II SAB/Go 70/16

Dnia 31 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aleksandra Wieczorek po rozpoznaniu w dniu 31 października 2016 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.R. na bezczynność Związku Organizacji Pozarządowych w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej p o s t a n a w i a : odrzucić skargę. Dnia 4 czerwca 2016 r. J.R. przesłał do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. pocztą elektroniczną skargę na bezczynność Związku Organizacji Pozarządowych w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej poprzez podanie składu komisji punktujacej wnioski o dotacje z Regionalnego programu Wspierania Inicjatyw Obywatelskich pn. Trampolina III Edycja. Skarga opatrzona była kserokopia podpisu skarżącego. Zarządzeniem z dnia 6 czerwca 2016 r. wydruk skargi został przesłany Związkowi Organizacji Pozarządowych, celem udzielenia odpowiedzi na skargę, a następnie odesłania jej wraz z odpowiedzią i aktami sprawy do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej w skrócie ppsa). Po wykonaniu przez organ obowiązku z art. 54 § 2 ppsa, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 15 lipca 2016 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł – stosownie do treści § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) – w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Kolejnym zarządzeniem z tego dnia skarżący został również wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej własnoręczne podpisanie, a także oznaczenie miejsca zamieszkania, a w razie jego braku – adresu do doręczeń – w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. W załączeniu przesłano skarżącemu kserokopię wniesionej przez niego pocztą elektroniczną skargi. Wezwanie powyższe doręczono skarżącemu dnia 28 lipca 2016 r. (k. 51 akt sądowych). Dnia 4 sierpnia 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie) J.R. nadesłał własnoręcznie podpisane przez siebie pismo (k. 65 akt sądowych), w którym podał, iż składa skargę na Związek Organizacji Pozarządowych z powodu nieudostępnienia składu komisji dotacyjnej Trampolina 2016 (tzw. Eksperci) wraz z nazwą reprezentowanej instytucji , tytułem zawodowym. Dotacje przyznawane były ze środków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. W piśmie tym skarżący podał również adres do doręczeń korespondencji sądowej. Nadto skarżący wniósł o przyznanie mu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 11 października 2016 r. referendarz sądowy odmówił przyznania J.R. prawa pomocy, przy czym postanowienie to, doręczone skarżącemu dnia 18 października 2016 r., stało się prawomocne z dniem 26 października 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało odrzucić. Badanie merytorycznej zasadności skargi każdorazowo poprzedza analiza wymogów jej dopuszczalności, określonych w art. 52-54 oraz art. 57 ppsa. Postępowanie sądowoadministracyjne może się bowiem toczyć wyłącznie na skutek prawnie dopuszczalnej i skutecznie wniesionej skargi. Stosownie do treści art. 57 § 1 ppsa skarga powinna zawierać elementy wymienione w tym przepisie (wskazanie zaskarżonej decyzji, postanowienia, innego aktu lub czynności, oznaczenie organu, którego działania lub bezczynności skarga dotyczy, określenie naruszenia prawa lub interesu prawnego), jednak przede wszystkim powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Wymagania te zostały określone w art. 46 ppsa. Jednym z tych wymogów jest podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika (art. 46 § 1 pkt 4 ppsa). Brak któregoś ze wspomnianych elementów stanowi brak formalny skargi. Zgodnie z art. 49 § 1 ppsa, jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W przypadku skargi nieuzupełnienie w powyższym terminie braków formalnych skutkuje jej odrzuceniem, co wynika z treści art. 58 § 1 pkt 3 ppsa. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, iż skarga J.R. wniesiona pocztą elektroniczną w dniu 4 czerwca 2016 r. nie mogła skutecznie zainicjować postępowania sądowoadministracyjnego, bowiem widnieje na niej kserokopia podpisu skarżącego. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż skarga opatrzona nie własnoręcznym podpisem strony, lecz kserokopią podpisu, nie spełnia wymogów formalnych skutecznie wniesionego pisma w tym postępowaniu, wynikających z art. 46 ppsa. Pogląd taki potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny m.in. w postanowieniach z 25 czerwca 2015 r., II OSK 1589/15; z 23 czerwca 2015 r., II GSK 1245/15; z 18 czerwca 2014 r., II OSK 1513/14 czy z 22 lipca 2009 r., II FSK 1779/08, (opubl. orzeczenia.nsa.gov.pl). Z tego względu skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi w postaci braku własnoręcznego podpisu. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 51 akt sądowych) wynika, iż przesyłka zawierająca skierowane do J.R. wezwanie m.in. do podpisania skargi została prawidłowo doręczona skarżącemu dnia 28 lipca 2016 r. Termin do wykonania wezwania rozpoczął zatem swój bieg od 29 lipca 2016 r. i upłynął z dniem 4 sierpnia 2016 r. W wyznaczonym terminie, tzn. dnia 4 sierpnia 2016 r. skarżący nadesłał własnoręcznie podpisane przez siebie pismo, w którym oświadczył, iż składa skargę na Związek Organizacji Pozarządowych z powodu nieudostępnienia składu komisji dotacyjnej Trampolina 2016 (tzw. Eksperci) wraz z nazwą reprezentowanej instytucji , tytułem zawodowym. Również to pismo nie mogło zostać uznane za należyte zadośćuczynienie wymogowi podpisania skargi. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, iż skarżący wraz z wezwaniem z dnia 21 lipca 2016 r. do uzupełnienia braków formalnych skargi otrzymał jej kserokopię. Wystarczyło zatem podpisać tę kserokopię i w wyznaczonym siedmiodniowym terminie odesłać ją do Sądu, czego skarżący nie uczynił. Ponadto treść skargi z dnia [...] czerwca 2016 r. nie jest w pełni tożsama z treścią pisma skarżącego z dnia [...] sierpnia 2016 r. W skardze jest bowiem mowa o składzie komisji punktującej wnioski o dotacje z Regionalnego Programu Wspierania Inicjatyw Obywatelskich pn. Trampolina III edycja, natomiast w piśmie z dnia [...] sierpnia 2016 r. mowa jest o składzie komisji dotacyjnej Trampolina 2016. Weryfikacja tego, czy III edycja omawianego programu odbyła się w 2016 r., wymagałaby szczegółowej analizy dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy. Doszłoby zatem do sytuacji, w której celem zweryfikowania prawidłowości spełnienia wymogów formalnych skargi Sąd dokonywałby badania sprawy pod kątem merytorycznym. To zaś należy uznać za niedopuszczalne, bowiem w toku postępowania przed sądami administracyjnymi (tak jak w każdej innej procedurze sądowej) kontrola pisma pod względem formalnym powinna bezwzględnie poprzedzać analizę sprawy co do istoty, jest to podstawowy wymóg, od którego zależy nadanie sprawie biegu. Sytuacja odwrotna, polegająca na tym, że sprawa byłaby analizowana pod kątem merytorycznym celem ustalenia, czy wymogi formalne pisma inicjującego postępowanie zostały należycie spełnione, jest niedopuszczalna W tej sytuacji uznać należy, iż skarżący nie zadośćuczynił wymogowi prawidłowego uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie do akt sądowych własnoręcznie podpisanego egzemplarza tej skargi. Wobec powyższego, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ppsa orzeczono jak na wstępie. Na marginesie dodać należy, iż jeżeli zamiarem skarżącego jest w dalszym ciągu poddanie jego sprawy merytorycznej kontroli sądu administracyjnego, to odrzucenie skargi w niniejszym postanowieniem nie pozbawia go definitywnie tej możliwości. Warunkiem rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny jest bowiem skuteczne wniesienie skargi, tzn. m.in. zawarcie w piśmie stanowiącym skargę wszystkich elementów wymienionych w art. 46 ppsa (którego treść zawiera pkt 6 pouczenia w skierowanym do skarżącego doręczeniu odpowiedzi na skargę z dnia [...] lipca 2016 r.) oraz wniesienie jej zgodnie z art. 54 § 1 ppsa za pośrednictwem organu, który następnie obowiązany jest przesłać skargę sądowi administracyjnemu wraz z odpowiedzią i aktami sprawy. Dodatkowo w przypadku skargi na bezczynność organu strona nie jest ograniczona żadnym terminem co do jej wniesienia, nie ma również obowiązku występować wcześniej do organu z zażaleniem czy wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa.