcia z tytułu gospodarowania na obszarach
ONW, rolnośrodowiskowego oraz płatności obszarowych.
W dniu 15 października 2014 r. do organu odwoławczego wpłynęło pełnomocnictwo udzielone przez M.P., prezesa zarządu S sp. z o. o., P.M..
Decyzją z [...] września 2015 r. Dyrektor OR utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji stwierdzając, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał, że zasady przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego w odniesieniu do wniosków składanych w 2012 r. zostały określone w: ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. z 2012 r. poz. 1164 ze zm.), ustawie z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 86); rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009; rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1122/2009; rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. z dnia 15.12,2009 r., L 329/1); rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające, rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008,321,14); rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Organ odwoławczy przywołał regulację art. 1, art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 7 ust. 1, art. 30 ustawy z dnia 26 stycznia 2007.
Wskazał, że w myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści. Zgodnie z art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską celami wspólnej polityki rolnej są: a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej; b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie; c) stabilizacja rynków; d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw; e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.
Organ odwoławczy podniósł, że skarżąca nie była faktycznym posiadaczem
w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy gruntów rolnych zgłoszonych do płatności na rok 2012, ponieważ grunty te były użytkowane przez P.M..
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR wskazał, iż zasadniczym celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską (m.in. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) jest wspieranie rolników tj. osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Zaznaczył, że zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu [...] maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009.
Wnioskodawca (w niniejszym przypadku H sp. z o. o.) musi zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu [...] maja danego roku (w mniejszym przypadku rok 2012) grunty rolne i utrzymywać je zgodnie z normami. Uprawnionym do płatności jest zatem właściciel gruntu, gdy grunt nie jest oddany w posiadanie zależne i jest we władaniu właściciela, dzierżawca gruntu rolnego oraz posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego (bez względu na jego dobrą czy złą wiarę). Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda, co do podejmowania decyzji np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel.
Organ odwoławczy stwierdził, iż H sp. z o. o. nie prowadziła działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach, jak również nie była faktycznym posiadaczem - w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy - zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 gruntów rolnych. Wskazał również, iż grunty rolne zgłoszone do płatności na rok 2012 przez H sp. z o. o. wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P.M. i były przez niego zarządzane, a co za tym idzie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego. W ocenie organu przedmiotowy podział ma na celu obejście przepisów prawa i uzyskanie przez osobę P.M. nienależnych uprawnień do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR).
Dyrektor OR ARiMR stwierdził, iż P.M. w roku 2012 (tj. roku, którego dotyczy postępowanie wszczęte na wniosek S Sp. z o. o.) występuje jako wspólnik bądź prezes zarządu w 90 spółkach cywilnych i spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością. Zdaniem organu zasadnicze znaczenie dla niniejszej sprawy ma fakt regulacji prawnych mających zastosowanie zarówno w przypadku płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jak i w odrębnych programach pomocowych tj. płatnościach ONW oraz płatnościach PRŚ.
Organ drugiej instancji zaznaczył, że suma deklarowanych obszarów spółki powiązane z P.M. w roku 2012 ubiegały się o płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego do powierzchni 3 789,40 ha. Następnie wskazał na przepisy regulujące przyznanie płatności, po czym stwierdził, że w odniesieniu do roku 2012 kwota, do której będą przysługiwały płatności obszarowe obliczana będzie w następujący sposób:
1) w odniesieniu do płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu UE (płatność JPO) zastosowanie będzie miała wyłącznie modulacja dodatkowa, powyżej kwoty 300 000 euro. Zmniejszenie będzie wynosiło 4% kwoty płatności powyżej 300 000 euro,
2) w odniesieniu do krajowych płatności uzupełniających (płatność UPO, płatność ST) zastosowanie będzie miała modulacja:
- powyżej kwoty 5 000 euro, zmniejszenie będzie wynosiło 10%,
- powyżej kwoty 300 000 euro, zmniejszenie będzie wynosiło 4%.
Organ drugiej instancji wyjaśnił, iż składając jeden wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (płatność JPO oraz płatność UPO) - przy konieczności stosowania modulacji w przypadku przedmiotowych rodzajów pomocy finansowej – P.M. otrzymałby płatności w dużo mniejszej wysokości (z uwagi na ograniczenia modulacyjne wynikające ze wskazanych wyżej przepisów prawa) niż kiedy wnioski o przyznanie płatności na rok 2012 złożyło 90 odrębnych podmiotów, z którymi P.M. - w różnej formie -jest powiązany.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR nadmienił również, iż przedmiotowa sprawa dotyczy płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2012 koniecznym jest wskazanie, iż multiplikowanie przez P.M. spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, a realizowanych przez ARiMR tj. płatności ONW oraz płatności PR.
Organ odwoławczy wskazał, że skarżąca jest podmiotem zgłaszającym działki rolne będące częścią gospodarstwa zarządzanego przez P.M. i nie może zostać uznana za samodzielnego producenta rolnego. Zaznaczył, że przedmiotem deklaracji w/w spółki we wniosku o przyznanie płatności na rok 2012 są działki ewidencyjne o nr [...]. O przyznanie płatności do gruntów rolnych położonych na wskazanych wyżej działkach w latach 2009-2012 występowały spółki bądź osoby fizyczne powiązane z osobą P.M..
