II SA/Go 931/15
WyrokWSA w Gorzowie Wielkopolskim2016-01-12
Skład orzekający: Jacek Niedzielski, Alina Rzepecka, Barbara Rennert
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności rolnośrodowiskowej, w celu uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia, stanowi podstawę do odmowy przyznania tych płatności?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo zastosowały art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Stwierdzono, że utworzenie przez P.M. licznych powiązanych podmiotów, które odrębnie zgłaszały grunty rolne, stanowiło sztuczne stworzenie warunków do uzyskania płatności, mające na celu obejście przepisów o limitach wsparcia i uzyskanie korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Działania te, w tym wspólne adresy siedzib, przejmowanie gruntów między powiązanymi spółkami oraz kierowanie środków na konto P.M., dowiodły istnienia zarówno obiektywnego, jak i subiektywnego elementu sztuczności.Stan faktyczny
Spółka S sp. z o.o. (następca prawny H sp. z o.o.) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR, utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o odmowie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012. Odmowa wynikała z ustalenia, że osoba fizyczna P.M. sztucznie podzielił swoje gospodarstwo rolne na kilkadziesiąt powiązanych podmiotów, w tym spółek, aby uzyskać wyższe płatności, niż gdyby złożył jeden wniosek. Skarżąca kwestionowała ustalenia organów, zarzucając m.in. wadliwe doręczenie decyzji organu I instancji i brak dowodów na sztuczne stworzenie warunków.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędziowie Sędzia WSA Alina Rzepecka (spr.) Sędzia WSA Barbara Rennert Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 29 grudnia 2015 r. na rozprawie sprawy ze skargi S spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012 oddala skargę.
Pismem z dnia [...] października 2015 r. S sp. z o. o. - następca prawny H sp. z o. o. (zw. dalej: stroną, skarżącą, Spółką) wniosła skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zw. dalej: Dyrektorem OR, organem odwoławczym, organem II instancji) z [...] września 2015 r. nr [...], utrzymującą w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zw. dalej: Kierownikiem BP ARiMR, organem I instancji) z [...] lipca 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy płatności rolnośrodowiskowej na 2012 r.
Zaskarżona decyzja została wydana na tle następującego stanu faktycznego.
Złożonym 18 maja 2012 r. wnioskiem o przyznanie płatności na rok 2012 r. skarżąca ubiegała się między innymi o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej
w ramach pakietów: Pakiet 2 - ROLNICTWO Ekologiczne - Wariant 2.1 - Uprawy rolnicze (dla których zakończono okres przestawiania), do powierzchni 99,80 ha, Pakiet 6 - Zachowanie zagrożonych zasobów genetycznych roślin w rolnictwie - Wariant 6.1 - Produkcja nasienna towarowa lokalnych odmian roślin uprawnych do powierzchni
60,05 ha.
Po przeprowadzeniu postępowania Kierownik BP ARiMR odmówił przyznania wnioskowanej płatności ze względu na niespełnienie warunków określonych
w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz. U. Nr 33, poz. 262 ze zm.) w związku ze stworzeniem przez producenta sztucznych warunków do uzyskania płatności poprzez sztuczny podział gospodarstwa rolnego.
Uzasadniając decyzję organ I instancji powołał się na art. 2 ust. 1 oraz § 14
ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia i wskazał, że obowiązkiem organu jest sprawdzenie czy strona spełnia określone w tych przepisach warunki do przyznania płatności, ponieważ dopiero łączne spełnienie wszystkich warunków daje legitymację do występowania
w charakterze rolnika uprawnionego do przyznania płatności. Przytoczył definicje zawarte w art. 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz.U. z 2012 r., poz. 86): producenta rolnego oraz gospodarstwa rolnego, zaznaczając, że nadanie numeru ewidencyjnego stanowi potwierdzenie, że jego właściciel zgłosił się do organu jako producent rolny i posiadacz gospodarstwa rolnego. Zaznaczył też, że uzyskanie wpisu do ewidencji producentów nie jest równoznaczne
z uzyskaniem jakichkolwiek uprawnień do płatności, gdyż to czy podmiot jest uprawniony do uzyskania płatności rozstrzygane jest na gruncie danych przepisów dotyczących przyznania poszczególnych płatności. Rolnik nie dlatego jest producentem rolnym, że został wpisany do rejestru (zgodnie z zapisem ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków
o przyznanie płatności) lecz dlatego, że spełnia warunki określone w szczegółowych przepisach prawa materialnego.
Kierownik BP ARiMR podkreślił, że istotą płatności obszarowych jest to, że są one przyznawane osobie, która rzeczywiście uprawia grunty tzn. decyduje, jakie rośliny uprawiać, i swobodnie dokonuje odpowiednich zabiegów agrotechnicznych, zbiera plony oraz utrzymuje te grunty w dobrej kulturze rolnej przy zachowaniu wymogów ochrony środowiska (zgodnie z normami), przy czym chodzi tu o wszelkie czynności niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania gospodarstwa.
Organ stwierdził, że wobec braku sformułowania oddzielnych definicji "posiadania gospodarska rolnego " na potrzeby rozdziału pomocy finansowej dla rolnictwa oraz
z uwagi na posługiwanie się tym pojęciem we wszystkich powołanych aktach prawnych dotyczących pomocy dla rolnictwa, sięgnąć należy do regulacji Kodeksu cywilnego. Przytaczając art. 336 k.c., zaznaczył, że posiadanie jest stanem faktycznym polegającym na określonym władztwie nad rzeczą i występuje w dwóch postaciach: posiadania samoistnego i posiadania zależnego. Jako stan faktyczny, posiadanie niezależne jest od tego, czy posiadaczowi przysługuje tytuł prawny, z którego wynika uprawnienie do władania przedmiotem posiadania. Posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu dwóch elementów: elementu fizycznego władania rzeczą oraz elementu psychicznego, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie. Czynnik faktycznego władztwa polega na fizycznym opanowaniu rzeczy i władztwo to musi
być stanem trwałym, zatem związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się
w jednorazowym lub nawet sporadycznym zawładnięciu rzeczą lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony. Element psychiczny posiadania - określany jako czynnik woli - manifestuje się w obiektywnych działaniach podejmowanych przez posiadacza. Brak któregokolwiek z ww. elementów posiadania przesądza o braku posiadania.
Kierownik BP ARiMR powołał się na obecnie obowiązujące przepisy art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady WE nr 1166/2008 z 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008.321.14), definiujące gospodarstwo rolne jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku i na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną. Wskazując omówione przepisy wyjaśnił, że jednostka posiadająca odrębne środki produkcji, wyposażenie, nieruchomości, jednak zarządzana przez to samo kierownictwo, powinna być uznana za jedno gospodarstwo rolne.
Organ I instancji zaznaczył, że jednym z programów pomocy dla rolnictwa
z funduszy europejskich, o które corocznie wnioskuje skarżąca jest wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Organizację rozdziału tej pomocy określa ustawa z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173.). Wynika z niego ( § 14 ust. 1 i ust. 3 w/w rozporządzenia), że płatność rolnośrodowiskowa w pakiecie rolnictwo zrównoważone, rolnictwo ekologiczne oraz ochrona gleb i wód jest udzielana
w wysokości: 100% stawki podstawowej za powierzchnię od 0,1 ha do 100 ha; 50% stawki podstawowej za powierzchnię powyżej 100,01 do 200 ha; 10% stawki podstawowej - za powierzchnię powyżej 200 ha. Z kolei zgodnie z § 14 ust. 2 i ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 lutego 2008 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 34, poz. 200) płatność rolnośrodowiskowa w pakiecie ekstensywne trwałe użytki zielone jest udzielana w wysokości: 100% stawki podstawowej za powierzchnię od 0,1 ha do 10 ha; 75 % stawki podstawowej - za powierzchnię od 10,01 ha do 50 ha; 50% stawki podstawowej - za powierzchnię od 50,01 ha do 100 ha; 10% stawki podstawowej – za powierzchnię powyżej 100 ha. Również w przypadku pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), ustawodawca ustanowił limit wsparcia, zakreślony ilością hektarów zgłoszonych w ramach konkretnych działek rolnych. Płatność do każdego hektara jest więc uzależniona
de facto od wielkości gospodarstwa i maleje wraz z jego wzrostem, a w odniesieniu
do areału powyżej 300 hektarów płatność ONW w ogóle nie przysługuje - por. § 3
ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach
działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach
o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 40, poz. 329 ze zm.). Przytoczył również orzeczenie NSA z dnia 12 lipca 2012 r. (sygn. akt II GSK 646/11 ), zgodnie
z którym tworzenie przez dane osoby (fizyczne lub prawne), wielu spółek cywilnych, które następnie odrębnie zgłaszałyby działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie nigdy nie zakwalifikowałyby się do przyznania pomocy (przekraczałyby bowiem powierzchnię 300 hektarów), może być uznane za działanie obchodzące prawo i w związku z tym nie zasługujące na uwzględnienie.
Nadto organ powołał się na art. 18 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173) wskazując, że ma on na celu wyeliminowanie "sztucznych" podziałów gospodarstw celem ominięcia modulacji m.in.
w przypadku płatności rolnośrodowiskowych. W obowiązującym stanie prawnym podział dużego gospodarstwa na mniejsze części, przekazane w posiadanie różnym podmiotom, zarejestrowanym w ewidencji producentów, przekładałby się na przyznanie płatności z ominięciem przepisów modulujących. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi.
