I SA/Ke 10/16
WyrokWSA w Kielcach2016-04-07
Skład orzekający: Maria Grabowska, Artur Adamiec, Ewa Rojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji ma prawo ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego, jeśli beneficjent nie złożył wniosku kontynuacyjnego na kolejny rok, mimo wcześniejszego pouczenia o takiej konieczności?Ratio decidendi
Organ administracji ma prawo ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, jeśli beneficjent nie złożył wniosku kontynuacyjnego na kolejny rok lub wymaganej informacji, co stanowi naruszenie warunków zobowiązania wieloletniego. Obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny i jest uzasadniony celem programu rolnośrodowiskowego, który zakłada realizację zobowiązania przez cały 5-letni okres.Stan faktyczny
Skarżący J. S. otrzymał płatności rolnośrodowiskowe na rok 2013. W związku z niezłożeniem wniosku kontynuacyjnego na rok 2015, organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności. Skarżący kwestionował tę decyzję, podnosząc m.in. problemy zdrowotne, które uniemożliwiły mu złożenie wniosku, oraz zarzuty dotyczące przeprowadzonych kontroli. Sąd oddalił skargę, uznając decyzję organu za prawidłową.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego oddala skargę.
Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR, Agencja) w K.decyzją z [...]nr [...] utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR
w K. z [...] nr [...] o ustaleniu J. S. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 1969,24 zł.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że J. S. 28 maja 2013 r. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Decyzją
z 6 czerwca 2014 r. przyznano wnioskodawcy ww. płatność w pomniejszonej wysokości na rok 2013, w łącznej kwocie 1969,24 zł oraz nakazano realizację działań naprawczych. Przyznając płatność stwierdzono, że terminem rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania jest dzień 15 marca 2013 r. oraz pouczono o konieczności corocznego składania wniosku kontynuacyjnego. Płatności przyznane powyższą decyzją zostały zrealizowane na rachunek bankowy wnioskodawcy 30 czerwca 2014 r. W wyniku odwołania strony Dyrektor Agencji w K.decyzją z [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu
16 lutego 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję
o przyznaniu J. S. płatności rolnośrodowiskowej
w pomniejszonej wysokości z sankcjami wieloletnimi na rok 2013 w kwocie 196,01 zł z tytułu kosztów transakcyjnych, odmówiono przyznania płatności do wariantu 4.1 oraz nałożono sankcję w wysokości 624 zł, która będzie potrącona w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych. W wyniku odwołania strony Dyrektor Agencji
w K.decyzją z [...] r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W dniu 16 lipca 2015 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. decyzją przyznał wnioskodawcy 430 zł z tytułu kosztów transakcyjnych, odmówił przyznania płatności na rok 2013 do wariantu 4.1 oraz nałożył sankcje w wysokości 624 zł. Strona nie wniosła odwołania od ww. decyzji
i stała się ona ostateczna.
Beneficjent złożył wniosek kontynuacyjny na rok 2014. Po przeprowadzeniu wymaganych kontroli wniosku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w K. wydał decyzję nr [...] o odmowie przyznania J. S. płatności rolnośrodowiskowej na rok 2014 z sankcjami wieloletnimi w wysokości 2580 zł. Strona nie złożyła wniosku kontynuacyjnego na rok 2015.
Organ wskazał na § 23 ust. 3 i § 39 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U.2013.361 ze zm.) dalej "Rozporządzenie rolnośrodowiskowe", określające obowiązki beneficjenta płatności w sytuacji nieubiegania się o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu oraz sytuacje,
w których płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi. Stwierdził, mając na uwadze art. 5 rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011, że zaistniała konieczność ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Jednocześnie wskazał na art. 28 ust. 1 – 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 ze zm.) dalej "ustawa z 7 marca 2007 r.", określający m.in. sytuacje jaka pomoc uważana jest za nienależnie pobraną.
Dyrektor Agencji w K. wskazał, że przedmiotem badania
w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, dalej ustawa o Agencji jest ustalenie, czy
w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania takich środków występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata), a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego, bądź też stwierdzone zostanie, że została wydana z naruszeniem prawa. W takim przypadku zadaniem organów Agencji nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, czy też stwierdzenie wydania jej z naruszeniem prawa, a jedynie ustalenie, czy decyzja ta jest skuteczna, tzn. czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną i czy decyzja została skierowana do właściwego podmiotu.