Dyrektor OR zwrócił uwagę na fakt, że jak wynika z danych pozyskanych z Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w okresie od [...].05.2010 r. do [...].06.2012 r. że działka nr [...] była bez tytułu prawnego, w sposób bezumowny, we władaniu podmiotu powiązanego z P.M. tj. K sp. z o. o. (wspólnicy: P.M. i D.M.). Natomiast działka nr [...] w okresie od [...].09.2010 r. do [...].08.2012 r. była we władaniu (również bezumownie) AG sp. z o. o. (gdzie jako wspólnicy występują: P.M. oraz K S. A. gdzie P.M. jest prezesem zarządu). Zdaniem organu znamiennym jest zatem fakt, iż H sp. z o. o. zgłosiła do płatności na rok 2012 działki, których nie była posiadaczem. Organ drugiej instancji zauważył, że wniosek o przyznanie płatności został złożony przez ówczesnego prokurenta spółki P.M. w dniu 18 maja 2012 r.
Z powyższego organ drugiej instancji wywiódł, iż działki, do których o płatności za rok 2012 wystąpiła H sp. z o. o. były swobodnie, w sposób fikcyjny, przekazywane pomiędzy podmiotami, w których formalnie - w różniej formie - rolę zarządczą pełnił P.M.. Organ zauważyć również, iż przedmiotowe przekazania są pozorne, a ich charakter uzależniony jest od potrzeb związanych ze zgłoszeniem działek do płatności w ARiMR.
Podkreślił, że prezes zarządu składając wniosek o wpis H do ewidencji producentów podał numer rachunku bankowego, na który miały być przekazywane środki finansowe dystrybuowane przez ARiMR, należący do P.M. i wyraził zgodę na przelewanie tych środków na ten rachunek. Taka sytuacja miała miejsce w przypadku 72 spółek z 90 powiązanych osobowo i kapitałowo z P.M..
Dyrektor OR zaznaczył też, że opisane zarówno siedziby spółek i adresy do korespondencji przewijają się we wszystkich spółkach, które powiązane są z osobą P.M.. Spółki rejestrowane na przestrzeni lat 2005 - 2012 podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...] lub ul. [...], względnie [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. [...]).
Dyrektor OR zauważył, że analiza składu personalnego skarżącej jak i pozostałych podmiotów pozwala na stwierdzenie, są w przeważającym stopniu zależne od P.M.. Zaznaczył, że pełniącymi funkcje zarządcze w tych spółkach zawsze są te same osoby tj. P.M., D.M., R.M., M.M. oraz M.P., a także osoba zatrudniona na umowę o pracę w działalności P.M. w firmie N M.P., M.D.. Natomiast w przypadku występowania innych osób, które pełnią w spółkach funkcje zarządcze przejawiają się zawsze osoby w różnej formie powiązane z P.M., np. K.R.. Związek P.M. i jego wpływ na działalność tych podmiotów, w tym H sp. z o. o. pozwala obronić tezę, że powstanie skarżącej (oraz pozostałych podmiotów), to wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie konsekwencji wynikających z przepisów modulacyjnych mających zastosowanie do płatności w ramach wsparcia bezpośredniego.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie ponosi kosztów związanych
z zatrudnieniem pracowników ani żadnych kosztów związanych z wypłatą wynagrodzeń czy płatności na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem organu jest to zadziwiające albowiem wskazuje na fakt społecznego świadczenia pracy przez prezesa zarządu czy dyrektora zarządzającego w spółce. W świetle wysokości pensji jakie zazwyczaj pobierają osoby pracujące na tak wysoko postawionych w hierarchii przedsiębiorstw stanowiskach, brak pobierania wynagrodzenia przez zarządzających H świadczy o tym, że spółka zarządzana była wyłącznie na papierze.
Ponadto organ odwoławczy podkreślił, że działalność H sp. z o. o. opierała się przede wszystkim na zlecaniu podmiotom zewnętrznym wykonywania usług. W omawianym zakresie spółka za rok 2011 poniosła koszty usług obcych w wysokości 1065,85 zł, za rok 2012 w kwocie 66 839,36 zł, a za rok 2013 H sp. z o. o. poniosła koszty usług obcych w wysokości 91 141,56 zł. W świetle kosztów ponoszonych przez spółkę, wynikających ze zlecania usług podmiotom obcym, organ drugiej instancji wskazał, iż P.M. pismem z dnia [...].03.2013 r. stwierdził m.in., iż prace rolne wykonywane na zlecenie i na rzecz H sp. z o. o. realizowane były przez podmioty zewnętrzne na podstawie umów cywilnoprawnych. Wraz z przedmiotowym pismem P.M. przedłożył szereg dokumentów, z których wynika, iż czynności w zakresie usług obcych prowadzone były przez podmioty oraz osoby powiązane z P.M..