Dalej Kierownik BP ARiMR zaznaczył, że zgodnie z art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011), nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których stwierdzono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia. Powołał się również na orzecznictwo administracyjne (m. in. wyroki: NSA z 12 lipca 2012 r. II GSK 646/11, WSA w Warszawie z 6 czerwca 2014 r. VIII SA/Wa 168/14, WSA we Wrocławiu z 15 kwietnia 2014 r. III SA/Wr 778/13) oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (wyrok z 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12), zaznaczając że taki wywód jest niezbędny aby wykazać, że skarżąca nie jest wyodrębnionym, samodzielnym
i samorządnym producentem rolnym. Jest podmiotem zgłaszającym działki rolne, będące częścią wszystkich jednostek produkcyjnych zarządzanych przez P.M.. Wymienione w decyzji 103 spółki, zdaniem organu, zostały zarejestrowane i wnioskują o płatności z dwóch powodów: aby zmaksymalizować wysokość otrzymanych płatności oraz aby uzyskać płatności do działek, do których na mocy przepisów szczególnych płatność nie zostałaby przyznana (zarówno z powodu przekroczenia powierzchni, jak i z powodu braku możliwości zwiększenia powierzchni objętej zobowiązaniem rolnośrodowiskowym).
Organ I instancji wskazał, że P.M. w 2005 r jako osoba fizyczna oraz wspólnik 5 innych spółek (AG sp. z o.o., AK sp. z o.o., AM Sp. z o.o., AMy sp. z o.o., AP Sp. z o.o.) zgłosił do płatności łącznie 1159,55 ha. Już w 2008 r., wraz z 39 innymi spółkami, zadeklarował do płatności 2865,72 ha, w 2009 r. spółek było 60 a powierzchnia wynosiła już 3988,25 ha. W roku 2012 aż 90 podmiotów powiązanych kapitałowo, osobowo wnioskowało o płatności na łączną powierzchnię 3789,40 ha. W 2013 r. spółek powiązanych kapitałowo z P.M. było już 103. Zaznaczył przy tym, że wyjaśnienia powyższe pozwalają zrozumieć mechanizm i cel działań polegających na podziale dużego gospodarstwa na wiele gospodarstw mniejszych. Działanie takie byłoby dopuszczalne, jedynie pod warunkiem, że dojdzie do rzeczywistego podziału dużego gospodarstwa na mniejsze części, a wnioskujący o pomoc rzeczywiście obejmą w posiadanie wydzielone im działki i staną się w ten sposób odrębnymi producentami rolnymi. Celem takich rozwiązań w zakresie definicji "producenta rolnego" jest właściwy podział różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników będących faktycznymi posiadaczami gospodarstwa rolnego. Ponieważ wszystkie powołane wyżej akty prawne posługują się pojęciem "producenta rolnego", jako podmiotu posiadającego gospodarstwo rolne, rozumienie tego pojęcia na gruncie wszystkich ww. aktów prawnych musi być jednakowe, bowiem wszystkie uregulowania służą jednemu celowi, tj. właściwemu rozdzieleniu różnych rodzajów pomocy finansowej dla rolników. Zauważył, że należyte rozumienie pojęcia posiadania gospodarstwa rolnego jest konieczne dla oceny, czy H sp. z o.o. rzeczywiście posiadała gospodarstwo rolne.
Kierownik BP ARiMR wskazała, że wspólnikami H są P.M. i D.M.. W wyniku następstwa prawnego na podstawie KRS nr [...] spółka E przejęta została przez spółkę S sp. z o . o. której udziałowcami są P.M. i D.M.. Pierwszy z nich został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 103 podmiotów (stan bieżący), w tym spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i spółek cywilnych, które uzyskały odrębne wpisy do ewidencji producentów. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a także jest właścicielem K S.A. Nadto, R. i P.M., pozostający wówczas w związku małżeńskim, będąc w posiadaniu odrębnych numerów w ewidencji producentów nadanych osobom fizycznym utworzyli dodatkowo 10 spółek, w których są jedynymi współwłaścicielami (AK sp. z o.o., B s.c., Bo s.c., D s.c., K s.c., M s.c., N s.c., P s.c., S s.c., Sz s.c.), oraz 66 spółek cywilnych i spółek z o.o., w których jedno z małżonków
jest wspólnikiem. Również D.M. - syn R. i P.M. - został zarejestrowany w ewidencji producentów jako osoba fizyczna prowadząca gospodarstwo rolne oraz dodatkowo jako wspólnik 31 spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, w których wraz z P.M. są jedynymi wspólnikami, zaś dwie z nich (D sp. z o.o. oraz Dz sp. z o.o.) są jedynymi wspólnikami trzynastu kolejnych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością utworzonych przez ww. osoby w roku 2012.
Organ tabelarycznie zanalizował wszystkie te podmioty pod kątem roli, jaką pełni
w nich P.M. oraz deklarowanych przez nie w 2013 r. powierzchni, które podlegają modulacji.
Analiza ta doprowadziła organ do wniosku, że P.M. w 2012 r. występuje jako wspólnik bądź prezes zarządu w dziewięćdziesięciu spółkach, w tym w spółkach cywilnych i spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością, przy czym w roku 2012 wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej złożyło pięćdziesiąt z nich. Spółki
te ubiegały się o płatność rolnośrodowiskową w pakietach: - 2 (lub SO2) - rolnictwo ekologiczne - dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki
w roku 2012 wyniosła 3 827,66 ha , oraz - 3 - Ekstensywne trwałe użytki zielone - dla którego łączna powierzchnia deklarowana przez wszystkie spółki w roku 2012 wyniosła 231,44 ha. Gdyby P.M. złożył jeden wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do powyższych pakietów i deklarowanych do nich powierzchni (do powierzchni 3827,66 ha w pakiecie 2 lub S02 oraz do powierzchni 231,44 ha w pakiecie 3) to przy konieczności stosowania modulacji w danych pakietach otrzymałby płatność w dużo mniejszej wysokości (zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa krajowego), niż kiedy składa 50 odrębnych wniosków. W ocenie Kierownik BP ARiMR, tworzenie przez P.M. wielu spółek, które następnie odrębnie zgłaszały działki rolne, które gdyby musiały zostać zgłoszone łącznie uzyskałyby mniejsze płatności, jest działaniem obchodzącym prawo. Zawiązywanie przez P.M. wielu spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa, nie może zostać uznane za działanie pozostające w zgodzie z celem i sensem przepisów regulujących przyznawanie płatności rolnośrodowiskowych.
Organ I instancji zauważył, że skarżąca składała wnioski o przyznanie płatności począwszy od 2010 r. Przedmiotem deklaracji spółki we wniosku na rok 2012 są grunty rolne 5 działek ewidencyjnych o nr: [...],[...],[...],[...]. Organ ustalił, że: działki nr [...], 10/1, 365 deklarowane były: w roku 2009 przez Ś s.c., w latach 2010-2012 przez H sp. z o.o.; działka nr [...] w roku 2012 przejęta została przez K sp. z o.o.; zaś działki nr [...] deklarowane były w latach 2011-2012 przez H sp. z o.o. Nadto wskazał, że z pisma Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy z dnia [...] lutego 2014 wynika, że według stanu zagospodarowania podmiotem władającym: -/ działki nr [...] w okresie od [...] maja 2010r. do [...] czerwca 2012r. była K sp. z o. o. (BUM bezumowne użytkowanie ), a od [...] lutego 2013 działka dzierżawiona jest przez A.M.; -/ działki nr [...] w latach od [...] września 2010 do [...] sierpnia 2012 była w AG sp. zoo ( BUM - bezumowne użytkowanie), działki nr [...] w latach od [...] września 2010r. do [...] grudnia 2011 była AG sp. zoo (BUM - bezumowne użytkowanie), -/ działki nr [...] w latach od [...] lutego 2011 do [...] grudnia 2011 była AG sp. zoo ( BUM - bezumowne użytkowanie), od [...] maja 2013 do [...] czerwca 2013r. - G sp. z o. o. (BUM - bezumowne użytkowanie), a od [...] czerwca 2013 do [...] września 2013 była dzierżawiona przez C sp. zoo. Co do działki [...] - brak informacji.
Kierownik BP ARiMR doszedł do wniosku, że ww. działki były swobodnie przekazywane pomiędzy spółkami, w których wspólnikiem jest P.M., natomiast przeniesienia posiadania tych działek miały stanowić jedynie formalny tytuł prawny do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat ONW i PRŚ przez spółki, których P.M., występując we własnym imieniu, nie otrzymałby. Według organu, w/w pismo Agencji Nieruchomości Rolnych utwierdza w przekonaniu, że P.M. posługuje się spółkami w określonym celu, pod szyldem jednej spółki wchodzi we władanie działek, a inna spółka zgłasza przedmiotowe działki do płatności.
Organ podkreślił również, że P.M. jest także właścicielem firmy N prowadzonej w formie działalności gospodarczej, która to firma wykonywała usługi (prace rolne) na rzecz podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem.
Zważył też, że dla 90 spółek funkcjonujących w 2012 r., w 87 wskazano konto bankowe nr [...], w którym jako właściciela konta wskazano P.M. lub jego syna – D.M..
