I SA/Ke 240/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi H. C. na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR, Agencja) w K. postanowieniem z 11 marca 2016 r. nr 9013-00000002822/16, po rozpatrzeniu wniosku H. C. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji w S. z [...]nr [..] w części dotyczącej ustalenia T. C. kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu renty strukturalnej w łącznej wysokości 6867,51 zł, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. decyzją z [..] r. nr [...] ustalił T. C. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach renty strukturalnej. Decyzja ta została doręczona adresatowi przesyłką pocztową za potwierdzeniem odbioru 18 stycznia 2016 r. T. C. złożyła 2 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego) odwołanie od ww. decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w K.. Dyrektor Agencji, 24 lutego 2016 r. wydał postanowienie nr 6680-3/16 stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Stwierdził, bowiem, że ustawowy termin na wniesienie odwołania upłynął 1 lutego 2016 r. Przedmiotowe postanowienie doręczono stronie 26 lutego 2016 r. H. C. 29 lutego 2016 r. (data stempla pocztowego) przesłała prośbę o przywrócenie terminu na złożenie odwołania. Dyrektor Agencji wskazał na przesłanki przywrócenie terminu wynikające z art. 58 § 1 i § 2 K.p.a., które muszą wystąpić łącznie. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez osobę zainteresowaną braku winy w uchybieniu terminu. Drugą przesłanką jest wniesienie przez zainteresowanego wniosku (prośby) o przywrócenie terminu. Trzecią przesłanką jest dochowanie terminu do wniesienia tego wniosku - 7 dni od ustania przyczyny uchybienia terminu. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu tej czynności, dla której był ustanowiony termin. W ocenie organu złożona przez stronę prośba o przywrócenie terminu do złożenia odwołania nie spełnia warunków określonych w ww. przepisach. H. C. nie wskazała żadnej okoliczności dającej podstawę do uznania, że uchybienie terminu było niezależne od skarżącej. W treści wniosku wskazywała, że jest osobą schorowaną natomiast nie przedstawiła żadnego argumentu potwierdzającego, iż w terminie przewidzianym na złożenie odwołania nie była w stanie dokonać czynności procesowej osobiście lub poprzez inną osobę, która dostarczyłaby do Agencji lub operatora pocztowego odwołanie. Ponadto strona wykazała, że to rodzina dostarczyła niezbędne lekarstwa, a tym samym również rodzina mogła dostarczyć w terminie odwołanie strony. Dyrektor Agencji dodał, że w świetle art. 58 K.p.a., prośba o przywrócenie terminu powinna była zostać złożona przez stronę 2 lutego 2016 r. tj. wraz z odwołaniem. Podniósł ponadto, że możliwość złożenia prośby o przywrócenie terminu wynika z przepisów prawa i organy administracji państwowej nie mają obowiązku pouczania stron z urzędu o tej możliwości. Na powyższe postanowienie H. C. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Zarzuciła naruszenie art. 77 § 1 w związku z art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że uchybienie terminu nie wynikło z jej zaniedbania tylko z okoliczności. Jest bowiem osobą samotną i schorowaną. Opisała przy tym szczegółowo swoje kłopoty zdrowotne. Podniosła, że pisała, iż miała zapalenie oskrzeli, które leczyła bańkami, co trzeba wygrzać przez 5-7 dni i co było przyczyną jej opóźnienia. Nie pisała o chorobie bo nie sądziła, że to będzie najważniejsze w sprawie. Skarżąca zarzuciła, że źródło sprawy zeszło na dalszy plan. Podniosła, że o nieprawidłowościach w naliczaniu emerytury Agencja zorientowała się dopiero po trzech miesiącach jej pobierania przez skarżącą i przysłała zawiadomienie już o wszczęciu postępowania administracyjnego jakby to była wina skarżącej, że emeryturę źle naliczono. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Agencji podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie narusza prawo. Dokonywana przez sąd administracyjny ocena legalności zaskarżonego postanowienia wymaga ustalenia, czy Dyrektor Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. w prawidłowy sposób zastosował przesłanki przywrócenie terminu do złożenia środka odwoławczego, określone w art. 58 K.p.a. Przepis ten stanowi, że w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Z kolei przywrócenie terminu do złożenia prośby przewidzianej w § 2 jest niedopuszczalne (§ 3). Instytucja przywrócenia terminu oparta jest na zasadzie skargowości, co oznacza, że wnoszący podanie musi w sposób nie budzący wątpliwości domagać się przywrócenia uchybionego terminu (zob. wyrok NSA z dnia 16 lipca 2013 r. sygn. akt II GSK 503/12). Przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (wyrok NSA z 28 lipca 2011 r., sygn. akt II OSK 1096/11, z 14 listopada 2014 r. sygn. akt II GSK 1534/13). Strona ma obowiązek uprawdopodobnienia, że przesłanki z art. 58 § 1 i 2 K.p.a. zostały spełnione (por. wyrok NSA z 17 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 933/10). Skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu jako okoliczność skutkującą niezachowaniem terminu do wniesienia odwołania wskazała swój stan zdrowia wynikający z powikłań po przebytym zapaleniu płuc oraz chorobę - zapalenie oskrzeli na którą zapadła 14 stycznia 2016 r. Stan chorobowy strony wnioskującej o przywrócenie terminu może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu wyłącznie w sytuacji, gdy jest to choroba nagła, obiektywnie całkowicie uniemożliwiająca podjęcie działań, w tym wniesienie odwołania albo wyręczenie się inną osobą. (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 października 2004 r., sygn. III SA 2967/03, Lex nr 164436; wyrok NSA z dnia 19 września 2000r., sygn. akt I SA 1072/00, Lex nr 55307 i z dnia 1 marca 1999r. sygn. akt II SA 45/99, Lex 46785). Jakkolwiek skarżąca stanu chorobowego nie wykazała żadnym dokumentem, organ tej okoliczności nie kwestionuje, nie kwestionuje też, że zapalenie oskrzeli jest chorobą nagłą. Podnosi natomiast, że stan choroby nie stanowi sam przez się o zaistnieniu przesłanki określonej w art. 58 § 1 K.p.a., podnosząc, że nie jest to stan wyłączający możliwość posłużenia się inną osobą przy dokonaniu czynności, w tym dostarczeniu odwołania do Agencji lub operatora pocztowego. Należy zatem rozważyć, czy zasadnie organ ocenił, że wskazana przez skarżącą choroba była dla zachowania terminu przeszkodą do przezwyciężenia, że w realiach sprawy istniała możliwość posłużenia się osobami trzecimi, inaczej mówiąc - czy zasadne jest stanowisko organu, że strona nie dołożyła należytej staranności, by przeszkoda ta nie doprowadziła do naruszenia terminu. Sąd podziela stanowisko organu, że stan chorobowy sam przez się nie uzasadnia wniosku o przywrócenie terminu. Uwzględniając jednak okoliczności sprawy, fakty podane we wniosku zauważa, że organ był zobligowany do szczególnie wnikliwej analizy rzeczywistych możliwości posłużenia się przez skarżącą innymi osobami, a zatem czy w realiach sprawy, dla zachowania terminu, choroba skarżącej była okolicznością którą faktycznie mogła przezwyciężyć. Sąd nie kwestionuje, że ocena braku winy wymaga odniesienia się do obiektywnego miernika należytej staranności. Należy jednak zauważyć, że miernik zachowania należytej staranności nie ma charakteru uniwersalnego. Inne wymagania w zakresie zachowania należytej staranności kierowane są do osób młodych, zdrowych inne do od osób starszych, chorych. Inne w stosunku do osób zamieszkałych z rodziną inne dla osób zamieszkujących samotnie. W końcu inne wymagania w zakresie zachowania należytej staranności w zakresie możliwości posłużenia się innymi osobami do dokonania czynności winny być kierowane w stosunku do osoby zamieszkałej samotnie w mieście, gdzie znajduje się szereg placówek operatora pocztowego, w którym znajduje się siedziba organu a inne w sytuacji osoby zamieszkałej we wsi, odległej od placówki operatora czy siedziby organu. Zdaniem Sądu ocena okoliczności uprawdopodabniających brak winy skarżącej w uchybieniu terminu została dokonana przez organ w sposób niewystarczający, nienależyty i dowolny. Obowiązkiem organu było rozważenie wszystkich okoliczności wskazywanych przez skarżącą we wniosku jak również uwzględnienie uwarunkowań konkretnego przypadku. Organ przyjmując, że skarżąca nie dochowała należytej staranności nie rozważył wszechstronnie doręczenia decyzji i konieczności sporządzenia odwołania w czasie choroby wnioskodawczyni, osoby starszej, schorowanej, a przy ocenie możliwości posłużenia się innymi osobami faktu, że skarżąca jest osoba samotną, że zamieszkuje w miejscowości oddalonej 9 km od placówki najbliższego operatora pocztowego. Odległość od placówki pocztowej, skutkująca koniecznością dojazdu ma zasadnicze znaczenie dla oceny możliwości posłużenia się innymi osobami dla złożenia odwołania. Ma ona szczególnie znaczenie w sytuacji, gdy rodzeństwo skarżącej - jak wynika z wniosku - jest w podeszłym wieku, brat przeszedł "operację głowy". Wyprowadzenie przez organ wniosku, że skarżąca mogła skorzystać z pomocy rodziny, skoro rodzina dostarczyła jej leki, jest oceną dowolną. Dostarczenie leków jest elementarnym sposobem pomocy. Czym innym jest pomoc dla osoby chorej polegająca na dostarczeniu leków czym innym świadczenie usługi związanej z dostarczeniem przesyłki do operatora w realiach sprawy. Uzasadnienie postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu przywołuje stanowisko doktryny i orzecznictwa sądowego w zakresie przesłanek określonych w art. 58 K.p.a., ale brak jest w nim rozważenia i przedstawienia oceny okoliczności przywołanych we wniosku, które zdaniem wnioskującej uprawdopodabniają brak winy w uchybieniu terminu. Wskazane okoliczności jako istotne z perspektywy ustalania winy w uchybieniu terminu winny być w sposób wszechstronny rozważone, wynik tej oceny przedstawiony w uzasadnieniu postanowienia w sposób pozwalający na zapoznanie się ze stanowiskiem organu. Brak przedstawienia w uzasadnieniu postanowienia oceny podanych okoliczności uprawdopodabniających brak winy skarżącej narusza przepis art. 107 § 3 K.p.a. W uzasadnieniu postanowienia organ zauważył, że skarżąca winna wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu jednocześnie ze złożeniem odwołania, a zatem w dniu 2 lutego 2016 r. Jakkolwiek organ nie wyprowadził z tej okoliczności żadnych wniosków można przyjąć, że zmierzał do wskazania, że strona nie zachowała terminu określonego w art. 58 § 2 K.p.a.. Stanowiska takiego nie można podzielić. Jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu do złożenia odwołania należy w okolicznościach niniejszej sprawy uznać datę powzięcia przez stronę wiadomości o uchybieniu terminowi, tj. dzień doręczenia stronie postanowienia Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z 24 lutego 2016 r. stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, czyli 26 lutego 2016 r. Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu w dniu 29 lutego 2016 r., co oznacza, że termin 7 - dniowy został zachowany. Ponownie rozpoznając przedmiotowy wniosek organ uwzględni wskazania sądu i odniesie się do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy. Ocena przesłanek z art. 58 K.p.a. może nastąpić po wszechstronnym wyjaśnieniu okoliczności konkretnego przypadku, z uwzględnieniem słusznego interesu strony, przy czym niejasności i niedopowiedzenia nie mogą być interpretowane na niekorzyść składającej wniosek. Ze względu na powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.