I SA/Ke 182/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. w O. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. w O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 stycznia 2013 r. nr (...) w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności postanawia oddalić wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu, w kwocie 100 zł, od skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z 16 stycznia 2013 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, W. w O. (Spółka) złożyła wniosek o zwolnienie jej od tych kosztów postępowania, uzasadniając go brakiem środków finansowych. Do wniosku skarżąca załączyła kserokopie: rachunku zysków i strat, z której wynika strata netto za 2012 r. w wysokości 2 701 459,28 zł oraz zestawienia obrotów i sald za 2012 r. Podniosła, że posiada zaległości wobec kontrahentów oraz względem ZUS, US, które obecnie stara się spłacać. Wskazała ponadto, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 62 500 000 zł, wartość środków trwałych 49 890 356,63 zł, stan kont na rachunkach bankowych 0 zł. Podkreśliła, że zła sytuacja finansowa Spółki dotyczy nie tylko roku bieżącego, ale strata została też wykazana w 2011 r. oraz za lata poprzednie. Podniosła, że nie może korzystać z osiągniętych w 2012 r. przychodów w kwocie około 300 339,71 zł ponieważ jej konta są pozajmowane przez komorników. Z tych względów Spółka nie może korzystać także z dochodów uzyskiwanych z majątku. Postanowieniem z dnia 2 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy oddalił wniosek Spółki. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca powtórzyła argumentację zawartą we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Nie zgodziła się z oceną, że posiada środki finansowe ponieważ w 2012 r. osiągnęła przychody. Środkami tymi Spółka bowiem faktycznie nie dysponuje ponieważ konta jej są pozajmowane przez komorników. Nie zgodziła się ponadto ze stanowiskiem, że powinna liczyć się z koniecznością opłacania kosztów sądowych i planować swój budżet tak by wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Na poparcie własnych argumentów Spółka powołała szereg orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, a mianowicie kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie prawnej, która wykaże że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżąca ubiegała się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od wpisu, który w niniejszej sprawie wynosi 100 zł. Przy ocenie istnienia przesłanek prawa pomocy w sytuacji gdy ubiega się o nie osoba prawna badaniu podlega jej stan majątkowy i dochody, a przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wtedy i w takiej części, w jakiej środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych. Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W świetle wartości jej majątku trwałego (49 890 356,63 zł), niedopuszczalne byłoby przyjęcie, że spełnia ona przesłanki przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie wskazuje się, że nie można uznać, że skarżąca dysponująca wciąż majątkiem, którego wartość wielokrotnie przekracza wysokość wpisu, powinna zostać zwolniona z kosztów postępowania (postanowienia NSA z 23 lutego 2010 r. sygn. akt I FZ 5/10 i z 13 września 2011 r. sygn. akt I FZ 215/11, z 27 września 2012 r. sygn. akt I GZ 251/12, z 21 marca 2013 r. sygn. akt I GZ 61/13, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Spółka nie wykazała ponadto, że pomimo trudności finansowych, zmaga się z groźbą niewypłacalności. Poniesienie w danym roku podatkowym straty nie oznacza bowiem utraty płynności finansowej przez przedsiębiorcę. Strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami i nie oznacza braku środków finansowych. Istotne jest natomiast osiąganie przez skarżącą przychodów. O możliwościach płatniczych spółki świadczy choćby fakt, że w dalszym ciągu prowadzi ona działalność gospodarczą, a przedłożone dokumenty dowodzą, że jest to działalność prowadzona na dużą skalę (działalność w zakresie sprzedaży hurtowej paliw i produktów pochodnych). Na ocenę możliwości finansowych skarżącej nie ma wpływu fakt prowadzenia wobec niej postępowań egzekucyjnych. Z załączonych do wniosku dokumentów wynika bowiem, że Spółka ponosi wydatki związane z bieżącym jej funkcjonowaniem. Ponadto jak sama wskazała, obecnie stara się spłacać zaległości nie tylko publicznoprawne (wobec ZUS, US), ale również wobec kontrahentów. To także świadczy o posiadaniu przez skarżącą środków finansowych i możliwości dysponowania nimi. Wymienione zobowiązania, zarówno publicznoprawne czy pieniężne zobowiązania umowne należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności. Podkreślić należy, że koszty wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do kosztów sądowych. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Opłaty sądowe należy zaliczyć do danin publicznych, a zatem zwolnienie z tego rodzaju opłat stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, co wynika z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też zastosowanie wyjątku odnosi się do szczególnych sytuacji, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru tych wydatków na współobywateli. Z tych bowiem środków pochodzą dochody z budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził że nieuzasadnione jest twierdzenie o nieposiadaniu przez Spółkę dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem (100 zł). Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.