I SA/Ke 198/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 15 czerwca 2023 r. sprawy ze skargi P. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach z dnia [...] marca 2023 r. [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu oddala skargę. Sygn. akt I SA/Ke [...] UZASADNIENIE Zaskarżonym postanowieniem z 16 marca 2023 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach (dalej "Kolegium") utrzymało w mocy postanowienie Starosty Jędrzejowskiego z 28 grudnia 2022 r. nr [...] 127.162.2022, którym odmówiono P. W., prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą W. P. Firma Usługowo Handlowa "[...]" z siedzibą w J., przywrócenia terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu marki Toyota Yaris, nr rej. [...], nr VIN: [...] Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ pierwszej instancji pismem z 5 kwietnia 2022 r. wystąpił do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy w Dzielnicy Ochota o przesłanie dowodów własności ww. pojazdu, potwierdzających przeniesienie prawa własności tego pojazdu. Za pismem z 17 maja 2022 r. Urząd m. st. Warszawy przesłał kopię umowy sprzedaży z 5 listopada 2020 r. Wobec uzyskanej informacji Starosta pismem z 2 grudnia 2022 r. zawiadomił skarżącego o uchybieniu 180-dniowego terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu marki Toyota Yaris nr rej. [...], wyznaczając mu termin 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Zawiadomienie zostało odebrane przez stronę 6 grudnia 2022 r. Pismem z 21 grudnia 2022 r. skarżący zwrócił się do Starosty o przywrócenie terminu na zgłoszenie nabycia ww. pojazdu, dokonując jednocześnie czynności, której terminowi uchybił. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący wskazał, że niezgłoszenie zawiadomienia o nabyciu pojazdu miało miejsce z uwagi na obowiązujący stan epidemii i powstałe w związku z nim trudności organizacyjne. Wyjaśnił, że zezłomował pojazd podczas trwania terminu do zgłoszenia nabycia pojazdu i był przekonany o braku obowiązku zawiadomienia o jego nabyciu w sytuacji, gdy doszło do wyrejestrowania tego pojazdu. Jak wskazało Kolegium, w wyniku rozpoznania powyższego wniosku Starosta zażalonym postanowieniem odmówił skarżącemu przywrócenia uchybionego terminu na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, powołując się na treść art. 123 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.), dalej "ustawa COVID". Rozpatrując zasadność wniesionego zażalenia na postanowienie Starosty, Kolegium oceniło, że podniesione przez skarżącego we wniosku z 21 grudnia 2022 r. argumenty nie uprawdopodabniają należycie braku jego winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Kolegium podkreśliło w szczególności, że wniesienie zawiadomienia o nabyciu pojazdu nie wymaga osobistej wizyty w organie. Przepis art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j. Dz. U. z 2022r., poz. 988 ze zm.) zwanej dalej "u.p.r.d.", nie precyzuje bowiem, w jakiej formie należy dokonać tego zawiadomienia, nie wymaga jednak bezwzględnie wizyty w organie. Zdaniem Kolegium, słusznie wskazał Starosta, że zawiadomić organ o nabyciu pojazdu można za pomocą poczty elektronicznej lub przez pełnomocnika. Zdaniem Kolegium, zarzuty podnoszone w zażaleniu nie zasługują zatem na uwzględnienie. Treść art. 15zzzzzn2 ust. 1 i 2 ustawy COVID wskazuje zaś na konieczność rozpatrywania przesłanek uzasadniających przywrócenie terminu z art. 58 k.p.a., tj. uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. W ocenie Kolegium, skarżący nie dołożył należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw, doprowadzając do uchybienia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu i nie uprawdopodobnił, że uchybienie tego terminu nastąpiło bez jego winy. Kolegium dodało, że strona dopuściła się znacznej zwłoki w zawiadomieniu organu o nabyciu pojazdu, bowiem termin do dokonania zgłoszenia upływał 4 maja 2021 r., a strona aż do 22 grudnia 2022 r. nie wykonała powyższego obowiązku. Odnosząc się do podniesionych przez skarżącego argumentów, że nie zachodziła konieczność zgłoszenia właściwemu staroście nabycia pojazdu z uwagi na fakt jego zdemontowania przed upływem terminu do zawiadomienia o nabyciu, Kolegium wskazało, że brak jest przepisu prawa, który