II SAB/Go 2/26

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S.I. zastępowanego przez opiekuna prawnego J.I. na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku postanawia: odrzucić skargę. Pismem z dnia [...] grudnia 2025 r. S. I. zastępowany przez opiekuna prawnego J. I., którego reprezentuje profesjonalny pełnomocnik wniósł do tutejszego sądu skargę na bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie rozpoznania wniosku z [...] marca 2025 r. o świadczenie wspierające dla S. I.. W skardze zarzucono naruszenie art. 35 § 1-3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym przez nierozpoznanie wniosku skarżącego o świadczenie wspierające z [...] marca 2025 r. w terminie kodeksowym wskutek bezpodstawnego pozostawienia wniosku bez rozpatrzenia. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie, a także zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że jest niedopuszczalna, w której właściwy do rozpoznania sprawy jest sąd okręgowy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest każdorazowo badaniem dopuszczalności jej wniesienia, obejmującym również ocenę tego, czy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu administracyjnego. Negatywny wynik tejże oceny uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zakres właściwości rzeczowej sądu administracyjnego określa art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.). W myśl tego przepisu, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 i 803), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2022 r. poz. 2651, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz.U. z 2023 r. poz. 615), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119 zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (art. 3 § 2a p.p.s.a.) oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.). Z treści przytoczonych przepisów wynika, że skarga do sądu administracyjnego na bezczynność organów administracji publicznej jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia, interpretacje podatkowe oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Natomiast, jeżeli skarga na bezczynność została wniesiona w sprawie, która nie podlega załatwieniu w drodze administracyjnej, skarga taka podlega odrzuceniu. Zgodnie bowiem z przepisem art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W kontrolowanej sprawie przedmiotem skargi z dnia [...] grudnia 2025r. jest bezczynność Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych związana z nierozpoznaniem wniosku skarżącego S. I. zastępowanego przez opiekuna prawnego J. I. z dnia [...] marca 2025 r. o świadczenie wspierające przyznanego na podstawie decyzji Wojewódzkiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2024 r., znak: [...], wskutek bezpodstawnego pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Należy wyjaśnić, że ustalenie prawa do świadczenia wspierającego przebiega w dwóch etapach. Wydanie rozstrzygnięcia w tej sprawie wymaga bowiem uprzedniego wydania decyzji ustalającej poziom potrzeby wsparcia. Zagadnienia związane z wydawaniem decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia uregulowane zostały w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 913 z późn. zm.). Uzyskanie decyzji o ustaleniu poziomu potrzeby wsparcia stanowi warunek wystąpienia przez osobę niepełnosprawną mającą potrzebę wsparcia z wnioskiem o przyznanie świadczenia wspierającego uregulowanego w ustawie z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 poz. 1429 ze zm.). Przy czym, jak stanowi art. 30 ust. 2 tej ustawy, od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługuje odwołanie do sądu na zasadach określonych w przepisach ustawy Kodeks postępowania cywilnego. Przepisy art. 83 ust. 3 i 5-7 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tj. Dz. U. z 2026 r. poz. 199) stosuje się odpowiednio. Powyższa regulacja w sposób jednoznaczny przesądza, że kontrola działalności Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawach dotyczących świadczenia wspierającego została powierzona sądom powszechnym, a nie sądom administracyjnym. W konsekwencji brak wydania przez ZUS w ustawowym terminie decyzji o przyznaniu świadczenia wspierającego i jego wypłacie nie podlega kontroli w trybie skargi na bezczynność, lecz otwiera drogę do wniesienia odwołania do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, stosownie do ww. art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stosowanego odpowiednio. Zgodnie zaś z powołanym wyżej art. 83 ust. 3 ustawy o systemie świadczeń społecznych odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia. Jak wynika z powyższego niewydanie decyzji w terminie traktowane jest na równi z decyzją odmowną, od której stronie przysługuje odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych. Jeżeli zatem ustawodawca przewidział szczególny tryb ochrony prawnej przed sądem powszechnym, tym samym droga sądowoadministracyjna w tej kategorii spraw jest niedopuszczalna. W konsekwencji skoro niedopuszczalnym jest wniesienie do sądu administracyjnego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wydaną w przedmiocie świadczenia wspierającego, tym samym za niedopuszczalną należy uznać skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w tym zakresie (por. postanowienie WSA w Rzeszowie z dnia 13 stycznia 2026 r., II SA/Rz 1404/25, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 22 grudnia 2025 r., II SAB/Bk 130/25, CBOSA). Dodatkowo wskazać należy, że wniesienie przez skarżącego ponaglenia na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie może skutkować powstaniem właściwości sądu administracyjnego, skoro ustawa szczególna wyraźnie przewiduje odmienny reżim prawny i odsyła do procedury cywilnej. W związku z powyższym, należy stwierdzić, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest bezczynność ZUS w rozpoznaniu wniosku skarżącego o świadczenie wspierające, nie mieści się w zakresie kognicji sądu administracyjnego i nie może być rozpatrywana przez ten sąd. W tej sytuacji Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.