Organ drugiej instancji stwierdził, że P.M. osobiście podpisywał dokumenty dotyczące transakcji z podmiotami powiązanymi z jego osobą zaś w przypadku dokumentów dotyczących transakcji bądź umów zawieranych pomiędzy podmiotami, w których jest wspólnikiem występują inne osoby, ale powiązane z P.M. i działające na zlecenie wspólników tj. m.in. P.M.. Innymi Ponadto organ podkreślił, że H sp. z o. o. na koniec roku 2011 nie uzyskała jakiegokolwiek przychodu ze sprzedaży produktów, a w roku 2012 i 2013 przychód ten wyniósł po 6 691,60 zł. W ocenie organu odwoławczego - w kontekście faktu, iż główną gałęzią działalności spółki jest działalność rolnicza - H sp. z o. o. nie osiągnęła przychodu ze sprzedaży adekwatnego do posiadanego potencjału produkcyjnego. Powyższe przekłada się na to, iż w/w spółka za rok 2012 osiągnęła stratę ze sprzedaży na poziomie -95 555,00 zł, a na koniec roku 2013 -102 621,36 zł. Starty ze sprzedaży w roku 2012 nie była w stanie zbilansować nawet dotacja z ARiMR w wysokości 96 246,33 zł, a zysk brutto wyniósł zaledwie 691,33 zł. Zaś w roku 2013 brak wpływu dotacji z ARiMR nie pozwolił starty w jakikolwiek sposób zbilansować, co spowodowało stratę brutto na poziomie - 102 621,17 zł. W kontekście powyższego organ drugiej instancji stwierdził, iż dotacje z ARiMR były miażdżąco przeważającą składową zysku osiąganego przez H sp. z o. o.
W ocenie Dyrektora OR zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że celem powołania do życia H sp. z o.o. jest wyłącznie pozyskiwanie i wydatkowanie środków dystrybułowanych przez ARiMR.
W kwestii wniosków dowodowych – przesłuchania świadków - powielonych w odwołaniu (albowiem organ pierwszej instancji wydał w tej sprawie postanowienie odmowne) Dyrektor OR wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego kilkakrotnie podejmowano próby przeprowadzenia tych dowodów. M.P., oraz P.M. reprezentujący M.P. zostali przesłuchani w dniu [...] grudnia 2014 r.
Z kolei w swoim piśmie (data wpływu do organu – 5 maja 2015 r.) P.M. pełnomocnik, S wskazał, że przesłuchania świadków M.D. M.P. wydają się nie być niezbędne i konieczne. W złączeniu przedłożył ich oświadczenia.
Organ odwoławczy stwierdził, że analiza przekazanych zeznań datowanych na dzień: [...].04.2015 r. oraz [...].04.2015 r., prowadzi do konkluzji, iż są one ze sobą tożsame. Wszyscy świadkowie podkreślają w ww. oświadczeniach, iż spółka ponosiła wszelkie koszty na rachunek własny, na jej rachunek odbywała się sprzedaż, spółka prowadziła pełną księgowość, odrębną gospodarkę kasową finansową i materiałową. W ocenie świadków zarząd spółki oraz osoby upoważnione mieli pełną swobodę w zarządzaniu gospodarstwem tj. gruntami użytkowanymi przez spółkę i nigdy nikt nie ingerował w to jak zarządzane jest gospodarstwo.
Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR analizując przekazane oświadczenia, nie dał im wiary, że nikt nie ingerował w to, jak zarząd zarządza gospodarstwem spółki. Organ drugiej instancji nadmienił, iż na przestrzeni kilkudziesięciu miesięcy funkcję prezesa zarządu H sp. z o.o. pełnili powiązani rodzinnie: P.M. oraz D.M., jak również M.P. pełniąca jednocześnie funkcje zarządcze w innych spółkach powiązanych z osobą P.M.. Dyrektor OR ocenił, że zmiany na stanowisku prezesów zarządu H sp. z o.o. (poprzednika prawnego S sp. z o.o.) miały jedynie pozorny i stricte formalny charakter.
Dyrektor OR wskazał również, że 20 kwietnia 2015 r. wpłynęło pismo, w którym P.M. zażądał zwrotu akt do organu pierwszej instancji twierdząc, że wobec złożenia wniosku w trybie zwykłym oraz w tzw. trybie transferowym wszystkie wnioski winny być bezwzględnie rozpoznawane łącznie. Organ pierwszej instancji naruszył więc prawo multiplikując ilość wydawanych odrębnie decyzji w sprawach dla każdego z pojedynczych wniosków składanych przez spółkę, których skarżąca jest następcą prawnym.
Organ drugiej instancji uznając zarzuty strony za bezzasadne wyjaśnił, że ze zgromadzonego materiału wynika, że w dniu [...] stycznia 2014 r. S sp. z o. o. przejęła następujące podmioty: E sp. z o. o., H sp. z o.o., A sp. z o. o. oraz G sp. z o. o. Wniosek na rok 2012 złożony został w dniu 18 maja 2012 r. przez H sp. z o. o., a następnie w dniu 2 lipca 2014 r. złożony został przez M.P. (prezes zarządu S sp. z o. o.) tzw. wniosek transferowy, którym S sp. z o. o. wstąpiła do toczącego się postępowania jako następca prawny w miejsce H sp. z o. o. Wniosek transferowy o wstąpienie do toczącego się postępowania został złożony przez S sp. z o.o ponad dwa lata po tym jak wniosek o przyznanie płatności na rok 2012 złożyła H sp. z o. o. W związku z faktem, że H sp. z o. o. zgłaszając działki do płatności na rok 2012 czyniła to jako samodzielny podmiot (za który się uważała) Kierownik BP ARiMR dokonał rozstrzygnięcia sprawy dla tegoż podmiotu, a z racji faktu, że H sp. z o. o. została przejęta przez S sp. z o. o. decyzja nr [...] wydana została na rzecz następcy prawnego.