Z umów spółek cywilnych oraz odpisów KRS spółek z o.o. wynika, że są one powiązane osobowo przez P.M., R.M. oraz D.M.. Przemawia za tym zarówno struktura organizacyjna spółek, w których osoby te mają bezpośredni wpływ na funkcjonowanie spółek albo bezpośrednio, będąc jej wspólnikami bądź pełniąc inne funkcje umożliwiające im prowadzenie spraw spółek, np. prokurenta, pełnomocnika lub prezesa zarządu, względnie pośrednio, gdzie jako wspólnik występuje inna spółka, której wspólnikami są wymienione osoby. Dodatkowo P.M. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą N, a firma ta jest wykonawcą prac agrotechnicznych na deklarowanych przez podmioty działkach. Ponadto rejestrowane na przestrzeni lat 2005-2013 spółki podawały jako swe siedziby ten sam adres: ul. [...] lub ul. [...] (będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M.), względnie [...] (przy czym do korespondencji wskazywano adres ul. [...]). Kierownik BP ARiMR podkreślił również nieograniczoną decyzyjność P.M. jako bezpośredniego lub pośredniego wspólnika, prokurenta, bądź członka zarządu.
Powyższe ustalenia doprowadziły organ do stwierdzenia braku przesłanek do uznania skarżącej jako spółki samodzielnie prowadzącej działalność gospodarczą, posiadającą autonomię w zakresie zarządzania. Organ zaznaczył również brak dokumentów potwierdzających samodzielność techniczną i ekonomiczną Wskazał też, że
z dostarczonych przez stronę umowy o świadczeniu usług z dnia [...] maja 2012r.
i protokołu zlecenia wykonania usługi z dnia [...] maja 2010r., wynika, że D.M. jako wspólnik H sp. z o.o., zlecał wykonywanie prac P.M. (drugiemu wspólnikowi spółki H sp. z o.o), właścicielowi firmy N, oraz G sp. z o.o., której jest wspólnikiem i Prezesem. D.M. jako wspólnik strony postępowania oraz jej Prezes bezpośrednio zlecał wykonanie usługi S.K. prowadzącemu gospodarstwo rolne w miejscowości [...] oraz wpłacił zadatek, z którego rozliczono zapłatę za usługę. Materiał siewny został zakupiony od firmy N będącej własnością P.M.. Pozostałości po zbiorach P.M. jako wspólnik strony sprzedał spółce G sp. z o.o. której jest wspólnikiem i Prezesem zarządu. Dołączony protokół nr [...] z dnia [...] lipca 2012r. z inspekcji gospodarstwa rolnego na zgodność z zasadami produkcji rolniczej metodami ekologicznymi nie stanowi dowodu w zakresie posiadania deklarowanych działek. Zakresem kontroli jednostki certyfikującej nie są objęte kwestie dotyczące spełnienia wszystkich przesłanek do otrzymania płatności rolnośrodowiskowych, są to bowiem odrębne zagadnienia. Jednostka certyfikująca potwierdza jedynie fakt spełnienia kryteriów produkcji ekologicznej. Nie każdy kto prowadzi produkcję ekologiczną ubiega się o uzyskanie płatności rolnośrodowiskowej stanowiącej jedną z form wsparcia w ramach problematyki Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Organ z powyższego wywiódł, że P.M. osobiście podpisywał dokumenty dotyczące transakcji z podmiotami nie powiązanymi z jego osobą, zaś w przypadku dokumentów dotyczących transakcji bądź umów zawieranych pomiędzy podmiotami, w których P.M. jest wspólnikiem, co prawda występują inne osoby pracujące w spółkach: tu M.P., nie mniej jednak działały one na zlecenie wspólników tj. m.in. P.M..
Wskazał również, że z korespondencji prowadzonej z Naczelnikiem US
nie wynika aby spółka H sp. z o.o. prowadziła inny profil działalności niż rolniczy, i że w świetle powyższych wywodów, można wywieść wniosek, że "multiplikowanie" spółek nie stanowi uzasadnionej okolicznościami formy prowadzenia działalności rolniczej, a jest działaniem nastawionym na uzyskanie płatności w wyższej wysokości.
Zdaniem organu, P.M. nadzorował prace rolne zarówno jako zleceniodawca jak i zleceniobiorca usług.
Dokonując analizy powiązań podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem, zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów organ I instancji uznał, że to P.M. prowadził działalność rolniczą. Działalność ta była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To on uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni. Swobodne przekazywanie poszczególnych gruntów pomiędzy podmiotami wykazane powyżej, również nie wskazuje, że były one posiadane przez stronę postępowania, gdyż posiadanie powinno mieć charakter trwały. Związek posiadacza z rzeczą nie może wyrażać się w jednorazowym lub sporadycznym zawładnięciu rzeczą, lecz w możności korzystania z niej przez czas nieokreślony.
Zdaniem organu, P.M. brał udział w załatwianiu wszystkich spraw prowadzonych dla strony niniejszego postępowania (jak i wszystkich innych w/w spółek), związanych zarówno z bieżącym funkcjonowaniem gospodarstw rolnych. Podpisał wniosek o płatność i załączniki graficzne, ( jednocześnie w sprawach kilku innych podmiotów), jak i w zakresie finansów co potwierdzają wykaz kont bankowych poszczególnych podmiotów oraz wyciągi bankowe. Decyduje, które zobowiązania i w jakim terminie reguluje za swoje spółki.
Podkreślił, że aplikowanie o pomoc przez te same osoby w ramach kilkudziesięciu spółek kapitałowych i osobowych należy postrzegać jako skierowane na ominięcie kwotowego limitu dofinansowania przysługującego jednemu beneficjentowi. Wyodrębnienie spółek miało na celu obejście przepisów prawa związanych
z ograniczeniami dotyczącymi maksymalnych kwot wsparcia.
W następstwie poczynionych ustaleń organ I instancji uznał, że powyższe działanie wyczerpało przesłanki art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011
z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L 25/8 z 28.01.2011). Podkreślił, że środki pomocowe pochodzące z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich w większości są finansowane
z budżetu Unii Europejskiej, w związku z powyższym podlegają ochronie zgodnie
z rozporządzeniem Rady nr 2988/95 z dn. 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz. Urz. WE L 312/1 z dn. 23.12.1995 r.). Stosownie do w/w rozporządzenia środki te muszą być wydatkowane zgodnie
z zasadami rzetelnego zarządzania finansami, ogólną zasadą słuszności
i proporcjonalności. Prawo wspólnotowe nakłada na Komisję Europejską i Kraje Członkowskie obowiązek badania, czy środki z budżetu Wspólnoty są wykorzystywane zgodnie z ich przeznaczeniem. Podmiot H sp. z o.o., składając wniosek
o przyznanie płatności nie był posiadaczem gospodarstwa deklarowanego do płatności, ponieważ gospodarstwo to posiadał P.M.. To ta osoba prowadzi gospodarstwo rolne, ponosi nakłady i czerpie z tego tytułu zyski, zaś gospodarstwo H sp. z o.o., zostało sztucznie utworzone w celu uzyskania wyższych płatności.
Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, wnosząc o jej uchylenie oraz
o przyznanie płatności zgodnie z wnioskiem spółki. Zarzuciła brak staranności przy zbieraniu dowodów, ustaleniach stanu faktycznego i popełnienie fundamentalnych błędów w oparciu o źle metodycznie zgromadzone dowody, błędną, arbitralną i dowolną ocenę materiału dowodowego, nieprzeprowadzenie dowodów żądanych przez stronę oraz nieuzasadnione zastosowanie art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji 65/2011 i art. 32 rozporządzenia Rady WE 73/2009.
Ponadto, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015 r., P.M. zażądał zwrotu akt do organu I instancji twierdząc, że skarżona decyzja nie została skutecznie doręczona. Uzasadniając takie stanowisko P.M. - pełnomocnik prezes zarządu S sp. z o. o. (następca prawny po H sp. z o. o.) - stwierdził, że decyzja nie została doręczona spółce będącej stroną i nie weszła do obrotu prawnego, a co za tym idzie odwołanie jest przedwczesne gdyż termin do złożenia odwołania nie rozpoczął jeszcze biegu.
Z kolei, w piśmie z dnia [...] sierpnia 2015r. skarżąca rozwinęła argumentację odwołania. Jednocześnie celem usprawnienia postępowania strona złożyła w trybie art.78 § 2 k.p.a. uzyskane od zawnioskowanych świadków pisemne oświadczenia. Stwierdził, że organ może i powinien uznać dowody z przesłuchań świadków jako zbędne wobec wskazania okoliczności na które dowody te miały być przeprowadzone.
Zaskarżoną decyzją Dyrektor OR utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji stwierdzając, że została ona wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Wskazał, że zasady przyznawania płatności RŚ w odniesieniu do wniosków składanych w 2012 r. zostały określone w: ustawie z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. z 2013 r. poz. 173); rozporządzeniu PRŚ, rozporządzeniu Komisji WE nr 65/2011; rozporządzeniu Rady (WE) nr 73/2009; rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1200/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. wdrażającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej w odniesieniu do współczynników dotyczących sztuk dużych oraz definicji cech objętych badaniem (Dz. Urz. z dnia 15.12,2009 r., L 329/1); rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1166/2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji rolnej oraz uchylające, rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz. Urz. UE. L. 2008,321,14); rozporządzeniu Rady (WE, Euratom) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich.