zwalniałby z obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu, w sytuacji gdy przed upływem terminu na zgłoszenie właściciel dokona demontażu pojazdu. Kolegium podzieliło pogląd, że art. 78 ust. 2 u.p.r.d. nakładający na właścicieli pojazdów obowiązek informowania starosty o ich nabyciu/zbyciu ma charakter porządkowy, a przestrzeganie tego przepisu jest na tyle istotne, że ustawodawca przewidział sankcję w postaci administracyjnej kary pieniężnej za niezastosowanie się do tego obowiązku przez właścicieli pojazdów. Nie ma racji skarżący, że Centralna Ewidencja Pojazdów i Kierowców utworzona została w celu bieżącego monitorowania stanu prawnego pojazdów na terenie kraju, bowiem dane zgromadzone w tej ewidencji winny dawać pełną wiedzę na temat pojazdu i jego poszczególnych właścicieli. Stąd też konieczne jest gromadzenie w ewidencji danych dotyczących wszelkich czynności prawnych związanych z pojazdem, tak aby możliwe było ustalenie dla danego pojazdu wszystkich jego właścicieli z zachowaniem odpowiedniej chronologii. Obowiązek wynikający z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. jest bezwzględny i nie wskazuje na okoliczności wyłączające jego zastosowanie. Zarówno z przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym jak i z przepisów ustawy z 20 stycznia 2005 r. o recyklingu pojazdów nie wynika, że zgłoszenie właściwemu staroście o zezłomowaniu pojazdu zastępuje obowiązek zgłoszenia jego nabycia. Są to bowiem dwa oddzielne obowiązki. Skutkiem naruszenia przez stronę obowiązku terminowego zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu jest to, że przez okres opóźnienia dane zawarte w ewidencji pozostają nieaktualne. Wagę naruszenia należy odnosić do celów ustanowionych przez ustawodawcę i wartości, które w danym przypadku, za pośrednictwem określonych obowiązków ustanowionych w przepisach, mają być chronione. Takimi wartościami na gruncie analizowanych przepisów są pewność i bezpieczeństwo obrotu gospodarczego oraz sprawność (łatwość) identyfikacji aktualnego właściciela pojazdu przez zapewnienie aktualności Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na powyższe postanowienie Kolegium wniósł P. W., domagając się jego uchylenia w całości, a także uchylenia w całości postanowienia Starosty Jędrzejowskiego. Zarzucił naruszenie: 1) art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy COVID, poprzez brak przywrócenia terminu 30 dni na zawiadomienie o nabyciu pojazdu, mimo że skarżący spełnił wszystkie przesłanki implikujące przywrócenie tego terminu, w szczególności uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy; 2) art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy COVID poprzez rażące i bezprawne przekroczenie granic uznania administracyjnego; 3) art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. w zw. z art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy COVID poprzez zdecydowanie zawężającą wykładnię regulacji związanych z przywróceniem terminu; 4) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności brak podjęcia przez organy najdalej idącej inicjatywy i wnikliwości w badaniu stanu faktycznego; 5) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organy postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej; 6) art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji RP w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez naruszenie zasady równości wobec prawa, nierówne traktowanie skarżącego w porównaniu z podmiotami znajdującymi się w podobnej sytuacji; 7) art. 9 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasady informowania, a także nieprawidłową interpretację zasady ignorantia iuris nocet w prawie administracyjnym. W uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, że był przekonany, że skoro w terminie do zawiadomienia o nabyciu pojazdu, pojazd jest już zniszczony i wszczęte jest postępowanie w sprawie jego wyrejestrowania, to nie ma konieczności zgłaszania nabycia pojazdu. Według skarżącego, wniosek o wyrejestrowanie pojazdu "konsumuje" zgłoszenie nabycia pojazdu, a także stanowi zawiadomienie o nabyciu pojazdu. Ponadto uznanie organów administracyjnych stało się dowolne, w wyniku czego organ I instancji zinterpretował wszystkie okoliczności na niekorzyść skarżącego. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych, skarżący wskazał na potrzebę mniej rygorystycznego pojmowania przesłanek implikujących przywrócenie terminu i przemawiające za koniecznością ochrony przedsiębiorców w związku z trudnościami, jakie wystąpiły w obliczu pandemii COVID-19. Proces przywracania terminu do dokonania czynności ma charakter uproszczony i odformalizowany. Organy powinny wziąć pod uwagę cały kontekst sprawy, a wykładnia przepisów związanych z instytucją przywrócenia terminu nie może być zbyt rygorystyczna, aby nie zamykać obywatelom drogi do obrony ich praw. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021, poz. 137) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 259), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stan faktyczny sprawy, jako prawidłowo ustalony przez Kolegium, przyjęto za podstawę rozważań Sądu. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Spór koncentruje się wokół przesłanki uprawdopodobnienia braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu. Organy uznały, że skarżący nie uprawdopodobnił istnienia braku winy w niedochowaniu terminu do zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu, i zdaniem Sądu stanowisko to zasługuje na akceptację. Sąd posłuży się poniżej w znacznej mierze argumentacją zaprezentowaną przez tut. Sąd w uprzednio wydanych wyrokach ze skarg P. W. wydanych w sprawach o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zawiadomienia o nabyciu pojazdu, m.in. w sprawach I SA/Ke 183/23, I SA/Ke 169/23, I SA/Ke 170/23. Zgodnie z art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1). W zawiadomieniu wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2). W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Z brzmienia art. 15zzzzzn˛ ust. 1 ustawy COVID wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w tej ustawie jest dodatkową ochroną prawną dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego, zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Nie przewiduje on innych przesłanek przywrócenia terminu niż przewidziane w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. Wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin na złożenie wniosku o przywrócenie. Pomimo, że z przepisu art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego przepisu wprost do art. 58 k.p.a., to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie na podstawie przepisów k.p.a. Przepis art. 15zzzzzn˛ ustawy COVID nie funkcjonuje zatem samodzielnie i nie może stanowić wyłącznej podstawy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten normuje obowiązek organu w zakresie poinformowania o uchybieniu i możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu, ale samo rozpoznanie wniosku odbywa się w oparciu o przesłanki określające podstawę do przywrócenia terminu określone w art. 58 k.p.a. Stosownie do art. 58 § 1 k.p.a. w razie uchybienia terminowi, należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ, oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, powinien odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie owej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej, spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Jest ono środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe oznacza, że przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa (por. wyroki NSA z 20 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2369/16, z 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 2539/20; CBOS). Przywrócenia uchybionego terminu nie uzasadniają niedostateczna staranność w prowadzeniu własnych spraw, nieznajomość prawa, "przeoczenie" wynikające ze słabej znajomości procedury, oczekiwanie na poradę profesjonalisty. Istniejący stan epidemii i związane z nim obostrzenia nie mogą bezwzględnie usprawiedliwiać i samo przez się tłumaczyć w każdym przypadku naruszenia obowiązujących przepisów. W realiach sprawy, ocena organu, zgodnie z którą skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu było od niego niezależne, jest prawidłowa. Skarżący wskazał dwie przyczyny uchybienia terminu do dokonania zawiadomienia starosty o nabyciu pojazdu. Powoływał się na istnienie stanu epidemii i związane z tym utrudnienia organizacyjne i