I SA/Ke 198/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga,, Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi B. O.-B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę, 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz radcy prawnego T. D. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Uzasadnienie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. postanowieniem z dnia [...].nr [...].utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. z dnia [...].. znak: [...]., którym odmówiono uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec B. O.-B.. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że pojazd samochodowy o nr rej. TK 23513, którego właścicielem jest B. O.-B. był zaparkowany w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia stosownych opłat, w związku z czym jest ona zobowiązana do zapłaty należności wynikającej z upomnienia oraz z tytułu wykonawczego. Miejski Zarząd Dróg w K. wystawił w dniu 12.07.2011 r. tytuł wykonawczy o nr MZD/S/7055/11 przeciwko zobowiązanej B. O.-B., który został odebrany wraz zawiadomieniem o zajęciu świadczenia emerytalnego w dniu 27.09.2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozpoznając zażalenie zobowiązanej na postanowienie organu I instancji z dnia 8 listopada 2011 r., wskazało, że opłatę dodatkową za parkowanie pojazdu nałożono w oparciu o przepisy ustawy z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych (Dz. U. nr 204 z 2004 poz. 2086 z późn. zm., dalej u.d.p.). Zauważono, że będąca przedmiotem postępowania egzekucyjnego w niniejszej sprawie egzekucja obowiązku za nieuiszczenie opłaty za parkowanie pojazdu 26.02.2007 r. i 8.10.2009 r. jest uregulowana w ustawie z dnia 21 marca 1985r. o drogach publicznych. W nowelizacji z dnia 14 listopada 2003 r. (Dz. U. Nr 200, poz. 1953; która weszła w życie z dniem 24 listopada 2003 r.) ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, skreślono art. 13 ust. 2a, ale jednocześnie dodano art. 13f stanowiący, że za nieuiszczenie opłaty parkingowej pobiera się opłatę dodatkową. Nowelą z dnia 29 lipca 2005 r. zmieniającą ustawę o drogach publicznych z dniem 4 października 2005 r. w art. 40d dodano ust. 3, w którym zawarto między innymi przepis, że obowiązek uiszczenia opłat dodatkowych określonych w art. 13f przedawnia się z upływem 5 lat licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powinny zostać uiszczone. Organ odwoławczy odnosząc się do zarzutów zażalenia stwierdził, że opłaty dodatkowe należne w przedmiotowej sprawie za rok 2007 jak i za rok 2009 nie uległy przedawnieniu. Kolegium odnośnie zarzutu dotyczącego błędu co do osoby zobowiązanej wyjaśniło, powołując się na art. 13 ust. 1 pkt. 1 u.d.p., że podmiot korzystający z dróg publicznych jest zobowiązany do ponoszenia odpowiednich opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefach płatnego parkowania. Organ egzekucyjny i MZD w K. wskazały właściciela pojazdu - skarżącą jako podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty. Powołując się na utrwalone orzecznictwo sądowoadministracyjne, stwierdzono, że podmiotem korzystającym nie musi być zawsze właściciel samochodu. Organ egzekucyjny nie jest zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej poprzez zaparkowanie samochodu, ponieważ na prowadzenie postępowania tego rodzaju nie pozwala art. 29 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t. j. - Dz. U. Nr 110 z 2002 r., poz. 968 ze zm., dalej u.p.e.a.), zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Z tego względu organ ma prawo domniemywać, że korzystającym z dróg publicznych była właścicielka samochodu, a ona zaś może dochodzić swych racji (w przypadku, gdy wskazuje na istnienie innego podmiotu korzystającego z samochodu) poprzez podniesienie w toku postępowania egzekucyjnego zarzutu błędu co do osoby zobowiązanej (art. 33 pkt. 4 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wyrok NSA z 12 czerwca 2007 r., sygn. akt I OSK 209/07, lex nr 344875 ). Organ egzekucyjny jest wobec tego uprawniony do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego uważa się właściciela pojazdu aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego użytkownika samochodu. W niniejszej sprawie skarżąca na wezwanie organu nie wskazała w tych dniach osoby kierującej jej samochodem, a tym samym nie mogła skutecznie zwolnić się z obowiązku uiszczenia opłat. Sygnalizowała co prawda, że po tak długim okresie nie jest w stanie ustalić kto użytkował jej pojazd, oraz że sama nie posiada prawa jazdy, powyższe okoliczności nie mogą jednak przyczynić się do zmiany rozstrzygnięcia organu w zakresie uznania za niezasadne zarzuty odnoszące się do błędu co do osoby, nieistnienia obowiązku jak i przedawnienia roszczenia. Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od Samorządowego Kolegium Odwoławczego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych prawem. Zarzuciła poprzez niewłaściwe zastosowanie naruszenie przepisów art. 33 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 13 ust 1 pkt 1 u.d.p. W ocenie skarżącej postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego jak też poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji narusza prawo i nie zasługuje na dalsze funkcjonowanie w obrocie prawnym z następujących powodów: - wskazując osobę skarżącej dokonano błędnego ustalenia korzystającego z drogi publicznej (rozstrzygnięcie oparto wyłącznie na domniemaniu), - skarżąca nie posiada i nigdy nie posiadała prawa jazdy, co wyklucza ją z kręgu potencjalnych użytkowników dróg publicznych jako kierującej pojazdami, samochodowymi, - na etapie stwierdzenia okoliczności parkowania pojazdu w strefie płatnego postoju popełniony został błąd o nieodwracalnych skutkach, tj. nie ustalono użytkownika i korzystającego z drogi (osoba nakładająca dodatkową opłatę nie poczekała przy pojeździe aż pojawi się kierowca - użytkownik), - skarżąca nigdy nie otrzymała i nie była w posiadaniu informacji o nałożeniu opłat dodatkowych i gdyby jej doręczono w 2007 i 2009 r. to podjęłaby niezwłoczne działania w celu wyjaśnienia sprawy, - w aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów świadczących o faktycznej lokalizacji pojazdu i datach ewentualnego parkowania w strefie płatnego postoju. Odwołując się do wykładni art. 13 ust 1 pkt 1 u.d.p. stwierdziła, że nie powinno mieć miejsca domniemanie faktyczne, że korzystającym z drogi jest właściciel pojazdu, to na nakładających opłatę ciąży ustawowy obowiązek ustalenia kierowcy pojazdu przed nałożeniem opłaty. Powinno to przejawiać się w bezwzględnym oczekiwaniu tych osób przy pojeździe do czasu powrotu do niego kierowcy. Okoliczności te wskazują, że zaistniał błąd co do osoby zobowiązanego w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym. Nie wykazano bowiem w sposób nie budzący wątpliwości podmiotowo zobowiązanego do wniesienia opłat dodatkowych przy jednoczesnym istnieniu okoliczności wyłączającej jej osobę z kręgu potencjalnych użytkowników (korzystających) z dróg publicznych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające uznania zarzutów w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuł wykonawczy wystawiony w związku z nie uregulowaniem przez B.O.-B. opłat za parkowanie pojazdu w strefie płatnego parkowania. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia we wskazanym wyżej zakresie, Sąd w całości podziela ustalenia faktyczne dokonane przez organy obu instancji, uznając je za niewadliwe. Wskazuje, że podstawę prawną obowiązku ponoszenia opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefie płatnego parkowania oraz pobierania opłat dodatkowych za ich nieuiszczenie stanowią przepisy art. 13 ust. 1 pkt 1 i art. 13f u.d.p. Zgodnie z art. 13 ust. 1 pkt. 1 u.d.p. podmiot korzystający z dróg publicznych jest zobowiązany do ponoszenia odpowiednich opłat za parkowanie pojazdów samochodowych na drogach publicznych w strefach płatnego parkowania. Za nieuiszczenie tych opłat stosownie do art. 13 f ust. 1 u.d.p. pobiera się odrębną opłatę dodatkową. Wobec tego egzekwowany obowiązek wynikał bezpośrednio z przepisów ustawowych oraz z przepisów prawa miejscowego, a to oznacza, że organ egzekucyjny nie nakłada na korzystającego z drogi publicznej obowiązku uiszczenia należnej opłaty. Nie jest też zobowiązany do prowadzenia postępowania wyjaśniającego