W związku ze skutecznym wyeliminowaniem z obrotu prawnego decyzji
z 6 czerwca 2014 r. Dyrektor Agencji stwierdził, że beneficjent utracił prawo do płatności rolnośrodowiskowej przyznanej mu za rok 2013 w kwocie 1969,24 zł. Obowiązującą w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 jest decyzja z 16 lipca 2015 r. o przyznaniu stronie kwoty 430 zł, która podlega egzekwowaniu przez organy Agencji w przypadku niedotrzymania zobowiązania wieloletniego.
W § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego określono, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi, który realizuje 5-letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe. Zaprzestanie realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego przed upływem 5-letniego okresu powoduje co do zasady konieczność zwrotu przez tego rolnika wsparcia, całości lub części w zależności od zakresu zaprzestania, uzyskanego z tego tytułu za cały okres, w którym to zobowiązanie było realizowane.
Z § 39 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego wynika, że niezłożenie przez producenta rolnego wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu albo informacji o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu
w danym roku, wskazując ich położenie, powierzchnię skutkuje zwrotem otrzymanych wcześniej płatności. Oznacza to, że do powstania obowiązku zwrotu nie jest konieczne wystąpienie innych, dodatkowych okoliczności. Fakt nie wypełnienia przez stronę obowiązku wskazanego w § 23 ust. 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego jest oczywisty. Powyższe wiąże się z tym, że przepis art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy wnioskodawcy i uznanych następnie za pobrane nienależnie, z powodu niedotrzymania pięcioletniego okresu zobowiązania, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W ocenie Dyrektora Agencji treść odwołania strony co do przyczyn niezłożenia wniosku kontynuacyjnego na rok 2015, pozostaje w sprzeczności z wyjaśnieniami złożonymi przez stronę z 7 września 2015 r. Przedłożona dokumentacja medyczna również nie może dać usprawiedliwienia dla braku złożenia w terminie do 15 czerwca 2015 r. wniosku kontynuacyjnego na rok 2015.
Organ ponadto wskazał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności,
w których nie występuje obowiązek zwrotu nienależnie wypłaconych płatności, tj. siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności, pomyłka organu, przedawnienie, wysokość kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności.
Dyrektor Agencji wskazał, że w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Jednocześnie powołał stosowne regulacje w tym zakresie (art. 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 937/2012
z 12 października 2012 r., art. 29 ust. 7 ustawy o Agencji, art. 51 § 1, art. 53 § 1 i § 4, art. 56 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej).
Na powyższą decyzję J. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K., wnosząc o pozytywne rozpatrzenie skargi.
W ocenie strony, zaskarżona decyzja jest dla niej krzywdząca. Twierdzi, że organ ukarał ją za zerwanie umowy i niewywiązywanie się z niej. Skarżący natomiast kontynuuje umowę i zadeklarowany areał utrzymuje w kulturze rolno-środowiskowej, stosownie do umowy. Skarżący powiększa wciąż areał zgodnie z wytycznymi oraz ponosi nakłady, które jednak nie są w żaden sposób refundowane przez Agencję.
W ocenie skarżącego jedyną jego winą jest to, że nie złożył wniosku o dopłaty na 2015 r.
Strona zarzuciła, że wszystkie kontrole przeprowadzono na gospodarstwie bez jego obecności, a w 2014 r. nie było kontroli. Oceny pokontrolne ponadto, sprawdzające zadeklarowany areał nie dotarły do strony. W ocenie skarżącego wyniki pomiarów dokonywane przez organ są niezgodne ze stanem faktycznym,
a w oparciu o nie na skarżącego zostały nałożone wieloletnie sankcje.
Mając na uwadze wydane decyzje, skarżący uznał, że składanie dalszych wniosków o dofinansowanie jest bezskuteczne i bezcelowe. J. S. ponadto miał problemy zdrowotne, które uniemożliwiały samodzielne sporządzenie odwołania i zajęcie się sprawą. Komisja lekarska przy Agencji w K. uznała jednak, że problemów zdrowotnych skarżącego nie można uznać za usprawiedliwiające odwołanie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2014.1647) i art. 134 § 1 ustawy
z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
(j.t. Dz.U.2012.270 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie
w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Przedmiotem skargi jest decyzja ustalająca skarżącemu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego.
Materialnoprawne warunki odzyskiwania nienależnie pobranych środków publicznych z tytułu płatności rolnych określają akty prawa unijnego, wiążące całkowicie i jednolicie stosowane bezpośrednio przez wszystkie państwa członkowskie. W stanie prawnym niniejszej sprawy podstawę prawną ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności stanowią przepisy art. 5 rozporządzenia Komisji (UE) nr 65/2011 z 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.U. L 25 z 28.1.2011, str. 8). Stosownie do powołanej regulacji w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że ww. rozporządzenia Komisji utraciło moc 1 stycznia 2015 r., pomimo tego ma zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, co a contrario wynika
z art. 44 rozporządzenia Komisji (UE) nr 640/2014 z 11 marca 2014 r. uzupełniającym rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności.