Organ zaznaczył, że celem płatności do gruntów rolnych finansowanych przez Unię Europejską (m. in. płatności PRŚ) jest wspieranie rolników, tj osób, które faktycznie uprawiają grunty rolne. Dla uzyskania tej płatności nie wystarczy być posiadaczem działek rolnych w rozumieniu przepisów Kc, ale należy je również rolniczo użytkować. Istotne jest także, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem, przy spełnieniu wymogów kwalifikacyjnych z rozporządzenia PRŚ. Musi zatem wykazać, że faktycznie posiadał w dniu [...] maja danego roku (w niniejszym przypadku 2012) grunty rolne
i utrzymywać je zgodnie z normami. Faktyczne władztwo na daną rzeczą oznacza również, że istnieje swoboda, co do podejmowania decyzji np.: co, gdzie i kiedy zasiać, komu i kiedy zlecić prace polowe, kiedy zbierać plony oraz kiedy gdzie i komu je sprzedawać. Samoistność posiadania oznacza, że posiadacz zachowuje się wobec rzeczy tak jak właściciel.
Organ odwoławczy stwierdził, w oparciu o wskazane w decyzji przepisy oraz całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, że H sp. z o. o. nie prowadziła działalności rolniczej na zgłoszonych gruntach, jak również nie była faktycznym posiadaczem - w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia PRŚ - zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności PRŚ na rok 2012 gruntów rolnych. Dyrektor OR wskazał, że grunty rolne zgłoszone do płatności PRŚ na rok 2012 przez H sp. z o. o. wchodziły w skład gospodarstwa rolnego P.M. i były przez niego zarządzane, a co za tym idzie doszło do sztucznego podziału gospodarstwa rolnego. Przedmiotowy podział ma na celu obejście przepisów prawa o uzyskanie przez osobę P.M. nienależnych uprawnień do płatności PRŚ oraz innych rodzajów pomocy finansowej realizowanych przez ARiMR. Organ odwoławczy w omawianym zakresie zgodził się z ustaleniami dokonanymi w niniejszej sprawie przez organ I instancji.
Jego zdaniem, opisany w decyzji stan rzeczy wskazuje, że tworzenie przez P.M. wielu spółek zgłaszających grunty jako odrębne podmioty ma zamierzony i celowy charakter, ukierunkowany na obejście przepisów § 14 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia PRŚ, a co za tym idzie zwielokrotnienie wysokości uzyskanych płatności PRŚ. Tworzenie przez P.M. kolejnych spółek cywilnych, jak również spółek z o. o., a poprzez to dzielenie łącznie posiadanego areału na mniejsze gospodarstwa jest ewidentnie sprzeczne z celem przepisów regulujących finansowe wspieranie rolników.
Dyrektor OR nadmienił, że wprawdzie niniejsza sprawa dotyczy płatności PRŚ, jednakże w kontekście sztucznych warunków stworzonych w celu uzyskania płatności na rok 2012 koniecznym jest wskazanie, że multiplikowanie spółek pozwoliłoby na uzyskanie płatności również w ramach innych działań wspierających rolników, o które w 2012 r. wnioskowała skarżąca, a które realizowane są przez ARiMR, tj. płatności ONW oraz płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Wskazał, że skarżąca jest podmiotem zgłaszającym działki rolne będące częścią gospodarstwa zarządzanego przez P.M. i nie może zostać uznana za samodzielnego producenta rolnego.
Nadmienił też, że przedmiotem deklaracji w/w spółki we wniosku o przyznanie płatności PRŚ na rok 2012 są działki ewidencyjne: nr [...]. Wykazał, powielając przedstawione już w decyzji organu I instancji dane, że o płatności do gruntów rolnych położonych na wskazanych wyżej działkach występowały spółki powiązane z osobą P.M..
Według organu, przeniesienia posiadania tych działek mają charakter sztuczny
i stanowią jedynie formalny tytuł do pozornego wydzielenia gruntów o areale gwarantującym uzyskanie dopłat przez spółki, których wspólnikiem był P.M.. Występując we własnym imieniu P.M. nie otrzymałby płatności PRŚ (jak również regulacje obowiązujące w odrębnych programach pomocowych tj. § 17aust. 1, § 17a ust. 2 pkt 1 i pkt 2 i § 17 ust. 4 Rozporządzenia UPO oraz § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia ONW) w takiej łącznej wysokości w jakiej mogłyby otrzymać pomoc finansową spółki gospodarujące na gruntach rolnych wydzielonych z jednego gospodarstwa będącego w posiadaniu P.M..
Organ odwoławczy podkreślił też, że na 90 spółek powiązanych osobowo i kapitałowo
z P.M. (funkcjonujących w roku 2012), w 72 przypadkach wskazano konto bankowe nr [...] jako właściwe do przekazywania środków finansowych z tytułu dopłat unijnych i jest to rachunek bankowy, co do którego jako posiadacz wskazywany jest P.M.. Skoro osoby zarządzające wyraziły zgodę, by środki finansowe dystrybuowane przez ARiMR trafiały bądź miały trafiać w przeważającej większości bezpośrednio na konto bankowe należące do P.M., to nie wnioskująca o płatności spółka, a P.M. otrzymywał bądź miał otrzymywać unijne dopłaty, czerpiąc tym samym korzyść z tego tytułu.
Dyrektor OR zaznaczył też, że adres siedziby H oraz adres do korespondencji przewijają się we wszystkich spółkach, które są powiązane z osobą P.M., przy czym adres do korespondencji pozostaje zawsze bez zmian. Zmiana formalnej siedziby skarżącej na [...] ma jedynie charakter pozorny, gdyż wszystkie decyzje dotyczące zarządzania gruntami zgłoszonymi do płatności na rok 2012 podejmuje się w miejscowości [...]. Podkreślił, że zmiana formalnej siedziby H sp. z o. o. na adres: ul. [...] ma jedynie charakter pozorny albowiem wszelkie decyzje dotyczące zarządzania gruntami zgłoszonymi do płatności na rok 2012 odbywa się z miejscowości [...],
a świadczy o tym chociażby fakt nadawania korespondencji.
Dyrektor OR zaznaczył, że analiza składu personalnego zarządzającego spółkami pozwala na stwierdzenie, że spółka H, jak i pozostałe podmioty są w przeważającym stopniu zależne od P.M.. Zauważył, że pełniącymi funkcje zarządcze w tych spółkach zawsze są te same osoby tj. P.M., D.M., R.M., M.M. oraz M.P., a także osoba zatrudniona na umowę o pracę w działalności P.M. w firmie N M.P., M.D.. Natomiast w przypadku występowania innych osób, które pełnią w spółkach funkcje zarządcze przejawiają się zawsze osoby w różnej formie powiązane z P.M., np. K.R.. Związek P.M. i jego wpływ na działalność tych podmiotów, w tym H sp. z o. o. pozwala obronić tezę, że powstanie skarżącej (oraz pozostałych podmiotów), to wynik celowego działania nastawionego wyłącznie na ominięcie konsekwencji wynikających z regulacji§ 14 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia PRŚ, jak również § 17a ust. 1, § 17a ust. 2 pkt 1 i pkt 2 i § 17 ust. 4 Rozporządzenia UPO oraz § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia ONW.
Organ odwoławczy podkreślił, że skarżąca nie ponosi kosztów związanych
z zatrudnieniem pracowników ani żadnych kosztów związanych z wypłatą wynagrodzeń czy płatności na ubezpieczenie społeczne. Zdaniem organu jest to zadziwiające albowiem wskazuje na fakt społecznego świadczenia pracy przez prezesa zarządu czy dyrektora zarządzającego w spółce. W świetle wysokości pensji jakie zazwyczaj pobierają osoby pracujące na tak wysoko postawionych w hierarchii przedsiębiorstw stanowiskach, brak pobierania wynagrodzenia przez zarządzających H świadczy o tym, że spółka zarządzana była wyłącznie na papierze.
Ponadto organ podkreślił, że spółka za rok 2011 poniosła koszty usług obcych
w wysokości 1065,85 zł, za rok 2012 w kwocie 66 839,36 zł, a za rok 2013 H sp. z o. o. poniosła koszty usług obcych w wysokości 91 141,56 zł (vide: rachunek zysków i strat za lata 2011, 2012 i 2013 - w aktach sprawy). W świetle kosztów ponoszonych przez spółkę, wynikających ze zlecania usług podmiotom obcym, wskazał, że P.M. pismem z dnia [...] marca 2013 r. stwierdził m.in., że prace rolne wykonywane na zlecenie i na rzecz H sp. z o. o. realizowane były przez podmioty zewnętrzne na podstawie umów cywilnoprawnych. Wraz z pismem z dnia [...] marca 2013r. P.M. przedłożył szereg dokumentów, z których wynika, że czynności w zakresie usług obcych prowadzone były przez podmioty oraz osoby powiązane z P.M..
Według Dyrektora OR podkreśla, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwala stwierdzić, że celem "powołania do życia" H sp. z o. o. jest wyłącznie pozyskiwanie i wydatkowanie środków dystrybuowanych przez ARiMR. Stwierdził, że spółka, której głównym profilem działalności jest produkcja rolnicza nie osiąga z tego tytułu dochodu adekwatnego do posiadanego potencjału, a generuje jedynie koszty. Na wynik finansowy H sp. z o. o. w przeważającym stopniu wpływ miały dotacje unijne realizowane przez ARiMR, które z uwagi wstrzymanie ich wypłaty nie zniwelowały (bądź też zniwelowały w minimalnym stopniu - nikły zysk w roku 2012) kosztów funkcjonowania spółki.