Dyrektor OR odnosząc się z kolei do podniesionego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r. zarzutu dotyczącego braku doręczenia decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wskazał, że zaskarżona decyzja z [...] lipca 2014 r. została doręczona w dniu 8 lipca 2014 r., a jako odbiorca podpisała się osoba uprawniona do reprezentowania spółki i prezes jej zarządu tj. M.P.. Organ odwoławczy podkreślił też, że obszerne odwołanie świadczy nie tylko o tym, że decyzja została doręczona, ale też o tym, że osoba ta zapoznała się zarówno z rozstrzygnięciem, jak i uzasadnieniem orzeczenia organu pierwszej instancji.
W ocenie organu odwoławczego bezzasadny jest również wniosek podnoszony w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015 r. dotyczący podtrzymania wniosku o przesłuchanie świadków skoro strona z własnej inicjatywy zrezygnowała z przedmiotowej okoliczności. Ponadto poza sporem w świetle okoliczności wykazanych w toku prowadzonego postępowania pozostaje fakt, iż to P.M. był w posiadaniu gruntów rolnych, co do których o płatności wystąpiła H sp. z o. o. - w uzasadnieniu niniejszej decyzji szczegółowo odniesiono się do kwestii posiadania i wykazano dlaczego to nie spółka, a P.M. był posiadaczem działek rolnych, jak również wskazano, iż to P.M. poprzez pozorny podział rozdysponował pomiędzy poszczególne spółki grunty rolne, których był faktycznym posiadaczem, a przez to w sposób sztuczny próbował obejść obowiązujące przepisy modulacyjne. Co za tym idzie - koniecznym stało się zastosowanie regulacji, o której mowa w art. 30 Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, spółka zarzuciła naruszenie art. 156 § 1 Kpa, wnosząc jednocześnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania decyzji w 30-dniowym terminie i wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie, wskazując że nie może ustosunkować się do podniesionego w niej zarzutu z uwagi na jego lakoniczność (brak sformułowania zarzutu).
W złożonym 22 grudnia 2015 r. piśmie skarżąca, zaznaczając że jest ono uzupełnieniem skargi, stwierdziła, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynika
z braku wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji. Podniosła, że organy pomimo wystąpienia przesłanki do łącznego rozpoznania wniosków złożonych za dany rok, prowadziły i wydały decyzje w stosunku do każdego z wniosków odrębnie (w tym do każdego wniosku spółek przejętych w skutek fuzji).
Nadto zgłosiła zastrzeżenia "co do błędu rekonstrukcji stanu faktyczno-prawnego", zarzucając organowi pierwszej instancji popełnienie błędu metodycznego i logicznego w konstrukcji istoty podstawy odmowy płatności w decyzji. Jej zdaniem, aby w ogóle móc zarzucić stworzenie sztucznych warunków, należy wcześniej ustalić warunki kwalifikowalności, tj. min. posiadania rolniczego zgłoszonych gruntów do dopłat. Nie można bowiem nie spełnić warunku przez sztuczne jego spełnienie. Możliwość zastosowania art. art 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 może nastąpić jedynie po uprzednim stwierdzeniu spełniania warunków kwalifikowalności wniosku, tj. między innymi spełnienia wszystkich warunków art. 7 ust. 1- 2a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Redakcja literalna omawianego art. 4 ust. 8 nie pozostawia żadnych wątpliwości, że przepis ten odnosi się do przypadków kiedy spełnione są warunki przyznania płatności, ale te wymogi kwalifikowalności stworzono w sposób sztuczny. Zdaniem skarżącej nie jest możliwym spełnienie warunku posiadania działek w związku ze sztucznym stworzeniem tegoż warunku uzyskania płatności. Jeśli jakiś podmiot nie posiadałby zgłoszonych do płatności działek to dyspozycja przepisu art. 4 ust. 8 w/w rozporządzenia unijnego w ogóle nie mogłaby mieć zastosowania. Jeśli organ zgodnie z rzeczywistym stanem faktycznym stwierdziłby spełnianie przez spółkę warunku posiadania zgłoszonych gruntów, dopiero wtedy mógłby ewentualnie analizować tezę objętą dyspozycją art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W dodatku to na organie ciąży ciężar dowodowy i to organ zobowiązany jest wykazać domniemaną sztuczność. Skoro spółka według organu nie posiadała zgłaszanych gruntów to nie była władna nawet hipotetycznie tworzyć sztucznie warunku posiadania. W niniejszym przypadku przy uznaniu przez organ braku spełnienia warunku posiadania gruntów norma art. 4 ust. 8 rozporządzenia nie mogła mieć w ogóle zastosowania.
