II SA/Go 954/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Szumilas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Sędzia WSA Joanna Brzezińska Protokolant st. sekr. sąd. Agata Przybyła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi B.K. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie oddala skargę. Decyzją nr [...], z dnia [...] października 2011 roku, Komendant Powiatowy Policji, na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2005 roku nr 108 poz. 908 ze zm.) skierował na badania lekarskie B.K. w celu zweryfikowania czy istnieją bądź nie przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, a to z powodu kierowania rowerem w stanie nietrzeźwości. B.K. w odwołaniu wskazał, iż w jego ocenie w sprawie nie zaistniały przesłanki zastosowania w sprawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b, bowiem nie kierował on pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działajacego podobnie do alkoholu. Oswiadczył, że zarzucono mu kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości, jednakze do kierowania rowerem nie jest wymagane prawo jazdy, w związku z czym niezasadnym jest kierowanie go na badania lekarskie. Decyzją nr [...], z dnia [...] listopada 2011 roku, Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy zasakrzona decyzję Komendanta Powiatowego Policji. Organ odwoławczy wyjaśnił, iz przepis art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, naklada na organ kontroli rchu drogowego, obowiazek skierowania na badanie lekarskie kierujacego pojazdem w stanie nietrzeźwości. Natomiast zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 roku w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających sę o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2004 roku, nr 2, poz. 15 ) kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust. 1 pkt 3 ustawy, skierowanemu na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzexwości lub po użyciu srodka działajacego podobnie do alkoholu. Kserokopię skierowania komendant powiatowy Policji przesyła do właściwego starosty. Jednocześnie organ wyjaśnił, że ustawodwaca nie posługuje się w dyspozycji powołanego przepisu pojęciem "pojazd mechaniczny", a jedynie pojeciem "pojazd", które jest pojęciem szerszym. Zgodnie bowiem z art. w pkt 47 ustawy Prawo o ruchu drogowym definiuje sie rower jako pojazd o szerokości nieprzekraczajacej 0,9 m poruszany siła mięśni osoby jadącej tym pojazdem; rower może być wyposażony w uruchamiany naciskiem na pedały pomocniczy napęd elektryczny zasilany prądem o napięciu nie wyższym niż 48 V o znamionowej mocy ciagłej nie wiekszej niż 250 W, którego moc wyjściowa zmniejsza się stopniowo i spada do zera po przekroczeniu prędkości 25 km/h. Skoro, jak wynika z akt sprawy, zaistniała jedna z przesłanek określonych w art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy, a wiec kierowanie pojazdem w stanie nietrzeźwosci, zatem zaistniała potrzeba skierowania B.K. na badanie. B.K. wniósł skargę na powyższą decyzję Wojewódzkiego Komendanta Policji wskazując, iż nie neguje faktu, iż istotnie jechał rowerem bedąc w stanie nietrzeźwości, jednakże w jego ocenie nie może stanowić to podstawy do skierowania na badania lekarskie. Podkreślił, iż nie spotkal się jeszcze z podobną praktyką wobec osób kierujących rowerem w stanie nietrzeźwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej ( § 2 art. 1 tej ustawy ). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z powołanych przepisów wynika, iż sąd badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia , czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Badając legalność zaskarżonej decyzji w granicach tak zakreślonej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego uzasadniającego jej uchylenie. Wskazaną przez organy obydwu instancji materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w kontrolowanej sprawie, stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym ( Dz.U. z 2005 roku nr 108 poz. 908 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b powołanej