Zdaniem organu, fakt wyodrębniania i zawiązywania przez P.M. poszczególnych spółek cywilnych i spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - w tym spółki H - i dzielenie łącznie posiadanego przez P.M. areału na mniejsze gospodarstwa jest w sposób daleko idący działaniem pozostającym w sprzeczności z celem i sensem przepisów regulujących wspieranie rolników gospodarujących w niekorzystnych warunkach.
Grunty rolne zgłaszane przez E sp. z o. o. do płatności w roku 2012 były zarządzane przez P.M., a grunty zgłaszane do płatności przez P.M. oraz spółki, w których jest wspólnikiem pełniącym rolę zarządczą, nie stanowią odrębnych, samodzielnych gospodarstw, niepowiązanych ze sobą ekonomicznie czy też technologicznie. Analiza powiązań zarejestrowanych odrębnie w ewidencji producentów podmiotów, w których P.M. jest wspólnikiem doszedł do wniosku, że to P.M. prowadził w roku 2012 działalność rolniczą, która była działalnością zarobkową wykonywaną w sposób zorganizowany i ciągły, prowadzoną na własny rachunek. To nie odrębna spółka H, a P.M. uzyskiwał przychody oraz ponosił wydatki związane z działalnością rolną, a więc był posiadaczem jednego spójnego gospodarstwa rolnego, sztucznie podzielonego i zgłaszanego oddzielnie przez kilkadziesiąt podmiotów (w tym H sp. z o. o.) zarejestrowanych w ewidencji producentów jako odrębni producenci rolni.
Organ stwierdził, że H sp. z o. o. została zawiązana przez P.M. (faktycznego posiadacza jednego gospodarstwa) i powiązanych z nim wspólników w celu podzielenia łącznie posiadanego (w trybie umów cywilno - prawnych czy też bezumownego użytkowania gruntów wchodząc w posiadanie bez podstawy prawnej) przez wyżej wymienionego areału ziemi na mniejsze gospodarstwa, a zasadniczym celem przyświecającym takim działaniom jest chęć obejścia przepisów ustanawiających limity pomocy finansowej według kryteriów wielkości gospodarstwa i zasad, że płatność jest uzależniona od wielkości gospodarstwa maleje wraz z wzrostem jego powierzchni (vide: § 14 ust. 1 i ust. 2 Rozporządzenia PRŚ, § 3 ust. 3 pkt 1 i 2 Rozporządzenia ONW, jak również § 17a ust. 1, § 17a ust. 2 pkt 1 i pkt 2 oraz § 17 ust. 4 Rozporządzenia UPO)).
W kwestii wniosków dowodowych – przesłuchania świadków – powielonych
w odwołaniu (albowiem organ I instancji wydał w tej sprawie postanowienie odmowne) Dyrektor OR wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego kilkakrotnie podejmowano próby przeprowadzenia tych dowodów. M.P., oraz P.M. reprezentujący M.P. zostali przesłuchani w dniu [...] grudnia 2014 r.
Z kolei w swoim piśmie (data wpływu do organu – 5 maja 2015r.) P.M. pełnomocnik, S wskazał, że przesłuchania świadków M.D. M.P. wydają się nie być niezbędne i konieczne. W złączeniu przedłożył ich oświadczenia.
Dyrektor OR wskazał również, że 20 kwietnia 2015r. wpłynęło pismo, w którym P.M. zażądał zwrotu akt do organu I instancji twierdząc, że wobec złożenia wniosku w trybie zwykłym oraz w tzw. trybie transferowym wszystkie wnioski winny być bezwzględnie rozpoznawane łącznie. Organ pierwszej instancji naruszył więc prawo multiplikując ilość wydawanych odrębnie decyzji w sprawach dla każdego z pojedynczych wniosków składanych przez spółkę, których skarżąca jest następcą prawnym.
Organ II instancji uznając zarzuty strony za bezzasadne wyjaśnił, że ze zgromadzonego materiału wynika, że w dniu [...] stycznia 2014 r. S sp. z o. o. przejęła następujące podmioty: E sp. z o. o., H sp. z o. o., A sp. z o. o. oraz G sp. z o. o. Wniosek na rok 2012 złożony został w dniu 18 maja 2012r. przez H sp. z o. o., a następnie w dniu 2 lipca 2014 r. złożony został przez M.P. (prezes zarządu S sp. z o. o.) tzw. wniosek transferowy, którym S sp. z o. o. wstąpiła do toczącego się postępowania jako następca prawny w miejsce E sp. z o. o. Organ odwoławczy wskazał, że wniosek transferowy o wstąpienie do toczącego się postępowania został złożony przez S sp. z o. o. ponad rok po tym jak wniosek przyznanie płatności na rok 2012 złożyła H sp. z o. o. W związku z faktem, że H sp. z o. o. zgłaszając działki do płatności na rok 2012 czyniła to jako samodzielny podmiot (za który się uważała) Kierownik BP dokonał rozstrzygnięcia sprawy dla tegoż podmiotu, a z racji faktu, że H sp. z o. o. została przejęta przez S sp. z o. o. decyzja nr [...] wydana została na rzecz następcy prawnego.
Dyrektor OR odnosząc się z kolei do podniesionego w piśmie z dnia [...] kwietnia 2015r. do zarzutu dotyczącego braku doręczenia decyzji wydanej w postępowaniu pierwszoinstancyjnym wskazał, że zaskarżona decyzja z [...] lipca 2014 r. została doręczona w dniu 8 lipca 2014r., a jako odbiorca podpisała się osoba uprawniona do reprezentowania spółki i prezes jej zarządu tj. M.P.. Podkreślił też, że obszerne odwołanie świadczy nie tylko o tym, że decyzja została doręczona, ale też
o tym, że osoba ta zapoznała się zarówno z rozstrzygnięciem, jak i uzasadnieniem orzeczenia organu I instancji.
Na zakończenie organ wskazał, że w niniejszej sprawie wykazano, że to P.M. był w posiadaniu gruntów rolnych, co do których o płatności wystąpiła H sp. z o.o. W uzasadnieniu niniejszej decyzji szczegółowo odniesiono się do kwestii posiadania i wykazano dlaczego to nie spółka, a P.M. był posiadaczem działek rolnych, jak również wskazano, że to P.M. poprzez pozorny podział rozdysponował pomiędzy poszczególne spółki grunty rolne, których był faktycznym posiadaczem, a przez to w sposób sztuczny próbował obejść obowiązujące przepisy modulacyjne. Co za tym idzie - koniecznym stało się zastosowanie regulacji, o której mowa w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011.
W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, spółka zarzuciła naruszenie art. 156
§ 1 Kpa, wnosząc jednocześnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, zobowiązanie organu do wydania decyzji w 30-dniowym terminie i wskazanie sposobu rozstrzygnięcia sprawy oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego,
w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarga nie zawiera żadnego uzasadnienia podniesionych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę, Dyrektor OR wniósł o jej oddalenie, wskazując że
nie może ustosunkować się do podniesionego w niej zarzutu z uwagi na jego lakoniczność (brak sformułowania zarzutu).
W złożonym 28 grudnia 2015 r. piśmie skarżąca, zaznaczając że jest ono uzupełnieniem skargi, stwierdziła, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynika
z braku wprowadzenia do obrotu prawnego decyzji organu I instancji. Nadto zgłosiła zastrzeżenia "co do błędu rekonstrukcji stanu faktyczno-prawnego", zarzucając organowi I instancji popełnienie błędu metodycznego i logicznego w konstrukcji istoty podstawy odmowy płatności w decyzji. Jej zdaniem, aby w ogóle móc zarzucić stworzenie sztucznych warunków, należy wcześniej ustalić warunki kwalifikowalności,
tj. min. posiadania rolniczego zgłoszonych gruntów do dopłat. Nie można bowiem
nie spełnić warunku przez sztuczne jego spełnienie. Możliwość zastosowania art 4
ust. 8 rozporządzenia 65/2011, może nastąpić jedynie po uprzednim stwierdzeniu spełniania warunków kwalifikowalności wniosku, tj. między innymi spełnienia wszystkich warunków art. 7 ust. 1- 2a ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Redakcja literalna omawianego art. 4 ust. 8 nie pozostawia żadnych wątpliwości, że przepis ten odnosi się do przypadków kiedy spełnione są warunki przyznania płatności, ale te wymogi kwalifikowalności stworzono w sposób sztuczny. Zdaniem skarżącej nie jest możliwym spełnienie warunku posiadania działek w związku ze sztucznym stworzeniem tegoż warunku uzyskania płatności. Jeśli jakiś podmiot nie posiadałby zgłoszonych do płatności działek to dyspozycja przepisu art, 4 ust. 8 w/w rozporządzenia unijnego w ogóle nie mogłaby mieć zastosowania. Jeśli organ zgodnie
z rzeczywistym stanem faktycznym stwierdziłby spełnianie przez spółkę warunku posiadania zgłoszonych gruntów, dopiero wtedy mógłby ewentualnie analizować tezę objętą dyspozycją art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011. W dodatku to na organie ciąży ciężar dowodowy i to organ zobowiązany jest wykazać domniemaną sztuczność. Skoro spółka według organu nie posiadała zgłaszanych gruntów to nie była władna nawet hipotetycznie tworzyć sztucznie warunku posiadania. W niniejszym przypadku przy uznaniu przez organ braku spełnienia warunku posiadania gruntów norma
art. 4 ust. 8 rozporządzenia nie mogła mieć w ogóle zastosowania.
Spółka wskazała, że pomimo jej żądania nie włączono do akt sprawy dokumentacji posiadanej przez organ z urzędu obejmującej dokumentację przejęcia gruntów gospodarstwa spółki oraz informacji o kontynuacji przez spółkę zobowiązań wieloletnich zaciągniętych przez poprzedników - co w aspekcie ustalenia rzeczywistego stanu posiadania i użytkowania gruntów było niezbędne; również w aspekcie realizacji celów poszczególnych systemów wsparcia, oraz innego niż płatność uzasadnienia prowadzenia przez beneficjenta gospodarstwa zgłaszanego do dopłat. Organ nie baczy nawet, na oczywiste sprzeczności informacji z ANR z przyjętą zawczasu błędną
tezą stanu faktycznego że to P.M. był posiadaczem i użytkownikiem przedmiotowych gruntów.
Strona zarzuciła też, że w decyzjach wydanych z wniosków spółki E spółka z o.o., błędnie przyjęto, że przedmiotowe we wnioskach działki zgłaszała spółka S w roku 2009. Żadna bowiem z działek zgłaszanych przez E sp. z o.o. od roku 2009 nie była wcześniej zgłaszana przez żaden z podmiotów choćby historycznie związanych z P.M., a nawet z jego dalekimi znajomymi
Powołując się na wyroki WSA w Warszawie wydane w sprawach o sygnaturach
VIII SA/Wa 791/14 i VIII SA/Wa 749/14 z 5 listopada 2014r. skarżąca wyjaśniła,
że art. 21 ust. 3 ustawy PROW w zakresie ciężaru dowodu traktuje strony
niniejszego postępowania równorzędnie, zatem obowiązek wskazania okoliczności potwierdzających stworzenie sztucznych warunków dla przyznania płatności sprzecznych z celami wsparcia spoczywa na organie, skoro organ wywodzi z tych okoliczności określone skutki prawne. Organy nie zrealizował tego obowiązku. Natomiast zgłoszenie wniosku o przeprowadzenie dowodu ze źródeł osobowych na okoliczności, które podważa organ jest realizacją spoczywającego na stronie ciężaru dowodu. Skarżąca zaznaczyła, że nie można twierdzić, że hipotetyczna fiskalna korzyść ma udowadniać sztuczne stworzenie warunków kwalifikowalności. Ważne jest ocena kto (jaki podmiot) rzeczywiście i efektywnie korzystał rolniczo ze zgłoszonych do dopłat gruntów, na czyj rachunek i ryzyko prowadzono na zgłoszonych gruntach działalność rolniczą gruntów. Także wskazanie rachunku bankowego wspólnika do przelewów środków przez ARiMR nie stanowi żadnego dowodu ani sztuczności i domniemanego podziału gospodarstwa w sytuacji gdy środki z dopłat stanowią własność skarżącej spółki - odrębnego podmiotu prawa handlowego i właśnie jako takie są księgowane
i rozliczne w księgach. To spółka prowadziła gospodarstwo rolne zgłoszone do dopłat
i ona ponosiła wszelkie koszty oraz osiągała zyski lub straty z działalności rolniczej
na gruntach zgłoszonych do dopłat. Strona podkreśliła, że organ odwoławczy
z niewiadomych przyczyn uznał błędnie wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków za wycofane przez stronę pismem złożonym w siedzibie organu dnia 5 maja 2015 r. , zignorował powtórzone w piśmie z dnia [...] sierpnie 2015 r. żądanie dowodowe w tym zakresie.
Wskazując na naruszenie art. 4 ust. 8 rozporządzenia 65/2011 skarżąca stwierdziła,
że organy nie mogą a priori uznać, że celem spółki było ominięcie prawa, bez próby zbadania rzeczywistego celu, zamiaru i woli wnioskodawcy. Powołała się przy tym na wyrok ETS z 12 września 2013 r. C - 434/12 i zarzuciła organom, że pominęły badanie czy sprawie niniejszej działalność wnioskodawcy przyczynia się do osiągnięcia celów zamierzonych przez rozporządzenie nr 1968/2005 i nie jest sprzeczna z żadnym
z celów wsparcia zakreślonym przez prawodawcę unijnego. Zdaniem skarżącej
do stwierdzenia braku legalności skarżonej decyzji wystarczające jest samo niewyczerpanie elementu obiektywnego braku sprzeczności z celami wsparcia i braku samej sprzecznej z tymi celami korzyści
Dalej skarżąca zarzuciła, że organy ARiMR odmawiają przyznania płatności rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony legalną definicje rolnika zakreśloną
w art. 2a rozporządzenia 73/2009. Według niej, organ wyciąga oparcie dla swej błędnej tezy z definicji zawartej w punkcie I w/w Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE)
Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., lub Rozporządzeniu PE i Rady WE 1166/2008
z dnia 19 listopada 2008 r., wedle których nakłada na wnioskodawcę nie istniejący
w sferze prawa regulującego płatności rolnicze obowiązek prowadzenia gospodarstwa
rolnego jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak
i ekonomicznym która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolną. Za punktem 2.1 uchylonego załącznika organ twierdzi wyciągając rażąco nieuprawnione wnioski, że również w sferze przyznawania płatności rolnikom - gdzie pojęcia rolnika
i gospodarstwa rolnego mają określone legalne definicje - dwa lub więcej oddzielnych
i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Organ nie baczy, że nie można budować wymogów w indywidualnym akcie stosowania prawa, które w obrocie prawnym po prostu nie istnieją. Skarżąca zwróciła uwagę, że omawiany wymóg nie miał i nie mógł w ogóle mieć zastosowania w sprawie o przyznaniu płatności, gdyż Rozporządzenie, które przywołuje organ odnosi się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych dziedziny statystyki publicznej. Załącznik określa definicje i objaśnienia do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych.
Na rozprawie w dniu 29 grudnia 2015 r. pełnomocnik wniósł o przeprowadzenie dowodów z wyroku WSA w Warszawie z 9 stycznia 2013 r. sygn. akt VIII SA/Wa 779/12, decyzji Kierownika BP ARiMR z [...] stycznia 2011 r. nr [...] o odmowie przyznani płatności rolnośrodowiskowej za rok 2009 z wniosku transferowego o przejecie płatności na okoliczność powołania się przez organ na decyzję, która następnie została uchylona przez Sąd. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu dokumentów – pisma spółki H z [...] października 2010 r. wraz z załączoną do niego umową przeniesienia posiadania nieruchomości rolnych z [...] maja 2010r. oraz umowy spółki cywilnej z [...] marca 2009 r. na okoliczność posiadania i użytkowania przez H przedmiotowych gruntów oraz kontynuacji zobowiązań wieloletnich przez skarżącą, jako celu innego niż płatności spółki.
Na podstawie art.. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd postanowił przeprowadzić dowód uzupełniający z wnioskowanych dokumentów na okoliczności wskazane przez stronę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Wobec braku stwierdzenia w sprawie uchybień procesowych, jak i naruszeń przepisów prawa materialnego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), skargę, jako nieuzasadnioną, oddalił.
Sąd rozpoznawał skargę wniesioną na decyzję Dyrektora OR z dnia [...] sierpnia 2015r., nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z dnia [...] lipca 2014r., nr [...] odmawiającej przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.
Istota sporu wymaga rozstrzygnięcia, czy w zaistniałym stanie faktycznym wystąpiły przesłanki do zastosowania przez organy obu instancji art.4 ust.8 rozporządzenia komisji ( UE) nr 65/2011, skutkujące odmową przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2012.
Na wstępie należy podkreślić, że w skardze podniesiono zarzut nieważności postępowania, rozwijając ten zarzut w piśmie procesowym z dnia [...] listopada 2015r., będącym uzupełnieniem złożonej skargi.
Skarżąca spółka argumentowała, że zarzut kwalifikowanej wady nieważności wynikał
z wydania skarżonej decyzji w sytuacji braku skutecznego doręczenia decyzji organu I instancji, co skutkowało zdaniem skarżącej brakiem jej wprowadzenia do obrotu prawnego, powołała się na orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12 i 2770/12.
Ustosunkowując się do tego zarzutu w pierwszej kolejności należy wskazać, że orzeczenia wydane przez NSA w sprawach II GSK 2769/12 i 2770/12, dotyczyły doręczenia zastępczego, natomiast w rozpoznawanej sprawie, doszło do doręczenia w dniu 8 lipca 2014r., decyzji organu I instancji do rąk prezesa zarządu skarżącej spółki M.P., która we wniesionym w terminie odwołaniu z dnia [...] lipca 2014r., nie zakwestionował sposobu doręczenia, a kwestionowane w skardze doręczenie nie stanowiło przeszkody wnieść w terminie odwołanie oraz podnieść merytoryczne zarzuty do wydanej decyzji.
