I SA/Ke 13/15

Dnia 24 marca 2015 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2015 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku G. Ł. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. Ł. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu całości dofinansowania ze środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu Państwa wraz z odsetkami p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W dniu 31 grudnia 2015 r. w sprawie ze skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...]w przedmiocie zwrotu całości dofinansowania ze środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu Państwa wraz z odsetkami G. Ł. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W złożonym wniosku skarżący oświadczył, że dysponuje bardzo skromnym majątkiem, mizerne środki należące do skarżącego w całości pochłaniane są przez bieżące wydatki, wśród których podstawowe pozycje stanowią czynsz, media oraz zaspakajanie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Nie posiada oszczędności. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "ustawa p.p.s.a.", pismem z dnia 13 stycznia 2015 r. Sąd wezwał G.Ł. w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez wypełnienie lub skreślenie wszystkich niezacieniowanych rubryk złożonego urzędowego formularza PPF– zgodnie z pouczeniem umieszczonym na stronie 4 urzędowego formularza PPF pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi na wezwanie G. Ł. przedłożył uzupełniony wniosek, z którego dodatkowo wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną oraz synem w wieku 14 lat, posiada majątek w postaci domu oraz nieruchomości rolnej – zabezpieczone wpisem dłużnika w księdze wieczystej. Skarżący wskazał, że jego dochody objęte są zabezpieczeniem komorniczym. W załączeniu skarżący przedłożył kserokopię zawiadomienia o wszczęciu postępowania w celu wykonania zabezpieczenia z dnia 17 stycznia 2014 r. oraz wydruk stanu dwóch kont bankowych jedno z saldem zerowym a drugie z saldem przekroczonym o 72,03 zł. Dane zawarte we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, z uwagi na powyższe pismem z dnia 16 lutego 2015 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku w następującym zakresie: - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego oraz jego żonę za 2014 rok; w przypadku uzyskania dochodu lub straty z działalności gospodarczej wraz ze wskazaniem przychodów oraz kosztów uzyskania dochodu/straty; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę, rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego żonę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji); - udokumentowanie miesięcznych dochodów skarżącego oraz jego żony, z uwzględnieniem dochodów z ostatnich trzech miesięcy - w przypadku uzyskania dochodu lub straty z działalności gospodarczej wraz ze wskazaniem przychodów oraz kosztów uzyskania dochodu/straty; - wskazanie oraz udokumentowanie posiadanych przez żonę skarżącego nieruchomości; - udokumentowanie posiadanych przez skarżącego nieruchomości – wskazanych we wniosku jako nieruchomości zabezpieczone wpisem dłużnika w księdze wieczystej; - udokumentowanie wskazanych we wniosku przez skarżącego zabezpieczeń komorniczych; - przedłożenie oświadczenia, z jakich źródeł aktualnie skarżący czerpie środki na utrzymanie swoje i rodziny; - udokumentowanie ponoszonych przez skarżącego miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania oraz rodziny; - jeżeli skarżący lub jego żona jest osobą bezrobotną - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżący lub jego żona jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; - oświadczenie, czy skarżący i jego rodzina korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że jego jedynym źródłem dochodów jest prowadzona działalność pod nazwą Poradnia Lekarza Rodzinnego, przedłożył kserokopię umowy majątkowej małżeńskiej - akt notarialny, kserokopię zeznania podatkowego PIT- 36L za 2013 r., kserokopię zajęcia wierzytelności, zawiadomień o wszczęciu postępowania w celu wykonania zabezpieczenia , zawiadomień o wpisie hipotek, kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego marki Mercedes-Benz 240 E rok prod. 1998 należącego do skarżącego, w odniesieniu do dochodów za 2014 rok skarżący oświadczył, że biuro rachunkowe jeszcze nie sporządziło zeznania za rok 2014. Pozostałych dokumentów skarżący nie przedłożył. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W przypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Skarżący nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżący wykonał w ograniczonym zakresie. Skarżący nie udokumentował sytuacji majątkowej oraz finansowej żony; dochodów za rok 2014; miesięcznych dochodów z uwzględnieniem dochodów z ostatnich trzech miesięcy; ponoszonych miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania oraz rodziny; nie przedłożył aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji). Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. Nie można zatem uznać, aby skarżący udokumentował czy uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową swojej rodziny. Ponadto skarżący wezwany do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonał jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia rzeczywistej kondycji majątkowej jego rodziny. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżący jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez skrżącego, a wniosek oddalić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.