Wskazana wyżej zasada zwrotu nienależnie pobranych płatności została powtórzona w art. 28 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. zgodnie, z którym pomoc
i pomoc techniczna, pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami określonymi jak dla zaległości podatkowych, chyba że przepisy, o których mowa w art. 1 pkt 1, lub przepisy ustawy stanowią inaczej. Pomoc pobrana nienależnie została zdefiniowana w art. 28 ust. 2 tej ustawy, który stanowi, że jest to w szczególności pomoc wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje operacji w całości lub w części lub obowiązków związanych z jej wykonaniem; wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem; wypłacona bez podstawy prawnej lub w wysokości wyższej niż określona na realizację operacji; wypłacona beneficjentowi, który nie wykonuje zobowiązań związanych z przyznaniem pomocy technicznej. Uszczegółowieniem zasad zwrotu płatności rolnośrodowiskowej jest przepis § 39 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego. W ust. 1 § 39 rozporządzenia wskazano, że płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi, jeżeli rolnik nie realizuje całego zobowiązania, w szczególności w związku z niesporządzeniem planu działalności rolnośrodowiskowej albo sporządzeniem go niezgodnie z wymogami określonymi w rozporządzeniu lub nie spełnia innych warunków przyznania płatności rolnośrodowiskowej określonych w rozporządzeniu. Stosownie zaś do ust. 2 pkt 4 tego paragrafu płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik nie złożył wniosku o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej na realizację danego wariantu albo informacji, o której mowa w § 23 ust. 3, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana za realizację tego wariantu. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że zgodnie z § 23 ust. 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego jeżeli rolnik nie zamierza ubiegać się w danym roku
o przyznanie kolejnej płatności rolnośrodowiskowej za realizację danego wariantu, zamiast wniosku o jej przyznanie składa, na formularzu udostępnionym przez Agencję, informację o gruntach, na których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku, wskazując ich położenie i powierzchnię, a w przypadku pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 7 – również
o zwierzętach ras lokalnych, w odniesieniu do których realizuje zobowiązanie rolnośrodowiskowe w zakresie tego wariantu w danym roku. W kontekście powyższych regulacji istotne ponadto są postanowienia § 2 ust. 1 pkt 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego, z których wynika, że zobowiązanie rolnośrodowiskowe podejmowane jest przez rolnika na 5 lat i w razie przyznania mu pierwszej płatności rolnośrodowiskowej jest on obowiązany realizować to zobowiązanie przez ten okres.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżącemu zostały przyznane
i wypłacone na jego rachunek bankowy płatności rolnośrodowiskowe na 2013 rok oraz że terminem rozpoczęcia 5-letniego zobowiązania był dzień 15 marca 2013 r. Nie kwestionowana jest ponadto okoliczność, że skarżący nie złożył wniosku kontynuacyjnego na rok 2015 oraz informacji, o której mowa w § 23 ust. 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Jednocześnie istotne jest, że J. S. został pouczony o konieczności corocznego składania wniosku kontynuacyjnego.
W związku z powyższym Sąd stwierdził, że stanowisko organu, zgodnie
z którym otrzymana przez skarżącego pomoc rolnośrodowiskowa stała się pomocą pobraną nienależnie, jest prawidłowe. W konsekwencji, zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z 7 marca 2007 r. i § 39 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego przedmiotowa płatność podlega zwrotowi. Nienależną płatnością jest bowiem wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Skoro rolnik przejmujący płatność rolnośrodowiskową przyjął na siebie zobowiązanie realizacji 5 letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego, oczywistym jest, że zaprzestanie prowadzenia działalności w trakcie pięcioletniego okresu, o którym mowa w § 2 ust 1 pkt 3 Rozporządzenia rolnośrodowiskowego spełnia przesłankę, że rolnik nie realizuje całego zobowiązania rolnośrodowiskowego, zaś pobrana płatność podlega zwrotowi. Analiza orzecznictwa wskazuje, że sądy administracyjne przyjmują jednolite stanowisko, iż obowiązek zwrotu ma charakter wsteczny, co uzasadnione jest celem i kompleksowym charakterem programu rolnośrodowiskowego. Program ten ma bowiem charakter wieloletni i beneficjent pomocy zobowiązany jest do jego realizacji w każdym kolejnym roku na uzgodnionych warunkach. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Zaprzestanie realizacji warunków zgłoszonego do płatności projektu rolnośrodowiskowego
w danym roku powoduje nie tylko nieprzyznanie płatności za ten rok, lecz także skutkuje obowiązkiem zwrotu płatności wcześniej przyznanych obejmujących okres zobowiązania wieloletniego (por. wyroki WSA w Gorzowie Wielkopolskim
z 29 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 157/15; NSA z 10 września 2013 r., sygn. akt II GSK 714/12, WSA w Białymstoku z 25 listopada 2014 r., sygn. akt I SA/Bk 480/14, WSA we Wrocławiu z 15 października 2014 r., sygn. akt III SA/Wr 417/14, WSA w Rzeszowie z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Rz 211/14; dostępne www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Dodatkowo w niniejszej sprawie orzeczenie o zwrocie przez skarżącego przyznanych płatności uzasadnia okoliczność wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji z 6 czerwca 2014 r. nr 0238-2014-008799 przyznającej skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na 2013 r., czego skutkiem jest utrata prawa do przedmiotowej płatności. Płatności pobrane w takich okolicznościach również należy określić jako nienależne.
