II SAB/Go 8/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Brzezińska (spr.) Sędzia WSA Grażyna Staniszewska Protokolant sekr. sąd. Stanisława Maciejewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 marca 2011 r. sprawy ze skargi J.S. na bezczynność Wojewody w przedmiocie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: odrzucić skargę. J.S., reprezentowana przez adwokata G.K., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. skargę na bezczynność Wojewody polegającą na braku rozpatrzenia, pomimo obowiązku wynikającego z przepisów art. 35 § 3 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego i art. 157 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) oraz skompletowaniu wszystkich wymaganych dokumentów, wniosku o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez spadkobierców J.F. i H.F.. Strona wniosła o zobowiązanie Wojewody do niezwłocznego wydania decyzji w niniejszej sprawie oraz o zwrot kosztów postępowania. Skarżąca wskazała, iż pismem z dnia [...] września 2010 r. Wojewoda poinformował ją, że w: związku z zastrzeżeniami odnośnie właściwego sporządzenia operatu szacunkowego w zakresie wartości nieruchomości pozostawionej przez spadkobierców po J. i H.F. w miejscowości [...] akta sprawy przekazane zostają do Komisji Arbitrażowej Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych celem ich weryfikacji. Skarżąca podkreśliła, iż organ administracji nie wskazał terminu, w którym miało nastąpić ostateczne zakończenie sprawy. W dniu 9 grudnia 2010 r. skarżąca złożyła do Ministra Infrastruktury zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie przewidzianym w art. 35 § 3 k.p.a. J.S. wskazała, że po otrzymaniu informacji o złożonym zażaleniu, pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewoda zawiadomił ją, iż wydanie decyzji w przedmiotowej sprawie nastąpi do dnia 30 września 2011 r., tj. do czasu uzyskania opinii Komisji Arbitrażowej Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Ponadto skarżąca stwierdziła, iż z treści art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami wynika, że oceny prawidłowości sporządzenia operatu szacunkowego dokonuje organizacja zawodowa rzeczoznawców majątkowych w terminie nie dłuższym niż 2 miesiące. Skarżąca podniosła, że organ administracji był w posiadaniu kompletnej dokumentacji niezbędnej do wydania ostatecznej decyzji w niniejszym postępowaniu już w sierpniu 2010 r. a do chwili obecnej nie wydał rozstrzygnięcia w sprawie, uchybiając tym samym obowiązkom określonym we wskazanych w skardze przepisach. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ przedstawił przebieg postępowania w sprawie zainicjowanej wnioskiem J.S. z dnia [...] października 2008 r. Organ stwierdził iż w przedmiotowe postępowanie w sprawie rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego dotyczy mienia znacznej wartości, zatem dla ustalenia wysokości świadczenia publicznoprawnego konieczne jest dokładne i szczegółowe wyjaśnienie wszelkich rozbieżności wynikających z treści zgromadzonych w dotychczasowym postępowaniu dokumentów. Podkreślił, iż operat szacunkowy sporządzony dla potrzeb postępowania administracyjnego jest jednym z dowodów w sprawie i tak jak każdy dowód podlega ocenie przez organ administracji publicznej stosownie do art. 77 i 80 k.p.a. W razie wątpliwości co do treści operatu nie ma przeciwwskazań, aby żądać uzupełnienia operatu albo wyjaśnienia zawartych w nim informacji, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Wojewoda podkreślił, iż celem oceny prawidłowości złożonego w sprawie operatu, zgodnie z treścią przepisu art. 157 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zwrócił się o dokonanie jego oceny do Komisji Arbitrażowej Polskiej Federacji Stowarzyszeń Rzeczoznawców Majątkowych. Ostatecznie w umowie z [...] grudnia 2010 r. określono termin wykonania operatu na 4 miesiące. Następnie, pismem z dnia [...] grudnia 2010 r., strona została poinformowana o nowym terminie załatwienia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności. Zgodnie z treścią art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej zwanej p.p.s.a.) skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. W przypadku dotyczącym bezczynności organu w załatwieniu sprawy administracyjnej, zgodnie z przepisem art. 37 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) środkiem zaskarżenia, który strona winna nie tylko uruchomić, ale również "wyczerpać", przed wniesieniem skargi do sądu administracyjnego, jest zażalenie na niezałatwienie danej sprawy w terminie składane do organu administracji publicznej wyższego stopnia. Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. (data nadania 10 grudnia 2010 r.) wniosła zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie do Ministra Infrastruktury. Natomiast pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. (data wpływu do organu 3 stycznia 2011 r.) wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. na bezczynność Wojewody w sprawie jej wniosku o wydanie edycji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Państwa Polskiego. Jak zasadnie wskazał organ, zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. Nr 169, poz.1418), organem wyższego stopnia w sprawach, o których mowa w art. 5 ust. 3 i art. 7 ust. 2, jest minister właściwy do spraw Skarbu Państwa a nie Minister Infrastruktury. Na mocy art. 65 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jeśli jest niewłaściwy w sprawie, winien niezwłocznie przekazać je do organu właściwego (postanowieniem, na które służy zażalenie). W odpowiedzi na wezwanie Sądu skarżąca oraz organ podali, iż powyższe zażalenie nie zostało jeszcze rozpatrzone przez Ministra Infrastruktury (pisma k. 46 i 49 akt sadowych). Wskazać przyjdzie, iż sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności organów administracji publicznej, ich czynności i bezczynności, w sytuacji, gdy wyczerpane zostaną działania przewidziane procedurą zmierzającą do ostatecznego załatwienia indywidualnej sprawy w dwuinstancyjnym postępowaniu administracyjnym. W przypadku niezałatwienia w terminie sprawy administracyjnej przez właściwy organ ustawodawca przewidział środek w postaci zażalenia do organu wyższego stopnia, który ma służyć ochronie strony przed bezczynnością organu, z drugiej strony ocenie przez organ drugiej instancji, czy istotnie doszło do nieuzasadnionego naruszenia terminów załatwienia konkretnej sprawy. W przypadku stwierdzenia takiej okoliczności, zgodnie z przepisem art. 37 § 2 organ wyższego stopnia uznając zażalenie za uzasadnione, wyznacza dodatkowy termin załatwienia sprawy oraz zarządza wyjaśnienie przyczyn i ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie. Celem tej instytucji jest bowiem doprowadzenie do załatwienia sprawy poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Aby ten środek mógł zatem odnieść zamierzony przez ustawodawcę skutek, właściwy w sprawie organ wyższego stopnia musi mieć realną możliwość rozpoznania sprawy w terminach określonych przepisami K.p.a. Bez względu na formę czynności jaką podejmie organ właściwy do rozpoznania zażalenia z art. 37 § 1 k.p.a., zażalenie można uznać za skuteczne w postępowaniu sądowym w przedmiocie bezczynności dopiero po upływie okresu umożliwiającego organowi wyższego stopnia dokonanie czynności, o których mowa w art. 37 § 1 K.p.a., który to okres z mocy art. 35 § 1 k.p.a. wynosi jeden miesiąc (por. postanowienie NSA oz. w Gdańsku z dnia 29 kwietnia 1998 r. sygn. akt I SAB/Gd 8/97, postanowienie WSA w Białymstoku z dnia 28 października 2004 r. sygn. akt II SAB/Bk 16/04). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy oznacza to, w ocenie Sądu, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność Wojewody po upływie zaledwie 20 dni od daty skierowania zażalenia do Ministra Infrastruktury, w istocie zniweczyło możliwość załatwienia sprawy zainicjowanej zażaleniem przez organ wyższego stopnia właściwy do jego rozpoznania. W konsekwencji stwierdzić należy, iż skarżąca, reprezentowana zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak i sądowym przez profesjonalnego pełnomocnika, przed wniesieniem do tutejszego Sądu skargi z dnia [...] grudnia 2010 r. faktycznie nie wyczerpała środka zaskarżenia, w rozumieniu przepisów art. 52 § 1 i 2 P.p.s.a, w zw. z art. 37 § 2 K.p.a. W związku z powyższym niniejszą skargę, na podstawie przepisu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, jako złożoną przedwcześnie, należało odrzucić. Podkreślić należy, iż odrzucenie skargi nie zamyka stronie drogi do dochodzenia swoich praw w niniejszej sprawie po wyczerpaniu trybu zażaleniowego.