I SA/Ke 151/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.),, Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 24 maja 2012r. sprawy ze skargi A. M. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej oddala skargę. 1.1. Decyzją z [...]. nr [...].Dyrektor Izby Celnej w K. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z [...]. nr [...] odmawiającą A. M. O. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...] nr [...] która to decyzja określała między innymi A. M. O. jako spadkobierczyni po zamarłym J. O. kwotę wynikającą z długu celnego w wysokości 11314,50 zł oraz odsetki w wysokości 1037,80 zł . 1.2. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskiem z 5 września 2011r. A.M. O. wystąpiła o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] nr [...] wydanej przez Naczelnika Urzędu Celnego w K.. 1.3. Organ wskazał, że decyzja której dotyczył wniosek stanowiła konsekwencję postępowania przeprowadzonego przez Naczelnika Urzędu Celnego w K.. Jego wynikiem było określenie kwoty wynikającej z długu celnego w wysokości 11314,50 zł wraz z odsetkami w kwocie 1037,80 zł ciążącego na samochodzie Opel Astra, skradzionego J.O.. Datę powstania długu celnego określono na dzień 16 października 2003r. Jako dłużników uznano A. M. . G. T. O., R.O. - spadkobierców po zmarłym J. O. oraz osobę nieznaną z imienia i nazwiska. Przedmiotową decyzję organ doręczył 4 września 2007r. Od powyższej decyzji strony nie złożyły odwołania, w związku z czym stała się ona ostateczna. 1.4. Organ opierając się o art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne - (Dz. U. Nr 68, poz.623 ze zmianami) uznał, że w rozpatrywanej sprawie w której dług celny powstał 16 października 2003r. zastosowanie mają przepisy ustawy z 9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. nr 75, poz. 802, ze zmianami) dalej zwanym Kodeksem Celnym. Z treści powołanego przepisu wynika, że do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczypospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ powołując orzecznictwo sądów administracyjnych w tym zakresie, wskazał że zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji. Organ powołał art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego wskazujący, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Stwierdził, że w przedmiotowej sprawie trzyletni termin od dnia powstania długu celnego upłynął w dniu 16 października 2006r. Ponieważ wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji złożono 5 września 2011r., organ celny nie mógł wszcząć postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, gdyż stanowiłoby to naruszenie art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego. 1.5. Odnosząc się do zarzutu strony, że organ celny błędnie zastosował przepisy Kodeksu celnego zamiast przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r. nr 8, poz. 60 ze zmianami), daje zwaną o.p., organ stwierdził, że art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego ma charakter szczególny w stosunku do regulacji zawartych w ustawie Ordynacja podatkowa, zatem ma pierwszeństwo stosowania. Nadto wskazał, że z zapisu art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego jednoznacznie wynika, że skutki regulacji należy wiązać z datą powstania długu celnego, a nie z wydaniem decyzji, na co wskazywała skarżąca. 2.1. Na powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. wnioskodawczyni wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. W wywiedzionej skardze skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Dyrektora Izby Celnej w K. nr [...] z dnia [...]. 2.2. Zaskarżonej decyzji strona zarzuciła: 1. naruszenie art. 262 Kodeksu celnego poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy Kodeksu celnego, podczas gdy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] określająca kwotę długu celnego była wydana w roku 2007, a zatem w niniejszej sprawie winny mieć zastosowanie przepisy ustawy Ordynacja podatkowa, a nie przepisy Kodeksu celnego, 2. naruszenie art. 247§1 pkt 5 o.p. poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. nr [...] określającej kwotę długu celnego w stosunku do osoby A. O., która nie była stroną postępowania, 3. naruszenie art. 210 o.p. poprzez nie odniesienie się w treści decyzji do argumentów związanych z rozważeniem podstaw nieważności decyzji, a jedynie z zakresu stosowanych w niniejszej sprawie przepisów. 