II SO/Go 15/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Dziedzic Sędzia WSA Marek Szumilas po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku C.T. o wyłączenie Sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Elżbiety Makowskiej, Danuty Strzeleckiej-Kuligowskiej, Stefana Kłosowskiego, Katarzyny Grzegorczyk-Meder, Marii Mysiak, Renaty Bukowieckiej-Kleczaj, Marzeny Iwankiewicz, Arkadiusza Windaka, Barbary Gebel, Grzegorza Jankowskiego, Elżbiety Woźniak, Joanny Wojciechowskiej, Alicji Polańskiej, Marzeny Kowalewskiej, Jolanty Kwiecińskiej, Anny Sokołowskiej, Bolesława Stachury, Ewy Wojtysiak, Kazimierza Maczewskiego, Patrycji Joanny Suwaj, Nadzei Karczmarczyk-Gawęckiej w sprawie ze skargi C.T. na uchwałę Rady Gminy z dnia 25 kwietnia 2013 r., nr XVIII/207/13 w przedmiocie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy postanawia oddalić wniosek. C.T. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na uchwałę Rady Gminy z dnia 25 kwietnia 2013 r. Nr XVIII/207/13 w przedmiocie szczegółowych zasad utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Sz 647/13. Pismem z dnia [...] października 2014r. skarżący wniósł o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie od rozpoznania wszystkich jego spraw, jakie toczą się przed tym Sądem, m. in. również od rozpoznania powyższej sprawy. Zarządzeniem z dnia 9 stycznia 2015 r. skarżący zobowiązany został do jednoznacznego wskazania z imienia i nazwiska sędziów, którzy mieliby zostać wyłączeni oraz o podanie przyczyny uzasadniającej wyłączenie w odniesieniu do każdego z sędziów z osobna pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi skarżący w piśmie z dnia [...] lutego 2015 r. wskazał imiona i nazwiska osiemnastu sędziów WSA w Szczecinie zastrzegając, iż lista ta może być niekompletna. Skarżący zakwestionował ich bezstronność i kwalifikacje do sprawowania wymiaru sprawiedliwości oraz lekceważenie prawa. Precyzując zarzuty skarżący wskazał na brak w oświadczeniach sporządzonych przez sędziów informacji o znajomości ze skarżonymi urzędnikami i o wywieraniu bądź niewywieraniu presji przez Prezesa WSA w Szczecinie. Ponadto zarzucił sędziom brak podjęcia decyzji o utajnieniu jego danych wrażliwych oraz brak troski o interes publiczny. Zarządzeniem z dnia 24 lutego 2015 r. pozostawiono wniosek skarżącego o wyłączenie sędziów bez rozpoznania. Na skutek złożonego przez C.T. zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r., II OZ 467/15 uchylił zaskarżone zarządzenie uznając, iż wniosek skarżącego o wyłączenie wszystkich sędziów Sądu był prawidłowy, a wezwanie Sądu do jego sprecyzowania było zbędne ponieważ strona nie musi znać sędziów z imienia i nazwiska. Wobec powyższego objęci wnioskiem sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie: Elżbieta Makowska, Danuta Strzelecka-Kuligowska, Stefan Kłosowski, Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Maria Mysiak, Renata Bukowiecka-Kleczaj, Marzena Iwankiewicz, Arkadiusz Windak, Barbara Gebel, Grzegorz Jankowski, Elżbieta Woźniak, Joanna Wojciechowska, Alicja Polańska, Marzena Kowalewska, Jolanta Kwiecińska, Anna Sokołowska, Bolesław Stachura, Ewa Wojtysiak, Kazimierz Maczewski, Patrycja Joanna Suwaj, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęckiej złożyli pisemne oświadczenia, iż nie pozostają ze skarżącym w jakimkolwiek stosunku prawnym lub osobistym i nie zachodzą żadne okoliczności mogące wywołać wątpliwości co do ich bezstronności w sprawie. Postanowieniem z dnia 12 października 2015 r., sygn. akt II OW 124/15 Naczelny Sąd Administracyjny wyznaczył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. do rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziów WSA w Szczecinie od rozpoznania powyższej sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek okazał się niezasadny. Przepisy regulujące problematykę wyłączenia sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym zamieszczone zostały w rozdziale 5 działu I ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), obejmującym artykuły od 18 do 24. Przepis art. 18 § 1 p.p.s.a. zawiera wyliczenie przypadków wyłączenia sędziego z mocy prawa. Zgodnie z tym przepisem sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: 1) w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; 2) swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia; 3) osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; 4) w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; 5) w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; 6) w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; 6a) dotyczących skargi na decyzję albo postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; 7) w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Powody wyłączenia trwają także po ustaniu uzasadniającego je małżeństwa, przysposobienia, opieki lub kurateli (art. 18 § 2 p.p.s.a.). Sędzia, który brał udział w wydaniu orzeczenia objętego skargą o wznowienie postępowania, nie może orzekać co do tej skargi (art. 18 § 3 p.p.s.a.). Niezależnie od powyższych przyczyn, zgodnie z art. 19 p.p.s.a. sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak wynika z art. 22 § 2 p.p.s.a., postanowienie w przedmiocie wniosku o wyłączenie sędziego powinno być poprzedzone złożeniem wyjaśnienia przez sędziego, którego wniosek dotyczy. Charakter instytucji wyłączenia sędziego sprowadza się do eliminowania wszelkich przyczyn, które mogłyby skutkować pojawieniem się jakichkolwiek wątpliwości, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego przy rozpoznawaniu konkretnej sprawy. W tym zakresie istota wyłączenia sędziego w oparciu o przesłanki bezwzględne, wymienione enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., jak też w oparciu o przesłanki względne z art. 19 p.p.s.a., jest taka sama. Ma ona zapewnić jak najpełniejszą realizację zagwarantowanego, między innymi na gruncie Konstytucji RP, prawa do sądu, poprzez stworzenie warunków umożliwiających każdemu rozpatrzenia jego sprawy przez niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy ( por.. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004/7/67). Wskazuje się jednak, że podstawą wyłączenia sędziego nie mogą być jedynie gołosłowne twierdzenia i subiektywne przekonanie strony. Konieczne jest bowiem wskazanie konkretnych okoliczności, czy to wymienionych enumeratywnie w art. 18 p.p.s.a., czy też innych, z których wynika, że istnieją wątpliwości co do bezstronności tego sędziego zgodnie z treścią art. 19 p.p.s.a. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności powołanych we wniosku strony skarżącej wskazać należy, że nie pozostają one w związku z żadną z ustawowych przyczyn wyłączenia wskazanych w treści art. 18 p.p.s.a. Z powyższych względów należało dokonać analizy wniosku z punktu widzenia przesłanek określonych w art. 19 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią przesłanką wyłączenia sędziego mogą być wszelkie obiektywne okoliczności, dające podstawę do podniesienia uzasadnionych zastrzeżeń co do bezstronności sędziego przy rozstrzyganiu danej sprawy. Mogą to być zatem wszelkie okoliczności, zarówno wewnętrzne jak i zewnętrzne, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia na w pełni zobiektywizowanych przesłankach ( por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005 nr 11, poz. 134). Wyłączeniu na podstawie art. 19 p.p.s.a. podlegać może sędzia, który z określonej przyczyny mógłby być zainteresowany wynikiem sprawy lub uprzedzony do strony. Wyłączenie sędziego, o którym mowa w art. 19 p.p.s.a., ma zapewnić obiektywizm sądu i nie może być traktowane jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu swoich interesów ( por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2008 r., II FZ 60/08, ONSAiWSA 2008 nr 6, poz. 97 z glosą aprobującą A. Gomułowicza, OSP 2008 z. 11, s. 916 i nast.). W rozpatrywanej sprawie argumentacja przytoczona przez skarżącego, uzasadniająca jego zdaniem wyłączenie objętych wnioskiem sędziów WSA w Szczecinie od rozpoznania sprawy, nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący zarzucił bowiem sędziom (pismo z dnia [...] lutego 2015 r.) brak bezstronności, nieprawidłowe stosowanie przepisów prawa. Skarżący zwrócił uwagę na brak w oświadczeniach sporządzonych przez sędziów informacji o znajomości ze skarżonymi urzędnikami, o wywieraniu presji na sędziów przez Prezesa Sądu oraz brak podjęcia przez sędziów decyzji o utajnieniu jego danych wrażliwych. Ponadto skarżący zarzucił sędziom brak troski o interes publiczny. Jednocześnie wnioskodawca nie uprawdopodobnił, aby zachodziły jakiekolwiek okoliczności wzbudzające wątpliwości co do bezstronności któregokolwiek z sędziów objętych żądaniem wyłączenia. W szczególności za takie uprawdopodobnienie nie mogą zostać uznane zawarte w uzasadnieniu wniosku twierdzenia na temat sędziów WSA w Szczecinie. Fakt, iż strona nie akceptuje rozstrzygnięć procesowych sądu, zarządzeń wydawanych w toku postępowania, czy też pozostaje w subiektywnym przeświadczeniu o stronniczości bądź złej woli sędziego rozpatrującego jej sprawę czy też wszystkich sędziów danego sądu, nie może stanowić podstawy do wyłączenia sędziego. Przekonanie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, zwłaszcza nieobiektywnie czy też stronniczo, nie jest przesłanką żądania jego wyłączenia. Strona może bowiem zwalczać nieprawidłowe jej zdaniem orzeczenie wydane przez sąd pierwszej instancji wykorzystując przysługujące jej środki odwoławcze ( por. postanowienie NSA z dnia 6 sierpnia 2009 r., II OZ 648/09, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.nsa.gov.pl). Należy również mieć na uwadze fakt, że sędziowie ci złożyli w oparciu o treść art. 22 § 2 p.p.s.a. pisemne oświadczenia, z których wynika, iż nie jest im znana jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w sprawie. Takie oświadczenia są wystarczające i nie zachodzi konieczność uzupełniania ich o odnoszenie się szczegółowo do nieuprawdopodobnionych, nieskonkretyzowanych zarzutów co do znajomości z osobami, które brały udział w wydaniu zaskarżonego aktu, czy wywierania bądź niewywierania na nich presji przez Prezesa Sądu. Stwierdzenie bowiem braku okoliczności mogących uzasadniać ich wyłączenie zawiera również wypowiedź negatywną co do tych kwestii, a skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób tezy przeciwnej. W świetle powyższych okoliczności wniosek należało uznać za niezasadny i pozbawiony podstaw, w związku z czym na podstawie art. 19 oraz art. 22 § 2 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.