ustawy, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany w drodze decyzji przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym, nie zawierają definicji "stanu nietrzeźwości", w związku z tym należy zastosować definicję legalną zawartą w art. 115 § 16 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 roku Kodeks karny ( Dz.U. z 1997 roku, nr 88, poz. 553 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem stan nietrzeźwości istnieje wtedy, gdy zwartość alkoholu we krwi przekracza 0,5‰, albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość, lub zawartość alkoholu w 1 dcm3 wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg, albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość. Analogicznie stan ten określono w art. 46 ust. 3 ustawy z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz.U. z 2007 roku nr 70, poz. 473 ze zm.). Celem regulacji wprowadzonej przez ustawodawcę art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest zagwarantowanie bezpieczeństwa w ruchu. W ust. 1 pkt 1-6 art. 122 w sposób enumeratywny wymieniono przypadki, gdy organ kieruje osobę fizyczną na badania lekarskie, przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Od dyspozycji psychofizycznej kierowcy w dużym stopniu zależy bezpieczeństwo ruchu. Niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na zagrożenie bezpieczeństwa ruchu. Wystąpienie każdej z przesłanek zawartych w powołanym przepisie, stwarza obowiązek poddania się badaniom lekarskim, co do przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Inaczej mówiąc zaistnienie określonej sytuacji, ze wskazanych w art. 122 ust. 1, jest wystarczające do poddania się badaniom bez konieczności dopatrywania się innych przesłanek. Poddanie kierującego badaniom na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b wiąże się z tym, że osoba taka może być uzależniona od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, co stanowi przeciwwskazanie do kierowania pojazdem ( art. 91 pkt 1 ustawy ). Wykładania literalna i celowościowa przepisu art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym prowadzi do wniosku, że na badania lekarskie powinny mogą być kierowane także osoby nie posiadające uprawnienia do kierowania pojazdami. Przede wszystkim podnieść należy, że celem ustawy, na co już wskazano powyżej, jest zapewnienie bezpieczeństwa w ruchu drogowym a nie ocena czy osoba która posiada uprawnienia do kierowania pojazdami powinna je nadal posiadać. Dlatego też skierowanie na badanie uzależnione jest tylko i wyłącznie od zaistnienia przesłanki określonej w art. 122 ust. 1 pkt 1- 6 czyli okoliczności uzasadniająca podejrzenie co do tego, czy osoba kierująca stwarza niebezpieczeństwo w ruchu drogowym. Nadmienić należy, że generalnie kierowanie takim pojazdem jak rower nie wymaga specjalnych uprawnień formalnych. Co nie zmienia faktu, że osoba kierująca takim pojazdem jest uczestnikiem ruchu drogowego i może stanowić niebezpieczeństwa w tym ruchu. Kierujący rowerem w stanie nietrzeźwości bez prawa jazdy stanowi takie same zagrożenie w ruchu drogowym jak kierujący innym pojazdem na podstawie posiadanego prawa jazdy. Skierowanie na badanie ma na celu ustalenie, czy kierowanie rowerem w stanie nietrzeźwości, było zdarzeniem incydentalnym czy też osoba taka jest uzależniona od alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, co stanowić już będzie podstawę do uniemożliwienia takiej osobie, ze względu na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, legalnego w nim uczestnictwa. W ocenie Sądu mylne jest przekonanie o łączeniu instytucji kierowania na badania lekarskie ze sferą uprawnień kierującego. Zgodnie z art. 122 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo o ruchu drogowym, badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem, podlega kierujący pojazdem skierowany przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Obowiązek poddania się badaniu nie wynika ex lege. Obowiązek ten powstaje dopiero po wydaniu decyzji kierującej na badania, przy czym wydanie tej decyzji nie jest pozostawione uznaniu organu, wydawane rozstrzygnięcie ma charakter związany. Rozważając, kto jest adresatem pierwotnym tego przepisu należy dojść do przekonania, że jest nim organ kontroli ruchu drogowego. Przepis nie nakłada bowiem na kierującego żadnych obowiązków, nie determinuje jego sytuacji prawnej, nakłada natomiast taki obowiązek na organ kontroli ruchu. Przepis ten stanowi podstawę do wydania decyzji przez organ, jest zatem normą kompetencyjną: zarówno wskazuje kto jest uprawniony do określonego działania, jak i nakłada obowiązek tego działania (wydania decyzji). Ewentualne cele i funkcje regulacji winny zatem być rozważane z punktu widzenia charakteru przepisu. W ocenie Sądu nie służy on ani ochronie praw kierującego, ani stabilizacji jego sytuacji prawnej, bezpośrednio na nią bowiem nie oddziałuje. Instytucja kontroli stanu zdrowia kierowców kierujących pojazdami w stanie nietrzeźwości służy ochronie interesu publicznego i bezpieczeństwa ruchu, nie ochronie praw jednostki. Wadliwe wobec tego jest dokonywanie wykładni celowościowej z powołaniem się na cele wyznaczone interesem jednostki kierowanej na badania (zobacz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gliwicach z dnia 2 grudnia 2009 roku w spr. II SA/GL 764/09 oraz w Białymstoku z dnia 26 lutego 2009 roku w spr II SA/Bk 788/09 ).. Szczegółowe warunki i tryb kierowania i przeprowadzania badań lekarskich regulują przepisy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 roku w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2004 roku, nr 2, poz. 15). Przepis § 2 ust. 2 tego rozporządzenia przewiduje, że kierującemu pojazdem, o którym mowa w art. 122 ust.1 pkt 3 ustawy, skierowanie na badanie lekarskie wydaje komendant powiatowy Policji w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia, w którym nastąpił wypadek drogowy, albo od dnia, w którym kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Termin wskazany w § 2 ust. 2, podobnie jak termin, o którym mowa w § 2 ust. 6, wyżej powołanego rozporządzenia wykonawczego, jest terminem instrukcyjnym, takim jak terminy wskazane w art. 35 k.p.a.. Naruszeniu terminów instrukcyjnych przez organ wydający zaskarżoną decyzję nie można przypisać sankcji nieważności czy też istotnego naruszenia prawa. W konsekwencji decyzji wydanej z przekroczeniem takich terminów nie można skutecznie przypisać cech naruszenia prawa w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., lub rażącego naruszenia prawa rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 3 marca 2008 roku w spr. I OSK 197/07 i z dnia 19 lipca 2007 roku w spr. I OSK 883/06, oraz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia w spr. II SA/Po 80/09;). Wskazać tu można na rozważania podjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 20 maja 2010 r. sygn. akt I OPS 12/09, która dotyczyła wprawdzie przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 roku w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.), jednakże przepis ten sformułowany został w analogiczny sposób, jak wskazany wyżej przepis rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15). We wspomnianej uchwale, NSA stwierdził, iż termin do wydania przez organ kontroli ruchu drogowego decyzji o skierowaniu na badania psychologiczne, o którym mowa w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. Nr 69, poz. 622 ze zm.) jest terminem instrukcyjnym. Sąd podziela wyzej przedstawione stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, głównie z uwagi na zasygnalizowaną w uchwale analogię uregulowań ( zobacz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Z dnia 19 stycznia 2011 roku w spr. II SA/Go 822/10 ). Pojęcie pojazdu, o jakim mowa w powołanym przepisie art. 122 ust. 1 pkt.3 lit b ustawy Prawo o ruchu drogowym, obejmuje również rower. Zgodnie bowiem z art. 2 pkt. 47 rower jest pojazdem jednośladowym lub wielośladowym poruszanym siłą mięśni osoby jadącej tym pojazdem. Zgromadzony w kontrolowanej sprawie materiał dowodowy, pozwalał organom administracji publicznej przyjąć, że skarżący w dniu [...] sierpnia 2011 roku na drodze publicznej, kierował pojazdem (rowerem) w stanie nietrzeźwości. Jak wynika bezpośrednio z treści skargi oraz pisma z dnia [...] listopada 2011 roku adresowanego do Sądu Rejonowego, a także pisma z dnia [...] września 2011 roku, adresowanego do Komendanta Komendy Powiatowej Policji, ale również innych pism składanych w toku postępowania, sam skarżący nie kwestionuje tego faktu. Powyższe okolicznosci potwierdzają dwie uwierzytelnione kopie protokołów użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego do ilościowego oznaczania alkoholu w wydychanym powietrzu z dnia [...] sierpnia 2011 roku, z których wynika, że w trakcie dwóch kolejnych badań, urządzenie wykazało zawartość alkoholu w wydychanym przez skarżącego powietrzu odpowiednio w wynikach 0,68 i następnie 0,65 mg/dm3. Sąd zwrócił uwagę, że w dniu zdarzenia, bezpośrednio po przeprowadzonych badaniach na obecność alkoholu w wydychanym powietrzu, skarżący nie kwestionował wyników badań, nie składał żadnych uwag do protokołu użycia urządzenia kontrolno-pomiarowego. Z protokołów wynika ponadto, że skarżący oświadczył, iż w dniu zdarzenia o godzinie 17:00 spożywał alkohol (½ l piwa). Powyższe dane zostały potwierdzone własnoręcznym podpisem skarżącego. Odnosząc się do kwestionowanej przez skarżącego potrzeby kierowania na badanie lekarskie, wobec perspektywy wymierzenia kary jako rezultat skierowania do sądu powszechnego przez prokuratora oktu oskarżenia, stwierdzić należy, że przepisy nie wykluczają prowadzenia obu postępowań jednocześnie jako rezultatu tego samego zdarzenia. Wyżej wskazano cel badania oraz przepisy prawa materialnego, na podstawie których zostało ono zarządzone, natomiast postępowanie karne jest postępowaniem niezależnym, prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów i w innym celu. Skierowanie na badanie lekarskie prowadzone jest przez organy administracji publicznej według zasad wynikajacych z przepisów postepowania administracyjnego, natomiast postępowanie przed prokuratorem, a następnie sądem powszechnym, prowadzone jest według przepisów prawa karnego. Skarżący nie rozróżnia pojęć : “kierowanie pojazdem" o czym mowa w decyzji administracyjnej, a “prowadzeniem roweru" o czym mowa w akcie oskarżenia. Rozróznienie takie jest wynikiem różnych aktów prawnych, na podstawie którch skarżacy ponosi skutki omawianego zdarzenia. Jak wyżej wykazano, skierowanie na badanie lekarskie w celu stwierdzenia czy istnieją bądź nie istnieją przeciwskazania zdrowotne do kierowania pojazdem, wynika z ustawy Prawo o ruchu drogowym, jako skutek kierowania rowerem w stanie nietrzeźwosci. Natomiast przepis art 178a § 2 kodeksu karnego, przewiduje odpowiedzialność karną tego, kto znajdując się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego, prowadzi na drodze publicznej, w strefie zamieszkania lub w strefie ruchu inny pojazd niż określony w § 1 ( pojazd mechaniczny). Zestawienie obydwu pojęć "kierowanie" i "prowadzenie" wskazuje na tę samą czynność, zaś ich odmienność jest wynikiem umieszczenia w różnych aktach prawnych. Stosowanie wobec skarżącego odpowiedzialności karnej za prowadzenie, nie wyklucza skutków administracyjnych za kierowanie, albowiem jest skutkiem tego samego zdarzenia, jak powiedziano, wynikających z różnych przepisów. Dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, nie ma istotnego znaczenia fakt, iż decyzja Komendanta Powiatowego Policji w sprawie skierowania na badania lekarskie, została wydana z naruszeniem wskazanego wyżej 30 dniowego terminu , liczonego od daty zdarzenia. Jak wyżej wykazano omawiany termin ma charakter instrukcyjny. W związku z tym przekroczenie tego terminu nie skutkuje utratą kompetencji właściwego organu do podjęcia decyzji o skierowaniu na badania lekarskie. Kierujac się powyższymi rozważaniami, Sąd stwierdził bezasadność skargi. Kontrola sądowa, sprawowana w zakresie wynikającym z art. 134 § 1 p.p.s.a., nie wykazała istnienia podstaw do wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. W takich warunkach, Sąd, z powołaniem się na przepis art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.