Powołując się na wyroki WSA w Warszawie wydane w sprawach o sygnaturach VIII SA/Wa 791/14 i VIII SA/Wa 749/14 z 5 listopada 2014 r. skarżąca wyjaśniła, że obowiązek wskazania okoliczności potwierdzających stworzenie sztucznych warunków dla przyznania płatności sprzecznych z celami wsparcia spoczywa na organie, skoro organ wywodzi z tych okoliczności określone skutki prawne. Organy nie zrealizowały tego obowiązku. Natomiast zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych na okoliczności, które podważa organ jest realizacją spoczywającego na stronie ciężaru dowodu. Skarżąca zaznaczyła, że nie można twierdzić, że hipotetyczna fiskalna korzyść ma udowadniać sztuczne stworzenie warunków kwalifikowalności. Ważna jest ocena kto (jaki podmiot) rzeczywiście i efektywnie korzystał rolniczo ze zgłoszonych do dopłat gruntów, na czyj rachunek i ryzyko prowadzono na zgłoszonych gruntach działalność rolniczą gruntów. Także wskazanie rachunku bankowego wspólnika do przelewów środków przez ARiMR nie stanowi żadnego dowodu ani sztuczności i domniemanego podziału gospodarstwa w sytuacji gdy środki z dopłat stanowią własność skarżącej spółki - odrębnego podmiotu prawa handlowego i właśnie jako takie są księgowane i rozliczne w księgach. To spółka prowadziła gospodarstwo rolne zgłoszone do dopłat i ona ponosiła wszelkie koszty oraz osiągała zyski lub straty z działalności rolniczej na gruntach zgłoszonych do dopłat. Organy nie przeprowadziły żądanych dowodów na te istotne okoliczności. Organ odwoławczy z niewiadomych przyczyn uznał błędnie wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków za wycofane przez stronę pismem złożonym 5 maja 2015 r.
Wskazując na naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 skarżąca stwierdziła, że organy nie mogą a priori uznać, że celem spółki było ominięcie prawa, bez próby zbadania rzeczywistego celu, zamiaru i woli wnioskodawcy. Powołała się przy tym na wyrok ETS z 12 września 2013 r. C - 434/12 i zarzuciła organom, że pominęły badanie czy w sprawie niniejszej działalność wnioskodawcy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1968/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę unijnego. Zdaniem skarżącej do stwierdzenia braku legalności skarżonej decyzji wystarczające jest samo niewyczerpanie elementu obiektywnego braku sprzeczności z celami wsparcia i braku samej sprzecznej z tymi celami korzyści.
Dalej skarżąca zarzuciła, że organy ARiMR odmawiają przyznania płatności rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony legalną definicje rolnika zakreśloną w art. 2a rozporządzenia 73/2009. Organ wyciąga oparcie dla swej błędnej tezy z definicji zawartej w punkcie I w/w Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., lub Rozporządzeniu PE i Rady WE 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r., wedle których nakłada na wnioskodawcę nie istniejący w sferze prawa regulującego płatności rolnicze obowiązek prowadzenia gospodarstwa rolnego jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolną. Za punktem 2.1 uchylonego załącznika organ twierdzi wyciągając rażąco nieuprawnione wnioski, że również w sferze przyznawania płatności rolnikom - gdzie pojęcia rolnika i gospodarstwa rolnego mają określone legalne definicje - dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Organ nie baczy, że nie można budować wymogów w indywidualnym akcie stosowania prawa, które w obrocie prawnym po prostu nie istnieją. Skarżąca zwróciła uwagę, że omawiany wymóg nie miał i nie mógł w ogóle mieć zastosowania w sprawie o przyznaniu płatności, gdyż Rozporządzenie, które przywołuje organ odnosi się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych dziedziny statystyki publicznej. Załącznik określa definicje i objaśnienia do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych i nie jest obowiązującym prawem. Został uchylony w dniu 4 stycznia 2010 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.
Na rozprawie 29 grudnia 2015 r. pełnomocnik skarżącej Spółki P.M. wniósł o przeprowadzenie dowodów z wyroku WSA w Warszawie z 9.01.2013 r. sygn. akt. VIII SA/Wa 779/12 oraz decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z [...].01.2011 r. nr [...] o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009 z wniosku transferowego o przejęcie płatności na okoliczność powołania się przez organ na decyzję, która została następnie uchylona przez Sąd. Nadto wniósł o przeprowadzanie uzupełniającego dowodu z dokumentów w postaci pisma spółki H z [...].10.2010r. wraz załączoną do niego umową przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z [...].05.2010 r. oraz umowy spółki cywilnej z [...].03.2009 r. na okoliczność posiadania i użytkowania rolniczego przez H przedmiotowych gruntów oraz kontynuacji zobowiązań wieloletnich przez skarżącą Spółkę jako celu innego niż płatności Spółki.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a postanowił przeprowadzić dowód uzupełniający z wnioskowanych przez stronę dokumentu na okoliczności wskazane przez stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Sąd rozpoznawał skargę wniesioną na decyzję Dyrektora OR z dnia [...] września 2015 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012 r.
Istota sporu wymaga rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. skutkujące odmową przyznania pomocy finansowej w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012.
Na wstępie należy podkreślić, że w skardze podniesiono zarzut nieważności postępowania, rozwijając ten zarzut w piśmie procesowym z dnia [...] grudnia 2015 r. (data wpływu 22 grudnia 2015 r.), będącym uzupełnieniem złożonej skargi.
Skarżąca spółka argumentowała, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynikał
z wydania skarżonej decyzji w sytuacji braku skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, co skutkowało zdaniem skarżącej brakiem jej wprowadzenia do obrotu prawnego, powołała się na orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12 i 2770/12.
Ustosunkowując się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy wskazać, że orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12 i 2770/12, dotyczyły doręczenia zastępczego, natomiast w rozpoznawanej sprawie, doszło do doręczenia
w dniu 8 lipca 2014r. decyzji organu I instancji do rąk prezesa zarządu skarżącej spółki M.P., która wniosła w terminie odwołanie z dnia [...] lipca 2014r. oraz podniosła merytoryczne zarzuty co do treści decyzji.
