I SA/Ke 135/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Asesor WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Asystent sędziego Agnieszka Banach, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 maja 2008r. sprawy ze skargi W.L. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia[...] . nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. z dnia [...] nr [...] w sprawie odrzucenia jako niezasadny zarzutu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2000r., styczeń 2001r. i luty 2001r. objętych tytułami wykonawczymi nr od [...] do [...] z dnia 21 listopada 2007r. wystawionymi przez wierzyciela – Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w K. Inspektorat w O. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że W.L. dokonał zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego i w związku z prowadzoną pozarolniczą działalnością gospodarczą wykazał należne za siebie składki na to ubezpieczenie m. in. za grudzień 2000r., styczeń 2001r. i luty 2001r. Zobowiązanie to nie zostało wykonane, w związku z tym wierzyciel – Zakład Ubezpieczeń Społecznych w K. Inspektorat w O. skierował należności do egzekucji. Na podstawie zawiadomień o zajęciu z dnia 21 listopada 2007r. o numerach od [...] do [...] organ egzekucyjny - Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. dokonał zajęć wierzytelności z rachunku bankowego w Banku Zachodnim WBK S.A., na poczet zaległości W.L., z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za grudzień 2000r., styczeń 2001r. i luty 2001r. objętych tytułami wykonawczymi o numerach od [...] do [...] z dnia 21 listopada 2007r. wystawionymi przez wierzyciela - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział Wojewódzki w K. Inspektorat w O.. Odpisy w/w zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego wraz z odpisami tytułów wykonawczych jako załącznik niniejszych zawiadomień zostały doręczone zobowiązanemu w dniu 26 listopada 2007r. Pismem z dnia 28 listopada 2007r. Bank Zachodni WBK S.A., poinformował organ egzekucyjny, że nie prowadzi rachunków bankowych, których posiadaczem jest W.L.. W dniu 28 listopada 2007r. do Dyrektora Oddziału Wojewódzkiego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. wpłynęło pismo W.L., w którym zobowiązany złożył zarzut na prowadzone postępowanie egzekucyjne, polegający na przedawnieniu zobowiązania, zgodnie z obowiązującą w okresie wymagalności tych składek ustawą z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, tj. art. 24 ust. 4. Stanowił on, że należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, o którym mowa w ust. 5, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Ponadto zobowiązany podniósł, że zgodnie z zasadą, iż prawo nie działa wstecz, wejście nowej ustawy nie może automatycznie pozbawiać go praw nabytych pod rządami poprzedniej ustawy. Dyrektor Izby Skarbowej w K. wyjaśnił, że wymagalność niezapłaconych przez W.L. składek na podstawie przepisów art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz.U. z 1997r. Nr 28, poz. 153 ze zm.) w związku z art. 47 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 1998r. Nr 137, poz. 887 ze zm.), nastąpiła odpowiednio: dla składki na FUZ za grudzień 2000r. - w dniu 11 stycznia 2001r., dla składki na FUZ za styczeń 2001r. - w dniu 13 lutego 2001r., dla składki na FUZ za luty 2001r. - w dniu 13 marca 2001r. Powołując się na treść art. 28 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do dnia 1 kwietnia 2003r., a następnie na art. 33 ustawy z dnia 23 stycznia 2003r. o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia (Dz. U. z 2003r. Nr 45, poz. 391 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2004r., organ wyjaśnił, że należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegały przedawnieniu z upływem 5 lat, licząc od dnia, w którym składka stała się wymagalna, przy czym bieg przedawnienia przerywało odroczenie terminu płatności, rozłożenie spłaty na raty i każda inna czynność zmierzającą do ściągnięcia należności, jeżeli o tej czynności został zawiadomiony dłużnik. Od dnia 1 lipca 2004r. termin przedawnienia na podstawie ostatnio powołanej ustawy wynosi 10 lat. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, która obowiązywała do dnia 31 marca 2003r. stanowiła samodzielny akt normatywny regulujący zakres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. Odrębnie również od zasad przewidzianych w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, regulowała terminy przedawnienia roszczeń. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia, obowiązująca od dnia 1 kwietnia 2003r. aż do dnia 30 czerwca 2004r., kwestię przedawnienia regulowała w taki sam sposób, jak to czyniła poprzednio obowiązująca ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Zmiana art. 33 ustawy o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia dokonana przez art. 17 pkt 1 lit. "a" ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2004r., Nr 121, poz. 1264) z dniem 1 lipca 2004r. wydłużyła w sposób niekorzystny dla ubezpieczonych termin przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne do lat 10. Organ wskazał ponadto, że również zapis art. 93 ust. 2 obowiązującej od dnia 1 października 2004r. ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), zawiera regulację, iż należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne ulegają przedawnieniu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Dla dokonania tej zmiany w zakresie przedłużenia terminu przedawnienia do lat 10, brak jest przepisów przejściowych lub regulacji prawnych zawartych w art. 33 w/w ustawy, z których wynikałoby, jakie przepisy przedawnienia roszczeń należy stosować do składek wymagalnych przed dniem wejścia w życie przepisów nowelizujących te zasady. Ustawa o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym, a także ustawa o Narodowym Funduszu Zdrowia stanowi samodzielny akt prawny i odrębnie regulowała zakres podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu, w tym terminy przedawnienia składek na ubezpieczenie zdrowotne, aż do czasu wprowadzenia z dniem 1 lipca 2004r. przepisu nowelizującego - wprowadzającego 10 letni termin przedawnienia odsyłającego w tym zakresie do zasad określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. W przedmiotowej sprawie składki na ubezpieczenie zdrowotne nie uległy przedawnieniu przed dniem 1 lipca 2004r., a ponadto brak jest przepisów przejściowych regulujących kwestię stosowania przepisów dotyczących przedawnienia. Oznacza to, w ocenie organu, że do składek na ubezpieczenie zdrowotne będzie miał zastosowanie dziesięcioletni okres przedawnienia tych należności. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. W.L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniósł o uchylenie skarżonego aktu. W uzasadnieniu skargi powołał się na art.28 ust. 2 ustawy z dnia 6 lutego 1997r. o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym (Dz. U. Nr 28, poz.153) oraz art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. Nr 137, poz. 887). Wyjaśnił, że ocena zaistnienia przedawnienia oraz jego skutków, każdorazowo dokonywana winna być o przepisy prawa, obowiązujące w dacie powstania zobowiązania. Zasada, iż prawo nie działa wstecz, przejawia się tym, że obecnie funkcjonujący dziesięcioletni termin przedawnienia nie ma wpływu na ocenę istnienia zobowiązań, które uległy przedawnieniu na gruncie poprzednio obowiązujących przepisów wprowadzających krótszy termin przedawnienia. Skarżący przytoczył również fragmenty uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2006r. sygn. akt III Au 1083/2006, z którego wynika, że dopiero od daty 1 lipca 2004r., a więc dla składek wymagalnych za lipiec 2004r., okres przedawnienia wynosi 10 lat. Natomiast dla składek, których wymagalność powstała przed wejściem w życie zmiany, dla których termin przedawnienia jeszcze nie upłynął, należy stosować przepisy obowiązujące przed dniem 1 lipca 2004r., a więc pięcioletni termin ich przedawnienia. Wynika to z obowiązującej w systemie prawa europejskiego zasady lex retro non agit, że przepis zmieniający nie może działać wstecz. Wsteczne działanie prawa może zastrzec wyłącznie ustawa, a nowela tego nie zrobiła. Za niezastosowaniem przepisów zmieniających przemawiają również zasady państwa prawnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Podniósł ponadto, że regulacja wprowadzająca dziesięcioletni termin przedawnienia, nie dotyczy należności, które wygasły przed 1 lipca 2004r. Przedawnienie należności winno być oceniane według stanu prawnego obowiązującego w momencie faktycznego upływu terminu przedawnienia, co wynika z zasady legalizmu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie, jakie przepisy stosować do oceny okoliczności wygaśnięcia zobowiązania z tytułu wymagalnych składek zdrowotnych egzekwowanych w postępowaniu egzekucyjnym. W ocenie organu egzekucyjnego zastosowanie znajdują przepisy nowej ustawy, natomiast zobowiązany broniąc się zarzutem przedawnienia i powołując się na zasadę lex retro non agit oraz zasady państwa prawnego twierdzi, że zastosowanie powinny znaleźć te przepisy dotyczące przedawnienia