I SA/Ke 312/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie : Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 07 czerwca 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Ś. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi J.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 8 czerwca 2009r., nr (...) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. postanawia przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. Uczestniczka postępowania A. Ś. wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 8 października 2009r., oddalającego skargę J. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2002. W uzasadnieniu wskazała, że pełnomocnik reprezentujący ją w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym nie był umocowany do wniesienia skargi kasacyjnej i reprezentowania jej w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. O okoliczności tej uczestniczka postępowania poinformowała Sąd we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Dopiero po uzyskaniu tego prawa i wyznaczeniu pełnomocnika z urzędu ustała przeszkoda do sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika i tym samym ustała przyczyna powodująca niemożność wniesienia tej skargi w terminie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach postanowieniem z dnia 12 stycznia 2010 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Stwierdził w uzasadnieniu, że uczestniczkę postępowania reprezentował doradca podatkowy na podstawie ogólnego pełnomocnictwa "do występowania przed sądami administracyjnymi", który złożył także wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia zapadłego w sprawie wyroku. Wprawdzie w dacie zgłoszenia tego wniosku uczestniczka postępowania złożyła także wniosek o przyznanie prawa pomocy przez ustanowienie pełnomocnika, niemniej wobec braku oświadczenia o wypowiedzeniu pełnomocnictwa przez którąkolwiek ze stron tego stosunku prawnego i po upewnieniu się o tym w rozmowie przeprowadzonej z dotychczasowym pełnomocnikiem przez pracownika sekretariatu Sądu (co znalazło odzwierciedlenie w treści notatki służbowej znajdującej się na k. 128 akt sądowych), należało uznać, że na podstawie pierwszego z udzielonych pełnomocnictw w sprawie cały czas działał w imieniu skarżącej profesjonalny pełnomocnik, który mógł sporządzić skargę kasacyjną. Dlatego też wniesienie skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu wynikało z zawinienia pełnomocnika uczestniczki postępowania, co zgodnie z art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a. wyklucza możliwość przywrócenia tego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 5 maja 2010r. (sygn. akt II FZ 144/10), uwzględniając zażalenie, uchylił postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach w całości i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Wskazał na naruszenie przez ten Sąd art. 170 w związku z art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art. 86 § 1 tej ustawy. Podniósł, że pomiędzy rozstrzygnięciami podjętymi w rozpoznawanej sprawie przez ten Sąd tkwi nieusuwalna sprzeczność. Orzekając o przyznaniu uczestniczce postępowania prawa pomocy w zakresie ustanowienia dla niej doradcy podatkowego Sąd przyjął, zgodnie z art. 246 § 3 ustawy p.p.s.a., że nie zatrudnia ona lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym. Natomiast orzekając o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej Sąd ten wprost przyjął, że do czasu ustanowienia pełnomocnika z urzędu, a więc także w dacie rozstrzygania wniosku o przyznanie prawa pomocy, uczestniczka postepowania była reprezentowana przez doradcę podatkowego. NSA dodał także, że orzeczenie w przedmiocie przyznania prawa pomocy w dacie rozstrzygania wniosku o przywrócenie terminu było już prawomocne. Zatem na mocy art. 170 ustawy p.p.s.a. wiązało sąd, który je wydał. Wzięcie pod uwagę wskazanych okoliczności wykluczyłoby przyjęcie, że uczestniczka postepowania w okresie, kiedy zapadło rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy, była reprezentowana przez doradcę podatkowego, a takie wadliwe założenie legło u podstaw orzeczenia w przedmiocie przywrócenia terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Dla oceny zasadności wniosku wniesionego przez uczestniczkę postępowania zasadnicze znaczenie ma fakt, że sprawa była już przedmiotem rozstrzygnięcia przez Naczelny Sąd Administracyjny. Sąd ten uznał zasadność zażalenia na wcześniejsze postanowienie tutejszego Sądu, uchylając na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a., zaskarżone orzeczenie i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania. Zgodnie z art. 190 p.p.s.a. Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przeprowadzona przez Sąd, z zastrzeżeniem uwag i wytycznych zawartych w uzasadnieniu wyroku Sądu drugiej instancji ponowna analiza wniosku uczestniczki postępowania o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej prowadzi do wniosku, iż powinien on zostać uwzględniony. Stosownie do treści art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest zatem brak winy strony w uchybieniu terminu. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Tylko w takich warunkach można przyjąć brak winy w uchybieniu terminu (zob. też postanowienie NSA z 4 czerwca 2008r., I OZ 357/08, LEX nr 493881). Ocenie Sądu podlega zatem, czy strona postępowania dołożyła wszelkiej możliwej staranności, jakiej należało od niej oczekiwać. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku gdy w sposób przekonujący uprawdopodobniony zostanie brak winy, a przy tym wykazane zostanie, iż niezależna przeszkoda trwała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Ocena okoliczności uchybienia terminowi oraz uprawdopodobnienia braku winy w tym uchybieniu, dokonana w rozpoznawanej sprawie, uzasadnia przyjęcie, iż niedotrzymanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, nastąpiło z przyczyn niezawinionych przez uczestniczkę postępowania. Z przytoczonych we wniosku argumentów wynika bowiem, że przeszkodą, która uniemożliwiła stronie dotrzymanie terminu było trwające postępowanie o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wprawdzie niezwłocznie po wyznaczeniu go do reprezentowania strony, został przez nią umocowany, jednak już po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W opinii Sądu postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy może stanowić uzasadnienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W takiej sytuacji kwestią zasadniczą, która wymaga wyjaśnienia, jest ustalenie momentu, w którym ustała przyczyna uchybienia terminowi, co pozwoli na rozstrzygnięcie, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie określonym w art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a., czy też winien był podlegać odrzuceniu na podstawie art. 88 tej ustawy jako spóźniony. Zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa sądów administracyjnych przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej przez pełnomocnika ustanowionego przez Sąd ustaje w dniu, w którym miał on rzeczywistą możliwość wniesienia kasacji (por. postanowienie NSA z dnia 27 stycznia 2009r, II GZ 8/09, Lex nr 551906 oraz z dnia 17 lipca 2008r., II OZ 763/08, Lex nr 493670), przy czym zazwyczaj za moment ten uznaje się moment udzielenia pełnomocnictwa. W przedmiotowej sprawie pełnomocnictwo zostało udzielone w dniu 23 grudnia 2009r., które wg. oświadczenia pełnomocnika wpłynęło do kancelarii w dniu 28 grudnia 2009r. natomiast wniosek wraz z skargą został nadany 30 grudnia 2009r. W związku z tym Sąd uznał, że wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony w terminie określonym w art. 87 § 1 ustawy p.p.s.a. Mając na uwadze spełnienie ww. przesłanek do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu tj. uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu oraz wniesienie przedmiotowego wniosku w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, na podstawie art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a, należało orzec jak w sentencji postanowienia.