2.3. W uzasadnieniu skargi skarżąca odwołując się do art. 262 Kodeksu Celnego, wskazującego, że do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja Podatkowa z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego, uznała, że w stosunku do stwierdzenia nieważności decyzji określającej kwotę długu celnego mają zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej. W oparciu o to stanowisko, powołując się na art. 247 § 1 pkt 5 wywodziła nieważność decyzji ostatecznej, która została skierowana w stosunku do osoby niebędącej stroną w sprawie, podkreślając jednocześnie, że skarżąca w sprawie określenia długu celnego nie była stroną postępowania. W zakresie zarzutu naruszenia art. 210 o.p. wskazała, że w decyzjach organów brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do argumentów wskazanych jako przesłanki nieważności objętej wnioskiem decyzji. Skarżąca uznała, że zachowanie wszystkich wymagań decyzji podatkowej jest obowiązkiem wszystkich organów podatkowych pierwszej instancji oraz odwoławczych w trybie zwykłym oraz trybach nadzwyczajnych postępowaniach. W związku z powyższym decyzja organu winna zawierać również podanie przyczyn, dla których niezasadne jest żądanie nieważności decyzji, a nie tylko wskazanie przepisów związanych z trybem podejmowania takiej decyzji. Skarżąca wskazała, że w innych postępowaniach z jej udziałem, w sprawach o stwierdzenie nieważności decyzji określającej kwotę podatku od towarów i usług, postępowanie zakończyło się wydaniem przez organ celny decyzji stwierdzającej nieważność decyzji wymiarowej. Podkreślając tożsamość przesłanki nieważności występującej w odniesieniu do decyzji określającej kwotę długu celnego z przesłanką nieważności decyzji określającej kwotę podatku od towarów i usług, uznała niedopuszczalność poglądu, że jedynie decyzja określająca podatek od towarów i usług dotknięta istotną wadą powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, zaś decyzja określająca dług celny będąca konsekwencją tego samego zdarzenia już nie. 2.4. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Skargę jako niezasadną należało oddalić. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a. Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sprawując kontrolę działalności administracji publicznej sądy stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 p.p.s.a). Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skargę jako niezasadną należało oddalić, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. 3.2. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny czy organ celny prawidłowo wobec wniosku o stwierdzenie nieważność ostatecznej decyzji określającej dług celny na dzień 16 października 2003r. zastosował art. 2652 Kodeksu celnego. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne – (Dz. U. Nr 68, poz.623 ze zmianami) przepisy dotychczasowe ( przez które należy rozumieć normy Kodeksu Celnego) stosuje się do spraw dotyczących długu celnego, jeżeli dług celny powstał przed dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w Unii Europejskiej. Skoro zatem dług w niniejszej sprawie powstał przed akcesją Polski do Unii Europejskiej, to organ prawidłowo zastosował przepisy Kodeksu Celnego w rozpatrywanej sprawie. Sąd podziela poglądy orzecznictwa wskazane przez organ, że zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji (por. wyrok NSA z 20 lutego2007r., sygn. I GSK 559/06, ONSAiWSA 2008/4/63; wyrok NSA z 15 maja 2007r., sygn. I GSK 1381/06, LEX nr 351019). Z uwagi na powyższe niezasadny okazał się zarzut, że w sprawie istotne znaczenie miała data wydania decyzji określającej kwotę długu celnego. Wskazać bowiem należy, że decyzja ta jako decyzja deklaratoryjna określała jedynie wysokość kwoty długu celnego powstałego w dniu 16 października 2003r., nie była zaś decyzją konstytutywną określającą powstanie długu celnego na moment jej wydania, tym samym moment jej wydania, co wyżej wykazano nie miał znaczenia dla prawidłowości wyboru zastosowanych przepisów, gdyż decydujący był moment powstania długu celnego. 3.3. Dalej wskazać należy, że w myśl art. 262 Kodeksu celnego do postępowania w sprawach celnych stosuje się odpowiednio przepisy działu IV Ordynacji podatkowej z uwzględnieniem zmian wynikających z przepisów prawa celnego. W dziale IV Ordynacji podatkowej. zamieszczone są przepisy od art. 120 do 271, a zatem także przepisy dotyczące trybów nadzwyczajnych jakimi są wznowienie postępowania i stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej. Zgodnie z art. 249 § 1 o.p. organ podatkowy wydaje decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, jeżeli w szczególności: 1) żądanie zostało wniesione po upływie 5 lat od dnia doręczenia decyzji lub 2) sąd administracyjny oddalił skargę na tę decyzję, chyba że żądanie oparte jest na przepisie