Z treści nie tylko decyzji ale także oznaczenia strony, wynika jednoznacznie,
że wydana decyzja nie dotyczyła M.P., ale dotyczyła S sp. z o.o. następcy prawnego H sp. z o.o. reprezentowanej przez M.P.. Podniesiony przez skarżącą spółkę sposób doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji, nie stanowił naruszenia skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z wypracowanym w tym przedmiocie stanowiskiem judykatury, nawet wadliwe doręczenie, które nie spowodowało negatywnego dla strony skutku w postaci niemożliwości wniesienia odwołania, nie stanowi uchybienia procesowego, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt1 lit.c P.p.s.a., ze względu na brak negatywnego wpływu na wynik sprawy (patrz. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013r. str. 578 ).
W piśmie z dnia [...] grudnia 2015r. (data wpływu 22 grudnia 2015r.) zarzucono także, że organ odwoławczy z niewiadomego powodu uznał błędnie wnioski dowodowe strony o przesłuchanie świadków za wycofane przez stronę.
Z takim zarzutem nie można się zgodzić, albowiem do pisma skarżącej spółki z dnia
[...] maja 2015 r. (data wpływu do organy 5 maja 2015 r.) zostały załączone oświadczenia złożone przez prezesa zarządu oraz świadka wraz ze stanowiskiem strony, że w związku z przedłożonymi oświadczeniami wniosek o przesłuchanie pozostałych świadków wydaję się zbędny. Strona aby usprawnić postępowanie złożyła uzyskane od wnioskowanych świadków pisemne oświadczenia na formularzach powszechnie stosowanych przez Agencję i zawierających potwierdzenie stosowanego pouczenia. Skarżąca sama podkreśliła, że wobec złożonych oświadczeń w trybie art.78 § 2 kpa, organ może i powinien uznać dowody z przesłuchań jako zbędne wobec wykazania okoliczności na które dowody te miały być przeprowadzone innymi dowodami ze źródeł osobowych - złożonymi przez strony postępowania.
Z przedstawionych powyżej okoliczności jasno wynika, że strona skarżąca złożyła oświadczenie cofające wniosek o bezpośrednie przesłuchanie przez organ świadków zastępując ten dowód złożonymi oświadczeniami, wniosek ten został przez organ odwoławczy uwzględniony.
Organ odwoławczy dokonując oceny złożonych oświadczeń słusznie wskazał, że ich analiza prowadzi do konkluzji, iż są one podobne w treści. Świadkowie podkreślają, że skarżąca ponosiła wszelkie koszty na rachunek własny, na jej rachunek odbywała się sprzedaż, spółka prowadziła pełną księgowość, odrębną gospodarkę kasową finansową i materiałową, zarząd spółki oraz dyrektor zarządzający mieli pełną swobodę w zarządzaniu gospodarstwem i nigdy nikt nie ingerował w to jak zarządzane jest gospodarstwo. Organ słusznie uznał nie oceniając prawidłowości prowadzonej dokumentacji, że wbrew tym twierdzeniom, ze zgromadzonej w sprawie dokumentacji wynika, że P.M. brał udział w zarządzaniu spółką, na jego konto bankowe wpływały bowiem płatności przyznanie spółce, reprezentował spółkę w prowadzonych postępowaniach a należące do niego podmioty lub z nim powiązane kapitałowo, osobowo wykonywały usługi rolnicze.
Przechodząc do dalszej części rozważań, należy wskazać, że organy obu instancji podkreśliły, organy obu instancji podkreśliły, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie regulacji wyrażonej w art. 30 rozporządzenia Rady(WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., którego treść stanowi, że nie naruszając szczególnych przepisów odnoszących się do poszczególnych systemów wsparcia, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego wsparcia.
Treść tej regulacji odpowiada treści art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011, będącej przedmiotem interpretacji Trybunału Sprawiedliwości dokonanej
w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12, w którym orzekł, że:
1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się
o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
2) artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Oczywiste natomiast jest, że to prawidłowo interpretowany przepis prawa materialnego przesądza jakie ustalenia faktyczne muszą być poczynione w sprawie, aby przepis ten mógł znaleźć prawidłowe zastosowanie.
W rozpoznawanej przez sąd sprawie dokonano ustaleń – niekwestionowanych przez skarżącą – o utworzeniu przez P.M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, zbadano okoliczności dotyczące powiązań osobowych z uwzględnieniem pełnionych przez te osoby funkcji.
W szczególności nie jest kwestionowane, że P., R. i D.M. - jak ustaliły organy, czemu dały wyraz w uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.) i które to ustalenia Sąd rozpoznający sprawę uznał za prawidłowe - utworzyli wiele spółek, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że w myśl art. 4 ust. 3 Rozporządzenia Rady nr 2988/95 w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dnia 23 grudnia 1995 r.) działania skierowane na pozyskanie korzyści w sposób sprzeczny z odpowiednimi celami prawa wspólnotowego mającymi zastosowanie w danym przypadku poprzez sztuczne stworzenie warunków w celu uzyskania tej korzyści, prowadzą do nieprzyznania lub wycofania korzyści.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską celami wspólnej polityki rolnej są:
a) zwiększenie wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej;
b) zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie;
c) stabilizacja rynków;
d) zagwarantowanie bezpieczeństwa dostaw;
e) zapewnienie rozsądnych cen w dostawach dla konsumentów.