dążącego do precyzyjnego ustalenia osoby korzystającej z drogi publicznej poprzez zaparkowanie samochodu w strefie płatnego parkowania, ponieważ na prowadzenie takiego postępowania nie pozwala art. 29 § 1 u.p.e.a., zakazujący organowi badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Organ egzekucyjny jest uprawniony natomiast do stosowania domniemania faktycznego, zgodnie z którym za zobowiązanego uważa się właściciela pojazdu lub jego użytkownika aż do chwili, gdy ten zwolni się z obowiązku wskazując faktycznego kierowcę samochodu w dacie parkowania. To na właścicielu pojazdu lub jego użytkowniku spoczywa wobec tego ciężar udowodnienia faktu, z którego wywodzi on korzystne dla siebie skutki prawne (zob. m. in. wyrok WSA w Poznaniu z 22 czerwca 2006 r., I SA/Po 646/05; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2008 r., II SA/Sz 848/07, lex nr 501531; wyrok NSA z 18 sierpnia 2009 r., II FSK 591/08, lex nr 5444582; wyrok NSA z 11 marca 2009 r., I OSK 1513/08, lex nr 532606). Dopiero wskazanie przez właściciela osoby używającej jego pojazd w oznaczonym czasie spowoduje zwolnienie z opłaty i zobowiązanym do jej uiszczenia będzie rzeczywisty użytkownik. Dowód taki musi polegać na wskazaniu konkretnej osoby i wszystkich danych tak, aby było możliwe skuteczne wyegzekwowanie należnych opłat od tej osoby (zob. wyrok NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., I OSK 867/09). Skarżąca mimo, że potwierdziła odbiór odpisu tytułu wykonawczego wraz z zawiadomieniem o zajęciu jej świadczenia w ZUS, była wzywana pismem organu do wskazania osoby faktycznie użytkującej jej pojazd w 2007 r. i w 2008 r., nie wyjaśniła jednak kto parkował samochód w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. Wobec tego twierdzenie skarżącej, że gdyby była w posiadaniu informacji o nałożeniu opłat dodatkowych, podjęłaby niezwłocznie działaniu w celu wyjaśnienia sprawy, nie znajduje oparcia w materiale procesowym sprawy. Argumentem przemawiającym za uwolnieniem od obowiązku wynikającego z art. 13 ust. 1 pkt. 1 u.d.p., nie jest podnoszona w skardze okoliczność, że osoba nakładająca dodatkową opłatę nie poczekała na kierowcę. W tym miejscu odwołać należy się do § 15 Regulaminu MZD w K. według którego, w sytuacji gdy kontrolerzy SPP stwierdzając, że pojazd samochodowy zaparkowany w obszarze strefy nie posiada opłaconego postoju lub gdy postój trwa dłużej niż opłacony czas wystawione zawiadomienie – wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej wręczają je kierującemu pojazdem, a w przypadku jego nieobecności pozostawiają je za wycieraczką przedniej szyby. Pracownicy MZD w K. dokonując czynności kontrolnych, nie mieli zatem obowiązku oczekiwać przy pojeździe aż pojawi się kierowca. Skarżąca twierdzeniem o braku prawa jazdy co wyklucza ją z kręgu potencjalnych użytkowników dróg publicznych, nie obaliła wobec powyższego domniemania faktycznego na podstawie którego przyjęto, że to ona jest zobowiązana do ponoszenia dodatkowych opłat. Analiza akt sprawy nie daje także podstaw do uwzględnienia zarzutu skargi odnoszącego się do braków dowodów świadczących o faktycznej lokalizacji pojazdu i datach ewentualnego parkowania w strefie płatnego parkowania, a tym samym nieistnienia obowiązku podlegającego egzekucji. Przypomnieć trzeba, że w upomnieniu z dnia 11.01.2011 r. doręczonym skarżącej w trybie zastępczym, wskazano dokładnie miejsce, godzinę, datę oraz dane rejestracyjne samochodu parkowanego w strefie, a będącego bezspornie własnością skarżącej. Dokument ten dowodzi, że zarówno lokalizacja jak i daty parkowania w strefie płatnego postoju zostały wskazane przez organ w sposób precyzyjny. Wobec powyższego, organy zasadnie uznały skarżącą za podmiot zobowiązany do uiszczenia opłaty dodatkowej, gdyż jest właścicielem pojazdu oraz nie wskazała kto używał jej auta w strefie płatnego parkowania bez uiszczenia opłaty. W konsekwencji brak podstaw do stwierdzenia naruszenia, wskazywanych w skardze, przepisów art. art. 33 pkt 4 u.p.e.a. oraz art. 13 ust 1 pkt 1 u.d.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a oraz § 14 ust. 2 pkt 1c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.)