art. 247 § 1 pkt 4. Jednakże w tym zakresie przepisy Kodeksu Celnego posiadają własne uregulowanie wynikające z art. 2652 Kodeksu Celnego, że jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny: 1) nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, 2) nie wznawia postępowania. Z powyższego wynika, że art. 2652 Kodeksu celnego, jest przepisem szczególnym dotyczącym stwierdzania nieważności decyzji lub wznowienia postępowania i wyłącza w zakresie w nim unormowanym stosowanie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym terminów określających czasowe granice dopuszczalności wszczynania postępowań w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W tym zakresie Sąd podziela pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, że ...".Artykuł 2652 ustawy z 1997 r. Kodeks celny określający termin, po upływie którego organ celny nie wznawia postępowania bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jest przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, wyłączające stosowanie przepisów Działu IV Ordynacji podatkowej, do którego w zakresie spraw celnych odsyła art. 262 ustawy z 1997 r. Kodeks celny."... ( wyrok NSA z 18 października 2010r., I GSK 4/10, LEX nr 744761) Wobec powyższego brak jest podstaw do stwierdzenia, ze organ odmawiając wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z [...]. nr [...], która określała kwotę wynikającą z długu celnego naruszył prawo. 3.4. Za niezasadny należało uznać zarzut skargi, że w sprawach w których organ celny wydał decyzje, którymi określano skarżącej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług, a następnie organ stwierdzał nieważność tych decyzji wymiarowych, w oparciu o takie same przesłanki które również zaistniały w przypadku decyzji określającej kwotę długu celnego. W tym zakresie należy odwołać się do poglądu wyrażonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie sygn. akt: I GSK 683/09 wyrok z 15 grudnia 2010r. dotyczącej sprawy skarżącej w zakresie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oraz określenia kwoty podatku od towarów i usług. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że..." art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego w związku z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne, stanowią samodzielną podstawę prawną do odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej określającej kwotę długu celnego. Jednakże, nie oznacza to, że szczególny przepis odnoszący się do długu celnego - art. 2652 pkt 1 Kodeksu celnego, może być stosowany do decyzji obejmującej określenie zobowiązań podatkowych."... Uwzględniając powyższy pogląd wskazać należy, że o ile przepisy ordynacji podatkowej dotyczące stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji (art. 249 § 1 o.p.) mają zastosowanie wobec decyzji wydawanych przez organy celne, ale w przedmiocie podatków, to przepisy te nie będą miały zastosowania wobec decyzji wydanych w sprawach dotyczących długu celnego. Z uwagi na powyższe niezasadne okazały się zarzuty podkreślające rozbieżność rozstrzygnięć w takich samych sprawach, bowiem wskazane przez skarżącą rozstrzygnięcie dotyczyło podatku od towarów i usług, zaś w niniejszej sprawie decyzja wymiarowa dotyczy długu celnego i decyzje te wydane były w oparciu o inne podstawy prawne. 3.5. Niezasadny okazał się również zarzut naruszenia przez organ art. 210 o.p., poprzez brak podania w decyzji przyczyn, dla których niezasadne jest żądanie nieważności decyzji wymiarowej. Wyjaśnić bowiem należy, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, o której mowa w art. 2652 pkt 1 Kodeksu Celnego, kończąca się aktem formalnym w postaci decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania, a nie rozstrzygnięciem merytorycznym, rozstrzygającym sprawę co do istoty, nie pozwala na wysnuwanie merytorycznych wniosków w przedmiocie przesłanek do stwierdzenia bądź odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Takie bowiem rozstrzygnięcia zapadają w toku merytorycznego rozpatrywania wniosku kończących się decyzją stwierdzającą nieważność decyzji lub odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji. W niniejszej sprawie, z uwagi na upływ terminu do wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej, organ nie rozpatrywał merytorycznie sprawy, a jedynie formalnie odmówił wszczęcia postępowania. Wobec takiego rozstrzygnięcia nieskuteczne okazał się zarzut braku merytorycznego odniesienia się do kwestii podnoszonych przez skarżącą w złożonym wniosku. 3.6. Wobec powyższego skargę, jako niezasadną, oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a.