I SA/Ke 24/14

Dnia 18 lutego 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Rojek po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [..] 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za lipiec 2008 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek. H. S. (skarżący) wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia [...] 2013 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, że ze względu na trudną sytuację finansową nie posiada wystarczających środków na uiszczenie kosztów sądowych. Oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym z żoną i dwiema córkami w wieku 22 i 23 lata. Podał, że za 2012 r. (PIT-36L) osiągnął dochód w kwocie 2.700.536,66 zł, po odliczeniu podatku w kwocie 513.102.03 zł wskazał kwotę 2.700.023,56 zł, która po podzieleniu na 12 miesięcy dała kwotę 225.001,96 zł miesięcznie. Raty do urzędu skarbowego skarżący określił na kwotę 200.000,00 zł. Nadto oświadczył, że stara się regulować bieżące podatki i w obecnej chwili jego budżet jest uszczuplony. Do dyspozycji skarżącego oraz jego rodziny pozostaje kwota 25.001,96 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazał dwa mieszkania – w S. wielkości 64m² oraz w O. Ś.. wielkości 58,90m². Postanowieniem z dnia 20 stycznia 2014 r. referendarz sądowy WSA w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie od ww. postanowienia wskazano dodatkowe okoliczności. Skarżący podał, że przedstawione w treści wniosku dane dotyczyły roku 2012. Obecnie jego położenie materialne uległo znacznemu pogorszeniu, a bilans prowadzonej działalności gospodarczej jest ujemny. Jako załącznik do sprzeciwu skarżący przedłożył informację o dochodach przedmiotowego przedsiębiorstwa w 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. Nr 153, poz. 270, dalej p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu, a także dowodów, które zostały ujawnione wraz z wniesieniem sprzeciwu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom nie posiadającym źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy z kolei rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. W przedmiotowej sprawie z analizy złożonego formularza PPF wynika, że skarżący początkowo ubiegał się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jednakże z treści wniesionego sprzeciwu wywnioskować można, że ograniczył zakres wniosku jedynie do zwolnienia od opłat sądowych, które – jak wynika z art. 212 § 1 p.p.s.a. - obejmują wpis i opłatę kancelaryjną. Mając na względzie okoliczności przedstawione w złożonym wniosku, a także wynikające z załączonych dokumentów oraz podane w sprzeciwie, Sąd uznał, że wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Nie wykazał on bowiem, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Sąd rozważył stan wykazanego majątku oraz dochodów skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, a także wielkość jego zobowiązań. Z oświadczenia złożonego dnia 4 grudnia 2013 r., znajdującego się w formularzu PPF wynika, że skarżący i jego rodzina mają do dyspozycji kwotę 25.001, 96 zł miesięcznie. Biorąc pod uwagę ilość osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym – 4 (cztery), miesięczny dochód na osobę wynosi 6.250, 49 zł. W ocenie Sądu, uiszczenie wpisu od dziewięciu skarg złożonych do WSA w Kielcach w łącznej wysokości 13.946, 00 zł nie spowoduje zachwiania sytuacji materialnej i bytowej skarżącego i jego rodziny w sposób naruszający minimum warunków socjalnych. Skarżący jest właścicielem nieruchomości w S. i O. Ś., które stanowią dodatkowe zabezpieczenie materialne. Z przedłożonej jako załącznik do sprzeciwu informacji o dochodach skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2013 r. wynika, że przedsiębiorstwo odnotowało straty w wysokości 55.157, 00 zł miesięcznie. Skarżący nie wskazał źródeł dofinansowania działalności, czyniąc tym samym przedstawione we wniosku okoliczności mało wiarygodnymi. Strona powinna bowiem podjąć czynności, które przekonałyby Sąd o istnieniu przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a. Pomimo sygnalizowanych kłopotów finansowych skarżący nie oświadczył, że zamierza rezygnować z prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wywiedziono w orzecznictwie przedsiębiorstwo, które nie wykazało utraty płynności finansowej i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienia NSA z dnia 1 kwietnia 2008, sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Biorąc pod uwagę skalę prowadzonej działalności gospodarczej, nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie wpisu od skargi w wysokości 1774 zł w sposób drastyczny pogorszy status materialny skarżącego i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Trudnego położenia wnioskodawcy nie potwierdził również fakt pozostawania na jego utrzymaniu trzech dorosłych osób, co do których nie przedłożył żadnych dokumentów wskazujących na przeciwwskazania do podjęcia pracy zarobkowej, a tym samym poprawy kondycji domowego budżetu. Zgodnie ze stanowiskiem NSA zawartym w orzeczeniu z dnia 29 października 2010 r., sygn. I FZ 323/10, LEX 740904, możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.