które obowiązywały w dacie wymagalności zobowiązania. Sąd nie podziela argumentacji skarżącego, a tym samym motywów rozstrzygnięcia podanych w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 21 grudnia 2006r. III AUa 1083/06 (publ. Apel. - W-wa 2007/3/13; lex nr 282395), na które powołano się wprost w uzasadnieniu skargi. Przepisy prawa regulujące termin przedawnienia zobowiązań majątkowych mają charakter materialnoprawny, a to oznacza, że dla oceny, czy nastąpiło wygaśnięcie zobowiązania w skutek upływu terminu przedawnienia, należy stosować przepisy prawa obowiązujące w dacie zaistnienia zdarzenia wywołującego określone skutki prawne (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2007r. II FSK 257/06.; publ. LEX nr 307369). W niniejszej sprawie, dla oceny zaistnienia przedawnienia znajdują zastosowanie przepisy obowiązujące w momencie powoływania się na taki zarzut przez zobowiązanego. Skoro więc w tym momencie obwiązujące przepisy wskazują 10-cio letni termin przedawnienia to za niezasadny, jak słusznie stwierdziły to organy, należy uznać tenże zarzut. Jeśli bowiem brak jest przepisów przejściowych to zastosowanie znajduje ogólna zasada o stosowaniu ustawy nowej. Mówiąc wprost, o stosowaniu danej ustawy decyduje data zdarzenia, do którego odnosimy dany przepis. Inne zdarzenie powoduje rozpoczęcie biegu przedawnienia i inne jego wygaśnięcie. Każde z tych zdarzeń powinno być oceniane według ustawy obowiązującej w dacie jego zaistnienia (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 stycznia 2007 r. II FSK 1377/05, publ. LEX nr 291789). Nie można również, jak chce tego skarżący, mówić w niniejszej sprawie o naruszeniu zasady lex retro non agit, bowiem w dacie wejścia w życie nowych przepisów (ustanawiających 10 - cio letni termin przedawnienia) zobowiązanie skarżącego było nadal wymagalne. Przepisy nowe nie mają zastosowania jedynie do zobowiązania z tytułu składek, które uległo przedawnieniu przed wejściem w życie nowych przepisów. W takiej bowiem tylko sytuacji można by mówić o naruszeniu zasady nieretroakcji. W ocenie Sądu, nie znajduje uzasadnienia również argumentacja przeciwna oparta o konstytucyjne zasady demokratycznego państwa prawnego. Po pierwsze, należy wskazać, że ustanowiony ustawą obowiązek uiszczania składek na ubezpieczenie zdrowotne jest zasadą, bowiem zasadą jest realizacja obowiązków publicznoprawnych. Przewidziana przez ustawodawcę instytucja przedawnienia stanowi odstępstwo od tej zasady, a więc powinna być wykładana wąsko. Przy czym ustawodawca ma swobodne prawo w kształtowaniu tego typu odstępstw. Po drugie, co należy szczególnie podkreślić, przedawnienie nie stanowi prawa podmiotowego, więc nieuprawnionym jest powoływanie się m.in. na konstytucyjną zasadę ochrony praw nabytych. Problem przedawnienia skarżący wiąże z funkcjonowaniem przepisów intertemporalnych. Zagadnienia te były wielokrotnie przedmiotem orzekania Trybunału Konstytucyjnego. W sprawie W.4/93 Trybunał odwołał się do ogólnej zasady prawa intertemporalnego, według której w razie wątpliwości, czy należy stosować ustawę dawną czy nową, pierwszeństwo ma ustawa nowa. Zasadę taką tłumaczy się domniemaniem, że ustawa nowa powinna być lepszym odbiciem aktualnych stosunków normatywnych, bardziej dostosowanym do aktualnego stanu prawnego. Z całą pewnością jest ona wyrazem woli ustawodawcy, która została powzięta później aniżeli wola ustawodawcy, której wyrazem był wcześniejszy akt normatywny (zob. też wyroki Trybunału w sprawach P. 2/99 i SK 21/99). Zgodnie też z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Konstytucyjnego (por. K. 10/93 i P 31/0) zakres obowiązywania przepisu należy analizować funkcjonalnie, tj. w ścisłym związku z jego stosowaniem w czasie. Ujęcie to ma szczególne znaczenie wówczas, gdy brak jest oddzielnych (wyodrębnionych jako jednostki redakcyjne tekstu ustawy zmieniającej) przepisów intertemporalnych. W takim bowiem przypadku - wbrew potocznym intuicjom - nie zachodzi brak regulacji kwestii intertemporalnej (luka co do przepisów intertemporalnych). Sytuacja taka natomiast przesądza o bezpośrednim skutku ustawy nowej. Tak więc i wobec braku regulacji intertemporalnej kwestia międzyczasowa jest rozstrzygnięta, tyle że na korzyść zasady bezpośredniego stosowania ustawy zmieniającej (zob. szerzej – wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 25 maja 2004r. SK 44/03, publ. OTK-A 2004/5/46; lex nr 113003). Reasumując, w związku z powyższym, Sąd na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. skargę oddalił, o czym orzekł w sentencji wyroku.