Podkreślić należy, że nie powinno budzić wątpliwości, iż cele w postaci osiągnięcia zwiększenia wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie - nie mogą być uznane za spełnione w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne stanowiące składnik gospodarstwa rolnego są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek.
Zaakcentowania wymaga również i to, że skarżąca spółka nie zatrudniała żadnych pracowników, nawet prezesa jej zarządu, nie dysponowała żadnym zapleczem maszynowym czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotom zewnętrznym należącym bądź powiązanym z P.M.. Nie może być zatem mowy w takiej sytuacji o zwiększeniu wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, czy zapewnienie odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie na terenie, który skarżąca wskazała we wniosku o przyznanie kwestionowanej płatności. Nieruchomości położone są bowiem na terenie Województwa, zaś firmy z których usług skarżąca korzystała, zgodnie z przedstawionymi przez nią fakturami, mają swoje siedziby na terenie Województwa.
Nadto jak słusznie zauważył organ odwoławczy w myśl § 17a ust. 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2009 r. nr 40, poz. 326, ze zm.), który stanowi, iż poza zmniejszeniem, o którym mowa w ust. 1, w przypadku gdy łączna kwota płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej i płatności do pomidorów, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 300 tyś. euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalanego na zasadach wynikających z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006, płatność uzupełniająca podlega dodatkowemu zmniejszeniu: w przypadku gdy łączna kwota płatności bezpośredniej, wsparcia specjalnego, płatności cukrowej i płatności do pomidorów, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 300 tyś. euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalanego na zasadach wynikających z art. 3 rozporządzenia nr 1913/2006 o kwotę odpowiadającą 4% płatności uzupełniającej. Ponadto stosownie do treści § 17 ust. 4 ww. rozporządzenia, każda płatność uzupełniająca, która ma być przyznana rolnikowi za dany rok, jest zmniejszana, zgodnie z ust. 1 i 2, proporcjonalnie do udziału tej płatności w całkowitej kwocie wszystkich płatności uzupełniających, które mają być przyznane rolnikowi za dany rok.
Tym samym w odniesieniu do roku 2012 kwota, do której będą przysługiwały płatności obszarowe obliczana będzie w następujący sposób:
- w odniesieniu do płatności bezpośrednich finansowanych z budżetu UE (płatność JPO) zastosowanie będzie miała wyłącznie modulacja dodatkowa, powyżej kwoty 300 000 euro. Zmniejszenie będzie wynosiło 4% kwoty płatności powyżej 300 000 euro,
- w odniesieniu do krajowych płatności uzupełniających (płatność UPO, płatność ST) zastosowanie będzie miała modulacja: powyżej kwoty 5 000 euro, zmniejszenie będzie wynosiło 10%, powyżej kwoty 300 000 euro, zmniejszenie będzie wynosiło 4%.
Zatem składając jeden wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (płatność JPO oraz płatność UPO) - przy konieczności stosowania modulacji w przypadku przedmiotowych rodzajów pomocy finansowej –P.M. otrzymałby płatności w dużo mniejszej wysokości (z uwagi na ograniczenia modulacyjne wynikające ze wskazanych wyżej przepisów prawa) niż kiedy wnioski o przyznanie płatności na rok 2012 złożyło 90 odrębnych podmiotów, z którymi P.M., w różnej formie, jest powiązany.
W świetle przedstawionych okoliczności zachodziły także podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie P.M., wskazywanie przez dominującą większość spółek numeru konta bankowego P.M. jako konta, na które mają być przelewane środki uzyskane w ramach różnych płatności celowych, jak również faktyczne przelewanie środków z przyznanej pomocy na jego konto bankowe, wykonywanie przez niego lub powiązane z nim podmioty usług rolniczych na rzecz skarżącej, jak i szeregu innych spółek przez P.M. utworzonych czy też wspólny adres dla siedziby kilkudziesięciu spółek, a także jeden dla nich wszystkich wskazany adres dla korespondencji (znajdujący się w [...]), będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M..
Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia.
Odnosząc się do kwestii obowiązku organów zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych w sprawie z wniosku dotyczącego przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na 2012 r. w pierwszej kolejności wskazać należy na regulacje art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Z art. 3 ust. 3 tej ustawy wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Sąd zwraca uwagę, że postępowanie dotyczy pomocy finansowej udzielanej w związku z prowadzoną działalnością rolniczą, nie dotyczy ono powstałego z mocy prawa obowiązku podatkowego, zatem podmiotem mającym przejawiać aktywność w tym postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych przesłanek skutkujących odmowę udzielenia pomocy jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to, że jego aktywność nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń.
Skarżąca zarzuciła również, że organy ARiMR odmawiają przyznania płatności rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony legalną definicje rolnika zakreśloną w art. 2a rozporządzenia 73/2009. Organ wyciąga oparcie dla swej błędnej tezy z definicji zawartej w punkcie I w/w Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., lub Rozporządzeniu PE i Rady WE 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r., wedle których nakłada na wnioskodawcę nie istniejący w sferze prawa regulującego płatności rolnicze obowiązek prowadzenia gospodarstwa rolnego jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolną. Za punktem 2.1 uchylonego załącznika organ twierdzi zdaniem skarżącej wyciągając rażąco nieuprawnione wnioski, że również w sferze przyznawania płatności rolnikom - gdzie pojęcia rolnika i gospodarstwa rolnego mają określone legalne definicje - dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Organ nie baczy, że nie można budować wymogów w indywidualnym akcie stosowania prawa, które w obrocie prawnym po prostu nie istnieją. Skarżąca zwróciła uwagę, że omawiany wymóg nie miał i nie mógł w ogóle mieć zastosowania w sprawie o przyznaniu płatności, gdyż Rozporządzenie, które przywołuje organ odnosi się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych dziedziny statystyki publicznej. Załącznik określa definicje i objaśnienia do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych i nie jest obowiązującym prawem. Został uchylony w dniu 4 stycznia 2010 r. przez rozporządzenie Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.
Ustosunkowując się do tego zarzutu podnieść należy, że do rozpoznawanej sprawy ma zastosowanie Rozporządzenie PE i Rady (WE) NR 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.321.14). Rozporządzenie to ustanawia ramy tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz badania metod produkcji rolnej.
Zgodnie z artykułem 2 a) na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje:
"gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną;
Rozporządzenie to chociaż zostało wydane w celu stworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych, to jednak nie zawiera innego pojęcia "gospodarstwa" jak definiowane w art. 2b Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a wręcz przeciwnie je uzupełnia o takie elementy jak względy, techniczne, ekonomiczne, posiadanie oddzielnego kierownictwa. Taki sposób interpretacji jest zasadny mając na uwadze wzajemne przenikanie i uzupełnianie się wspólnotowych regulacji i definicji dotyczących wsi oraz systemów płatności.
Jednoznacznego podkreślenia wymaga, że to od konkretnych podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (byle prawem dopuszczalnej), będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a takim niewątpliwie jest produkcja rolna. Sąd rozpoznający sprawę jednocześnie zwraca uwagę, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Zdaniem Sądu za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek cywilnych, czy kapitałowych i zgłaszanie przez tak utworzone podmioty wniosków o wsparcie (płatności). Swoiste "multiplikowanie" spółek stanowi zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie działanie nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwota.
Wskazywanie przez stronę na fakt utworzenia i działania spółki zgodnie
z prawem, nie podważa automatycznie ustaleń - w świetle całokształtu okoliczności – że utworzenie tego podmiotu, jako jednego z wielu - miało na celu stworzenie warunków, w sposób sztuczny, wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia bezpośredniego. Nie można bowiem twierdzić, że służy osiągnięciu zwiększenia wydajności rolnictwa przez wspieranie postępu technicznego, racjonalny rozwój produkcji rolnej, zapewnienie w ten sposób odpowiedniego poziomu życia ludności wiejskiej, zwłaszcza przez podniesienie indywidualnego dochodu osób pracujących w rolnictwie - przyznawanie płatności z obejściem prawa dotyczącego ograniczeń związanych z zastosowaniem współczynnika korygującego przy przyznaniu kwoty płatności rolnikowi w wysokości przekraczającej 2000 euro, przez fakt tworzenia wielu spółek, przekazujących sobie w krótkich odstępach czasu grunty. Dokonana przez organ ocena dowodów w tym zakresie nie przekroczyła granic swobody, przewidzianej art. 80 k.p.a.
Na podstawie zgromadzonego materiału poczyniono prawidłowe i kompletne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia przez P.M. wraz z powiązanymi z nim rodzinnie R. i D.M. warunków do uzyskania korzyści finansowej. Jest to w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i zmierzało do ominięcia przepisów tego prawa.
Skarżąca podniosła również, że organy pomimo wystąpienia przesłanki do łącznego rozpoznania wniosków złożonych za dany rok, prowadziły i wydawały decyzje w stosunku do każdego z wniosków odrębnie (w tym do każdego wniosku spółek przejętych w skutek fuzji).
Ustosunkowując się do tego zarzutu, należy stwierdzić, że wydanie co do każdego złożonego wniosku samodzielnej decyzji zamiast łącznego ich rozpoznania mając na uwadze podstawę prawną odmowy przyznania płatności, nie miało wpływu na wynik sprawy.
Zdaniem Sądu, z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby działki co do których wystąpiono o przyznanie płatności zostały wydzielone
z gospodarstwa należącego do P.M. (os. fizyczna). Podjęte przez niego działania miały jednak na celu stworzenie sztucznych warunków, w celu ukrycia powiększenia stworzonego przez niego gospodarstwa rolnego i otrzymywania dopłat.
Działki objęte w posiadanie przez jedną ze spółek (należącą do P.M.) były w kolejnych latach przekazywane pomiędzy różnymi podmiotami powiązanymi z P.M., przy czym ostatecznie zgłosiła je skarżąca spółka. Istotnym jest, że P.M. występował w tych podmiotach jako wspólnik, członek zarządu, prokurent, lub pełnomocnik. W toku postępowania wykazano, że miał on faktyczny, umocowany prawnie wpływ na działalność tych podmiotów. Ważnym pozostaje fakt, że dopłaty były przekazywane na rachunek P.M., jak też to, że prace wykonywały firmy zależne od niego. Te elementy, jak też inne akcentowane w toku postępowania przez organy (np. dotyczące adresów siedzib spółek) dowodzą, że działalność skarżącej była prowadzona na rachunek P.M., choć pod względem formalnym, ryzyko prowadzonej dzielności obciążało spółki cywilne i spółki z o. o. tworzone przez P.M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie. Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje na zamierzoną – już w momencie powoływania spółek – koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.
Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło