I SA/Ke 298/14

PSygn. akt I SA/Ke 298/14 Dnia 6 czerwca 2014 r. POSTANOWIENIE Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak:[...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. postanawia: oddalić wniosek. Skarżący K. W. reprezentowany przez radcę prawnego B. S. wraz ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...]r. znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema córkami w wieku 11 i 9 lat. Dochód jego rodziny stanowią: wynagrodzenie za pracę – żony w kwocie 2.730,00zł miesięcznie oraz skarżącego w kwocie 420,00zł (1/4 etatu) miesięcznie. Skarżący nie wykazał majątku. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jego rodzina mieszka wraz z rodzicami. Skarżący jest współwłaścicielem wraz z matką samochodu osobowego citroen saxo z 1999 r. Miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżący przedstawił następująco: 1200zł wyżywienie, 200zł leki uodparniające dla dzieci, ok. 350 zł przybory szkolne, 50 zł telefon, 100 zł ubezpieczenie pracownicze oraz 400 zł utrzymanie mieszkania. Ponadto skarżący wskazał, że korzysta z pomocy radcy prawnego, który zobowiązał się wykonywać swoje czynności w zakresie postępowania sadowego nieodpłatnie. Do wniosku skarżący dołączył kserokopię dowodu rejestracyjnego samochodu osobowego citroen saxo rok prod. 1999, kserokopię zaświadczenia o zatrudnieniu , z którego wynika że od dnia 1 lipca 2013 r. skarżący zatrudniony jest w firmie "M." A.W. należącej do ojca skarżącego, kserokopię dokumentu z Centralnej Ewidencji Informacji o Działalności Gospodarczej, z której wynika, że skarżący rozpoczął wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obróbki mechanicznej elementów metalowych (przeważająca działalność gospodarcza) w dniu 1 lutego 2007 r., a zaprzestał w dniu 30 czerwca 2013 r., kserokopie wyciągów z rachunków bankowych skarżącego w banku mbank za okres od 1 października 2013 r. do 31 marca 2014 r. oraz w banku Pekso S.A za okres od 15 października 2013. do 14 marca 2014 r. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Natomiast strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma jednak charakteru swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Zwrócić bowiem należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego przedstawioną w złożonym wniosku, dodatkowych dokumentach oraz wynikającą z akt administracyjnych nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem rodzina skarżącego ma przede wszystkim zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponadto zarówno skarżący jak i jego żona uzyskują stałe miesięczne dochody, a skarżący nie wykazuje, aby jego rodzina ponosiła nadzwyczajne wydatki lub miała jakiekolwiek problemy z regulowaniem bieżących opłat lub zaległości w tych opłatach. Powyższe świadczy o tym, że skarżący posiada dostateczne środki na zapewnienie sobie oraz swojej rodzinie minimum egzystencji, a jego sytuacja materialna jest stabilna. W ocenie orzekającego za zasadnością wniosku nie przemawia również powoływanie się przez stronę na osiąganie niskiego miesięcznego dochodu oraz zatrudnienie w wymiarze 1/4 etatu. Zwrócić należy uwagę, że skarżący nie wskazał, aby podejmował jakiekolwiek kroki w celu podjęcia pracy w pełnym jej wymiarze, bądź by miał z podjęciem pracy pełnoetatowej jakiekolwiek problemy. Zauważyć ponadto należy, że skarżący nie wskazał też, aby podejmował prace dorywcze czy sezonowe celem polepszenia kondycji finansowej swojej rodziny, a mając na uwadze wymiar czasu pracy skarżącego (1/4 etatu) winien on rozważyć podjęcie zatrudnienia tego rodzaju. Postawa skarżącego, nie uzasadnia zatem przerzucenia majątkowego ciężaru kosztów niniejszego postępowania sądowego na innych podatników. Wymaga podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, mimo wskazywania przez skarżącego na problemy finansowe negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego. Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 p.p.s.a.