formalne oraz wskazał na przekonanie (niweczące niejako istnienie innych przeszkód), że nie jest obowiązany zawiadamiać o nabyciu pojazdu, skoro w terminie na to zawiadomienie, dokonał jego demontażu. Dodał przy tym, że poczynił w tym względzie konsultacje. Odnosząc się do tych twierdzeń trzeba za organem odwoławczym podnieść, że brak jest przepisu prawa, który zwalniałby z obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu, w sytuacji gdy przed upływem terminu na zgłoszenie właściciel dokona demontażu pojazdu. Nie jest również zwolniona z odpowiedzialności za brak zawiadomienia o nabyciu pojazdu osoba, która w trakcie biegu terminu do dokonania takiego zawiadomienia wyrejestrowała nabyty pojazd, bo w istocie tak właśnie powołane wyżej przepisy prawa odczytuje strona. Wprowadzenie obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu służy określonym celom, w tym pewności i bezpieczeństwu obrotu gospodarczego. W interesie publicznym leży prawo kolejnych nabywców pojazdu czy organów władzy publicznej do posiadania pełnej wiedzy o dotychczasowych właścicielach tego pojazdu. Zdaniem Sądu, powoływanie się na brak świadomości prawnej co do nałożonych ustawowo na skarżącego obowiązków także nie może usprawiedliwiać braku działania. Skarżący jako przedsiębiorca prowadzący działalność od 1996 r. polegającą na sprzedaży i demontażu pojazdów powinien wiedzieć, jakie z tą działalnością wiążą się obowiązki wynikające z przepisów prawa i konsekwencje prawne związane z ich nieprzestrzeganiem. W prowadzenie takiej działalności gospodarczej wpisane jest bowiem wymaganie posiadania niezbędnej wiedzy fachowej, obejmującej nie tylko czysto formalne kwalifikacje, ale także doświadczenie wynikające z praktyki zawodowej oraz ustalone zwyczajowo standardy wymagań. Profesjonalizm przedsiębiorcy powinien przejawiać się w postępowaniu zgodnym z obowiązującymi przepisami (w szczególności dotyczącymi prowadzonej działalności gospodarczej), z regułami fachowej wiedzy oraz sumienności. Od profesjonalisty wymaga się zwiększonego zaangażowania, zapobiegliwości, rzetelności i dokładności w zakresie prowadzonej działalności. Tymczasem w kontrolowanym przypadku strona dopuściła się znacznej zwłoki w zawiadomieniu organu o nabyciu pojazdu, bowiem termin do dokonania zgłoszenia upływał w maju 2021 r. (180 dni od nabycia pojazdu dokonanego 5 listopada 2020r.), a strona aż do 22 grudnia 2022 r. nie wykonała powyższego obowiązku. Skarżący nie wykazał przy tym, że podejmował jakiekolwiek próby dokonania zawiadomienia o nabyciu pojazdu osobiście, poprzez pocztę elektroniczną, za pośrednictwem operatora pocztowego Poczty Polskiej, firmy kurierskiej czy też jeszcze innych osób lub podmiotów. Powoływanie się w sposób bardzo ogólny na konsultacje z innymi podmiotami celem upewnienia się co do obowiązku zgłoszenia nabycia pojazdu w takiej sytuacji oraz na zarzut nierównego traktowania względem innych przedsiębiorców, bez przedstawienia dodatkowych okoliczności, również nie może być uznane za wystarczające do przyjęcia, że skarżący nie mógł dokonać zawiadomienia o nabyciu pojazdu w terminie. Skarżącego nie mógł w tym zakresie zastąpić organ administracji. Nie jest on bowiem upoważniony do podejmowania czynności zmierzających do zebrania dowodów na okoliczności uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Z treści samego art. 58 § 1 k.p.a. wynika, że to strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. W konsekwencji uprawnione jest stanowisko, że niedochowanie przez skarżącego terminu do zawiadomienia o nabyciu pojazdu było wynikiem niedołożenia przez niego należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej należycie o swoje interesy. W związku z powyższym zarzuty naruszenia art. 58 § 1 i 2, art. 7, art. 8 § 1, art. 9, i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 32 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej są niezasadne. Nie sposób doszukać się także naruszenia art. 15zzzzzn˛ ust. 1-3 ustawy COVID. Z przepisu tego wynika jedynie obowiązek organu administracyjnego poinformowania osoby, która uchybiła przewidzianemu przepisami prawa terminowi o możliwości złożenia wniosku o jego przywrócenie, co organ I instancji uczynił. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.