Z treści nie tylko decyzji ale także oznaczenia strony, wynika jednoznacznie, że wydana decyzja nie dotyczyła M.P., ale dotyczyła S sp. z o.o. następcy prawnego H sp. z o.o. reprezentowanej przez M.P.. Podniesiony przez skarżącą spółkę sposób doręczenia decyzji wydanej przez organ I instancji, nie stanowił naruszenia skutkującego uchyleniem zaskarżonej decyzji. Zgodnie z wypracowanym w tym przedmiocie stanowiskiem judykatury, nawet wadliwe doręczenie, które nie spowodowało negatywnego dla strony skutku w postaci niemożliwości wniesienia odwołania, nie stanowi uchybienia procesowego, o jakim mowa w art.145 § 1 pkt1 lit.c P.p.s.a., ze względu na brak negatywnego wpływu na wynik sprawy ( patrz. Prawo o postępowania przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013r. str. 578 ).
W piśmie z dnia [...] listopada 2015r. zarzucono także, że organ odwoławczy
z niewiadomego powodu uznał błędnie wnioski dowodowe strony o przesłuchanie świadków za wycofane przez stronę.
Z takim zarzutem nie można się zgodzić, albowiem do pisma skarżącej spółki z dnia
[...] maja 2015r. zostały załączone oświadczenia złożone przez prezesa zarządu oraz świadka wraz ze stanowiskiem strony, że w związku z przedłożonymi oświadczeniami wniosek o przesłuchanie pozostałych świadków wydaję się zbędny, także na stronie
19, 20 pisma z dnia [...] sierpnia 2015r. złożonego przez skarżącą spółkę 5 sierpnia
2015r. w pozycji dotyczącej " wnioski kierowane do organu" jednoznacznie wynika, że strona aby usprawnić postępowanie złożyła uzyskane od wnioskowanych świadków pisemne oświadczenia na formularzach powszechnie stosowanych przez Agencję
i zawierających potwierdzenie stosowanego pouczenia. Skarżąca sama podkreśliła, że wobec złożonych oświadczeń w trybie art.78 § 2 kpa, organ może i powinien uznać dowody z przesłuchań jako zbędne wobec wykazania okoliczności na które dowody
te miały być przeprowadzone innymi dowodami ze źródeł osobowych - złożonymi przez strony postępowania.
Z przedstawionych powyżej okoliczności jednoznacznie wynika, że strona skarżąca złożyła oświadczenie cofające wniosek o bezpośrednie przesłuchanie przez organ świadków zastępując ten dowód złożonymi oświadczeniami, wniosek ten został przez organ odwoławczy uwzględniony.
Przechodząc do dalszej rozważań, należy wskazać, że organy obu instancji podkreśliły, że w sprawie zaistniały przesłanki uzasadniające zastosowanie regulacji wyrażonej w art. 4 ust. 8 Rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011. Zgodnie z jego treścią, nie naruszając przepisów szczególnych, nie dokonuje się żadnych płatności na rzecz beneficjentów, w odniesieniu do których ustalono, że sztucznie stworzyli warunki wymagane do otrzymania takich płatności, aby uzyskać korzyści sprzeczne z celami danego systemu wsparcia.
Trybunał Sprawiedliwości dokonał wykładni tego przepisu w wyroku z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt C-434/12. i orzekł, że:
1) przepis ten należy interpretować w ten sposób, że przesłanki stosowania tego przepisu wymagają istnienia elementu obiektywnego i elementu subiektywnego.
W ramach pierwszego z tych elementów do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych okoliczności danego przypadku pozwalających na stwierdzenie, że nie może zostać osiągnięty cel zamierzony przez system wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW). W ramach drugiego elementu do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się
o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więź prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi
w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.
2) Artykuł 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011 należy interpretować w ten sposób, iż stoi on na przeszkodzie temu, by wniosek o płatność z systemu wsparcia Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) został oddalony jedynie na tej podstawie, że projekt inwestycyjny, ubiegający się
o skorzystanie z pomocy w ramach tego systemu, nie wykazuje niezależności funkcjonalnej lub że istnieje więź prawna między ubiegającymi się o taką pomoc, jednak przy braku uwzględnienia innych elementów obiektywnych rozpatrywanego przypadku.
Oczywiste natomiast jest, że to prawidłowo interpretowany przepis prawa materialnego przesądza jakie ustalenia faktyczne muszą być poczynione w sprawie, aby przepis ten mógł znaleźć prawidłowe zastosowanie.
W rozpoznawanej przed sądem sprawie dokonano ustaleń – niekwestionowanych przez skarżącą – o utworzeniu przez P.M. i członków jego rodziny licznych podmiotów ubiegających się o płatności, zbadano okoliczności dotyczące powiązań osobowych z uwzględnieniem pełnionych przez te osoby funkcji.
W szczególności istotne jest, że P., R. i D.M. - jak ustaliły organy, utworzyli wiele spółek, w których są albo jedynymi wspólnikami, albo w których jedno z nich jest wspólnikiem.
Sąd rozpoznający sprawę stoi na stanowisku, że w pełni trafnie okoliczności te uznano za obiektywne i pozwalające na ocenę możliwości spełnienia celu zamierzonego przez system wsparcia EFRROW.
Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Nr 1698/2005, wsparcie rozwoju obszarów wiejskich przyczynia się do osiągnięcia następujących celów: a) poprawy konkurencyjności rolnictwa i leśnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji; b) poprawy środowiska naturalnego i terenów wiejskich poprzez wspieranie gospodarowania gruntami; c) poprawy jakości życia na obszarach wiejskich oraz popierania różnicowania działalności gospodarczej. Podkreślić należy, że nie powinno budzić wątpliwości, że cel popierania jakości życia na obszarach wiejskich - w rozumieniu cytowanego art. 4 ust. 1 lit. c - nie może być uznany za spełniony w sytuacji, gdy poszczególne działki ewidencyjne co do których złożono wniosek przyznanie płatności, są w kolejnych latach deklarowane przez kolejne spółki, które swobodnie przenoszą między sobą posiadanie działek.
Należy podkreślić, że składanie przez utworzone podmioty kilkudziesięciu odrębnych wniosków i zgłoszenie w nich działek rolnych, które - zgłoszone łącznie - uzyskałyby znacznie mniejszą pomoc (przynależność do przedziału o wyższej powierzchni, powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności) jest stworzeniem sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia nr 65/2011.
W świetle przedstawionych okoliczności zachodziły także podstawy do stwierdzenia zamierzonej koordynacji pomiędzy powiązanymi podmiotami, na co wskazuje występowanie w każdym podmiocie P.M., wskazywanie przez dominującą większość spółek numeru konta bankowego P.M. jako konta, na które mają być przelewane środki uzyskane w ramach różnych płatności celowych, jak również faktyczne przelewanie środków z przyznanej pomocy na jego konto bankowe, wykonywanie przez niego lub powiązane z nim podmioty usług rolniczych na rzecz skarżącej, jak i szeregu innych spółek przez P.M. utworzonych czy też wspólny adres dla siedziby kilkudziesięciu spółek, a także jeden dla nich wszystkich wskazany adres dla korespondencji (znajdujący się w [...]), będący jednocześnie adresem zamieszkania P.M..
Uznać zatem należy, że prawidłowo oceniony został również element subiektywny stworzenia sztucznych warunków wymaganych do otrzymania płatności, celem utworzenia których było wyłącznie uzyskanie korzyści sprzecznej z celami całego systemu wsparcia.
Podkreślenia wymaga również fakt, że skarżąca spółka nie zatrudniała żadnych pracowników, nawet prezesa jej zarządu. Nadto, nie dysponowała żadnym zapleczem maszynowym czy budynkami gospodarczymi i sama nie wykonywała żadnych prac, zlecając ich wykonanie podmiotom zewnętrznym należącym bądź powiązanym z P.M..
W takiej sytuacji nie może być zatem mowy o poprawie konkurencyjności rolnictwa poprzez wspieranie restrukturyzacji, rozwoju i innowacji na terenie, który skarżąca wskazała we wniosku o przyznanie kwestionowanej płatności. Nieruchomości położone są bowiem na terenie Województwa, zaś firmy z których usług skarżąca korzystała, zgodnie z przedstawionymi przez nią fakturami, mają swoje siedziby na terenie Województwa.
Odnosząc się do kwestii obowiązku organów, to jest zebrania i rozpatrzenia materiałów dowodowych w sprawach z wniosku dotyczącego przyznania płatności rolnośrodowiskowej (PRŚ) na rok 2012 r., w pierwszej kolejności wskazać należy
na regulację art. 21 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, modyfikującą obowiązki nałożone na organ przepisami art. 7
i art. 77 § 1 kpa.
Ponadto z brzmienia art.21 ust.3 tej ustawy wynika, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust.2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Pamiętać należy, że postępowanie dotyczy pomocy finansowej udzielanej w związku
z prowadzoną działalnością rolniczą, nie dotyczy ono powstałego z mocy prawa obowiązku podatkowego, zatem podmiotem mającym przejawiać aktywność w tym postępowaniu, polegającą na wykazaniu spełnienia pozytywnych przesłanek do uzyskania pomocy jak również wykazania braku wystąpienia negatywnych
przesłanek skutkujących odmowę udzielenia pomocy jest podmiot, który z takiej pomocy chce skorzystać. Oznacza to, że jego aktywność nie może sprowadzać się głównie do negowania dokonanych przez organ prowadzący postępowanie ustaleń. Skarżąca spółka nie przedstawiła dowodów kwestionujących ustalonych przez
organy powiązań.