Zdaniem Sądu ponadto za prawidłowe należy uznać stanowisko organu, że
w sprawie nie mogą mieć zastosowania regulacje wspólnotowe, przewidujące możliwość zwolnienia beneficjenta nienależnych płatności z obowiązku zwrotu uzyskanego wsparcia, tj. siła wyższa lub wyjątkowe okoliczności (art. 28 ust. 4 ustawy z 7 marca 2007 r.), pomyłka organu (art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011), przedawnienie (art. 3 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) Nr 2988/95 z 18 grudnia 1995 r.), wysokość kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności (art. 28a ustawy z 7 marca 2007 r.). W tym zakresie wymaga wyjaśnienia, że za siłę wyższą czy wyjątkowe okoliczności, nie można uznać, jak tego chce skarżący, zabiegów okulistycznych, którym został poddany 7 lipca 2015 r. i 21 sierpnia 2013. r. Przepis art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - (Dz.U.UE.L2006.368.15), określił w jakich przypadkach państwa członkowskie mogą uznać kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta. Do tych przypadków, jak prawidłowo wskazał organ, mógłby zostać zaliczony nieplanowany zabieg chirurgiczny przeprowadzony w ostatecznym terminie składania wniosku o przyznanie płatności na rok 2015, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca. Jak wynika bowiem
z przedstawionych przez stronę dokumentów zabiegi te były wykonane w trybie chirurgii jednodniowej, a ich rodzaj (udrożnienie kanalików łzowych, zaćma) wskazuje, że były to zabiegi planowane, ponadto pierwszy z nich miał miejsce, po terminie składania stosownych wniosków o płatności, a drugi na około dwa lata przed tym terminem. Co istotne, zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE)
nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami do właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są
w stanie dokonać tej czynności. W niniejszej sprawie takie zgłoszenie nie miało miejsca. O problemach zdrowotnych, uniemożliwiających złożenie wniosku kontynuacyjnego, skarżący poinformował natomiast Agencję dopiero w odwołaniu od decyzji z 18 września 2015 r. nr 0238-00000145713/15 ustalającej kwoty nienależnie pobranych płatności. Skarżący składając wniosek podpisał oświadczenie, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji płatności oraz zobowiązanie do niezwłocznego informowania na piśmie Agencji o każdym fakcie, który ma wpływ na nienależnie lub nadmiernie przyznawanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem
o przyznanie płatności, a także o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego (...) realizacji 5-letniego zobowiązania rolnośrodowiskowego. Dodatkowo należy wskazać, że wyjaśnienia skarżącego co do przyczyn niezłożenia wniosku kontynuacyjnego są sprzeczne. Ze skargi oraz z wyjaśnień strony złożonych
7 września 2015 r. wynika bowiem, że przyczyną niezłożenia wniosku przez skarżącego na 2015 r. była biurokracja oraz przekonanie strony o bezskuteczności
i bezcelowości składania dalszych wniosków o dofinansowanie.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących kwestii przeprowadzania kontroli w gospodarstwie skarżącego, wyników dokonanych pomiarów należy wskazać, że w sprawach dotyczących ustalania nienależnie pobranych płatności, kontroli Sądu nie podlega kwestia zasadności wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne. "Decyzja zwrotowa" stanowi nowe rozstrzygnięcie, całkowicie odrębne od decyzji w przedmiocie przyznania płatności.
W związku z powyższym zarzuty skargi są nieuzasadnione.
Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak
w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło