II SAB/Go 187/21

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim – Marta Świetlik po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokat N.J. o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy w sprawie ze skargi R.A. na bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania wynagrodzenia za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy przed sądem pierwszej instancji. Postanowieniem z dnia 11 października 2021 r. sygn. akt II SPP/Go 99/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych (pkt 1) oraz ustanowił dla skarżącego adwokata (pkt 2). Okręgowa Rada Adwokacka wyznaczyła skarżącemu pełnomocnika w osobie adwokat N.J. W dniu 29 listopada 2021 r. pełnomocnik skarżącego zapoznała się z aktami sprawy. Wyrokiem z dnia 27 stycznia 2022 r. sygn. akt II SAB/Go 187/21, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim zobowiązał Dyrektora Zakładu Karnego do załatwienia wniosku R.A. z dnia [...] kwietnia 2021 r. o udostępnienie informacji publicznej, w zakresie pkt 1, 3, 4 oraz 5 tego wniosku, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku ze stwierdzeniem jego prawomocności (pkt I wyroku); stwierdził, że bezczynność Dyrektora Zakładu Karnego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt II wyroku); a w pozostałej części skargę oddalił (pkt III wyroku). Odpis powyższego orzeczenia wraz z uzasadnieniem doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 16 lutego 2022 r. W dniu 21 lutego 2022 r. pełnomocnik skarżącego złożyła do tut. Sądu wniosek o przyznanie wynagrodzenia za wykonane zastępstwo prawne według norm prawem przepisanych. Wskazała, że jako pełnomocnik z urzędu reprezentowała skarżącego w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. Zapoznawała się z aktami sprawy i badała sprawę pod kątem formalnej i merytorycznej poprawności skargi wniesionej przez skarżącego. Jednocześnie oświadczyła, że koszty te nie zostały uiszczone. Wobec powyższego należy zważyć, co następuje: Stosownie do treści art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 329) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a." wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j. Dz.U. 2019 r. poz. 18) – powoływanego dalej jako "rozporządzenie". Opłaty w sprawach przed sądami administracyjnymi zostały określone w § 21 tego rozporządzenia. Zgodnie z ust. 1 pkt 1 tego przepisu opłaty te wynoszą w pierwszej instancji: a) w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna - opłatę obliczoną na podstawie § 8, b) za sporządzenie skargi i udział w rozprawie w sprawie skargi na decyzję lub postanowienie Urzędu Patentowego - 600 zł, c) w innej sprawie - 240 zł; Mając na uwadze treść ww. przepisu oraz przedmiot niniejszej sprawy kwota, którą mogłaby uzyskać pełnomocnik skarżącego za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji to 240 zł (§ 21 ust.1 pkt 1 lit.c rozporządzenia). Zaznaczyć jednak należy, że mimo literalnej wykładni art. 250 § 1 P.p.s.a. nie nakłada na sąd/referendarza obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r, sygn. akt I OZ 768/13; wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowało się stanowisko, zgodnie z którym pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu należy się wynagrodzenie jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną, przy czym udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika z urzędu powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której pomoc jest udzielana (por.: postanowienia NSA z 15.04.2010 r. sygn. akt. II OZ 321/10 oraz z dnia 17.09.2012 r. sygn. akt. II FZ 727/12). Z uwagi na opłacenie tego wynagrodzenia ze środków publicznych sąd/referendarz ma uprawnienie i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została stronie udzielona (por. postanowienie WSA w Poznaniu z dnia 9 listopada 2021 r. sygn. akt IV SAB/Go 169/20). W rozpoznawanej sprawie ustanowiona z urzędu pełnomocnik reprezentując skarżącego w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w dniu 29 listopada 2022 r. zapoznała się z aktami sprawy. Była to jedyna czynność pełnomocnika skarżącego podjęta przed wydaniem wyroku przez Sąd pierwszej instancji. Stwierdzić zatem należy, że pełnomocnik skarżącego nie podjęła działań, które można by uznać za faktycznie udzielenie pomocy skarżącemu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Zapoznanie się z aktami sprawy i ich analiza bez podjęcia dalszych czynności procesowych nie jest bowiem wystarczające dla uznania, że pomoc prawna z urzędu została stronie udzielona (por. postanowienie NSA z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt I OZ 768/13). Wnosząc o przyznanie wynagrodzenia za zastępstwo prawne pełnomocnik skarżącego nie wskazała, że kontaktowała się ze skarżącym chociażby w celu sprecyzowania skargi czy też omówienia sprawy. Podniosła jedynie, że zapoznała się z aktami i analizowała sprawę. Natomiast udzielenie pomocy prawnej oznacza dokonanie na rzecz strony reprezentowanej określonej czynności procesowej, względnie poinformowanie strony o stanie sprawy i ustalenie z nią zamierzonych czynności, przy czym to ostatnie musi znaleźć swoje odzwierciedlenie w piśmie procesowym lub innym substracie materialnym będącym nośnikiem wiarygodnej informacji (por. postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 29 września 2021 r. sygn. akt II SAB/Gd 122/20). Wobec powyższego, w ocenie referendarza, brak jest podstaw by przyznać ustanowionej z urzędu pełnomocnik skarżącego wynagrodzenie za pomoc prawną w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Z tego też względu referendarz sądowy, na podstawie art. 250 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. postanowił jak w sentencji.