Skarżąca zarzuciła również, że organy ARiMR odmawiają przyznania płatności rozszerzając niejako w sposób nieuprawniony legalną definicje rolnika zakreśloną
w art. 2a rozporządzenia 73/2009. Według niej, organ wyciąga oparcie dla swej błędnej tezy z definicji zawartej w punkcie I w/w Załącznika do Rozporządzenia Komisji (WE)
Nr 1444/2002 z dnia 24 lipca 2002 r., lub Rozporządzeniu PE i Rady WE 1166/2008
z dnia 19 listopada 2008 r., wedle których nakłada na wnioskodawcę nie istniejący
w sferze prawa regulującego płatności rolnicze obowiązek prowadzenia gospodarstwa rolnego jako wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym,
jak i ekonomicznym która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność
rolną. Za punktem 2.1 uchylonego załącznika organ twierdzi wyciągając rażąco nieuprawnione wnioski, że również w sferze przyznawania płatności rolnikom - gdzie pojęcia rolnika i gospodarstwa rolnego mają określone legalne definicje - dwa lub więcej oddzielnych i uprzednio niezależnych gospodarstw, zintegrowanych w rękach jednego posiadacza, uważa się za jedno gospodarstwo, jeśli mają obecnie wspólnego zarządcę lub też wykorzystują tę samą siłę roboczą i urządzenia. Organ nie baczy, że nie można budować wymogów w indywidualnym akcie stosowania prawa, które w obrocie prawnym po prostu nie istnieją. Skarżąca zwróciła uwagę, że omawiany wymóg nie miał i nie mógł w ogóle mieć zastosowania w sprawie o przyznaniu płatności, gdyż Rozporządzenie, które przywołuje organ odnosi się do definicji charakterystyk, wyjątków od definicji oraz regionów i okręgów, dotyczących przeglądów struktury gospodarstw rolnych dziedziny statystyki publicznej. Załącznik określa definicje i objaśnienia do wykazu charakterystyk stosowanych przy wspólnotowych przeglądach struktury gospodarstw rolnych i nie jest obowiązującym prawem.
Ustosunkowując się do tego zarzutu podnieść należy, że do rozpoznawanej sprawy ma zastosowanie Rozporządzenie PE i Rady (WE) NR 1166/2008 z dnia 19 listopada 2008 r. w sprawie badań struktury gospodarstw rolnych i badania metod produkcji
rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 571/88 (Dz.U.UE.L.2008.
321.14) Rozporządzenie to ustanawia ramy tworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych oraz badania metod produkcji rolnej.
Zgodnie z artykułem 2 a) na użytek niniejszego rozporządzenia stosuje się następujące definicje: "gospodarstwo rolne" lub "gospodarstwo" oznacza wyodrębnioną jednostkę, zarówno pod względem technicznym, jak i ekonomicznym, która posiada oddzielne kierownictwo i prowadzi działalność rolniczą wymienioną w załączniku I na terytorium gospodarczym Unii Europejskiej jako działalność podstawową lub drugorzędną;
Rozporządzenie to chociaż zostało wydane w celu stworzenia porównywalnych statystyk wspólnotowych dotyczących struktury gospodarstw rolnych, to jednak
nie zawiera innego pojęcia "gospodarstwa" jak definiowane w art.2b Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009, a wręcz przeciwnie je uzupełnia o takie elementy jak
względy techniczne, ekonomiczne, posiadanie oddzielnego kierownictwa. Taki sposób interpretacji jest zasadny mając na uwadze wzajemne przenikanie i uzupełnianie się wspólnotowych regulacji i definicji dotyczących wsi oraz systemów płatności.
Jednoznacznego podkreślenia wymaga, że to od konkretnych podmiotów podejmujących inicjatywę gospodarczą zależy, w jakiej formie organizacyjnej (byle prawem dopuszczalnej), będą prowadzić dane przedsięwzięcie, a takim niewątpliwie jest produkcja rolna.
Sąd rozpoznający sprawę jednocześnie zwraca uwagę, że prowadzenie działalności rolniczej w formie spółki cywilnej czy spółki kapitałowej, nie może stanowić uzasadnienia dla obchodzenia przepisów prawa, regulujących przyznawanie wsparcia producentom rolnym. Zdaniem Sądu za takie może zostać uznane działanie polegające na zawieraniu, przez te same osoby (nawet w różnych konfiguracjach), wielu umów spółek cywilnych, czy kapitałowych i zgłaszanie przez tak utworzone podmioty wniosków o wsparcie (płatności). Swoiste "multiplikowanie" spółek stanowi zdaniem sądu w rozpoznawanej sprawie działanie nastawionego na uzyskanie pomocy (płatności) w wyższej niż dopuszczalna kwota.
Koniecznym jest przypomnienie, że warunki i tryb udzielania przedmiotowej
pomocy określa - wydane na podstawie art. 29 ust. 1 Ustawy PROW - rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. nr 33, poz. 262 ze zm.).
Zgodnie z § 2 Rozporządzenia PRŚ, płatność PRŚ udzielana jest producentowi rolnemu spełniającemu określone w rozporządzeniu warunki. Wysokość należnej płatności PRŚ powiązana jest z powierzchnią zgłoszonych do pomocy gruntów, przy czym rozporządzenie określa przedziały dotyczące powierzchni działek, a przynależność do przedziału o wyższej powierzchni, powoduje zmniejszenie procentu należnej płatności (§ 14 ust. 1 pkt 1 i 2 porządzenia PRŚ). Pomoc finansowa PRŚ zależna jest więc od wielkości gospodarstwa, a mniejsze gospodarstwa dostają wyższą pomoc.
W tym stanie rzeczy składając jeden wniosek o przyznanie płatności PRŚ na rok 2012 w przypadków deklarowanych pakietów, przy konieczności stosowania modulacji
w danych pakietach, P.M. otrzymałby płatność PRŚ w znacząco mniejszej wysokości (zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 i 2 Rozporządzenia PRŚ), niż kiedy wnioski o przyznanie płatności PRŚ na rok 2012 złożyło kilkadziesiąt odrębnych podmiotów, z którymi P.M. - w różnej formie - jest powiązany.
Wskazywanie przez stronę na fakt utworzenia i działania spółki zgodnie
z prawem, nie podważa automatycznie ustaleń - w świetle całokształtu okoliczności – że utworzenie tego podmiotu, jako jednego z wielu - miało na celu stworzenie warunków, w sposób sztuczny, wyłącznie dla uzyskania korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia. Nie można bowiem twierdzić, że celowi poprawy jakości życia na obszarach wiejskich służy, przyznawanie płatności z obejściem prawa dotyczącego ograniczeń związanych z areałem przez fakt tworzenia wielu spółek, przekazujących sobie w krótkich odstępach czasu grunty. Przeprowadzona w tym zakresie przez organ ocena dowodów nie przekroczyła granic swobody, przewidzianej w art. 80 k.p.a.
Na podstawie zgromadzonego materiału poczyniono prawidłowe i kompletne ustalenia faktyczne dotyczące sztucznego tworzenia przez P.M. wraz z powiązanymi z nim rodzinie osobami R. i D.M., warunków do uzyskania korzyści finansowej. Jest to w sprzeczności z celami prawa wspólnotowego i zmierzało do ominięcia przepisów tego prawa.
W piśmie z dnia [...] listopada 2015r., podkreślono także, że twierdzenie organu
o sztucznym podziale gospodarstwa rolnego należącego do P.M., nie jest zasadne, albowiem żadna z działek zgłaszanych przez E sp. z o.o. od 2009r., nie była wcześniej zgłaszana przez podmiot związany z P.M. lub jego znajomych.
Przede wszystkim, koniecznym jest podkreślenie, że w tej sprawie skarżąca spółka była następcą prawnym spółki H sp. z o. o. Niemniej jednak, z uwagi na znaczną tożsamość okoliczności stanu faktycznego występującą sprawach skarżącej, Sąd odnosząc się do powyższego, stwierdza że z takim argumentem skarżącej spółki należy się zgodzić, gdyż z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby działki co do których wystąpiono o przyznanie płatności zostały wydzielone z gospodarstwa należącego do P.M.. Niemniej jednak, podjęte przez P.M. działania miały, zdaniem Sadu, na celu stworzenie sztucznych warunków, w celu ukrycia powiększenia stworzonego przez niego gospodarstwa rolnego i otrzymywania dopłat.
Działki objęte w posiadanie przez jedną ze spółek (należącą do P.M.) były w kolejnych latach przekazywane pomiędzy różnymi podmiotami powiązanymi z P.M., przy czym ostatecznie zgłosiła je skarżąca spółka. Istotnym jest, że P.M. występował w tych podmiotach jako wspólnik, członek zarządu, prokurent, lub pełnomocnik. W toku postępowania wykazano, że miał on faktyczny, umocowany prawnie wpływ na działalność tych podmiotów. Ważnym pozostaje fakt, że dopłaty były przekazywane na rachunek P.M., jak też to, że prace wykonywały firmy zależne od niego.
Te elementy, jak też inne akcentowane w toku postępowania przez organy (np. dotyczące adresów siedzib spółek) dowodzą, że działalność skarżącej była prowadzona na rachunek P.M., choć pod względem formalnym, ryzyko prowadzonej dzielności obciążało spółki cywilne i spółki z o. o. tworzone przez P.M. oraz osoby powiązane z nim rodzinnie.
Wynikający w tej sprawie mechanizm działania wskazuje na zamierzoną – już
w momencie powoływania spółek – koordynację stworzenia sztucznych charakterem warunków wymaganych do otrzymania płatności.
Mają na uwadze powyższe na podstawie art.151 P.p.s.a. skargę należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło