I SA/Ke 331/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu skarżącej od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I SA/Ke 331/10 w przedmiocie oddalenia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze z dnia 27 maja 2011r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...]., nr [...]w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. A. H. zawarła wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych. Wezwana, w zakreślonym terminie złożyła przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu PPF. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i czworgiem małoletnich dzieci. Jako posiadany majątek wykazuje dwa mieszkania w W. przy ul G., oba wielkości 88m² oraz inwestycję przy ul. P.w W. Skarżąca wskazuje, że jedno z mieszkań obciążone jest kredytem w wysokości 380.000,00zł, a drugie jest zabezpieczeniem kredytu inwestycyjnego. Jako posiadane zasoby wykazuje oszczędności - środki pieniężne w wysokości 105.000,00zł. Źródłem utrzymanie rodziny skarżącej jest dochód uzyskiwany przez skarżącą z tytułu zasiłku macierzyńskiego w wysokości 5400zł miesięcznie brutto, z prowadzonej działalności skarżąca wykazuje stratę. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że jest jedynym żywicielem rodziny, prowadzi wspomaganą kredytem działalność gospodarczą – budowa budynków wielorodzinnych i sprzedaż mieszkań, z której za 2010r. oraz w bieżącym okresie wykazuje straty. Skarżąca wskazała, że nie posiada dodatkowo rezerwowych środków płatniczych i nie ma możliwości uruchamiania nowych kredytów, a pojawienie się nieprzewidzianych wydatków znacząco wpłynie na płynność finansową, która zdaniem skarżącej w jej sytuacji ma kluczowe znaczenie dla prowadzonej obecnie inwestycji, a co za tym idzie, kondycji finansowej firmy oraz sytuacji osobistej – rodzinnej. Postanowieniem z dnia 20 lipca 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienia od kosztów sądowych. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca podała, że kwota wynagrodzenia – zasiłku macierzyńskiego oraz posiadane zasoby pieniężne w wysokości 105.000,00zł przy poziomie wydatków koniecznych dla utrzymania sześcioosobowej rodziny stanowi zabezpieczenie na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Jest to również zabezpieczenie spłaty kredytu zaciągniętego w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych, co do zasady, koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. Mając na względzie przedstawione przez skarżącą we wniosku okoliczności, należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom nie posiadającym źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Z przedstawionej natomiast przez skarżącą jej sytuacji majątkowej wynika, iż nie grozi jej niedostatek. Skarżąca posiada stałe źródło dochodu w postaci wynagrodzenia za pracę – zasiłku macierzyńskiego w wysokości 5400zł miesięcznie. Skarżąca jest właścicielem dwóch mieszkań W., inwestycji w W. oraz posiada oszczędności w wysokości 105.000,00zł. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że dysponowanie stałym źródłem dochodu, oszczędnościami w wykazanej wysokości jak również racjonalne gospodarowanie posiadanymi środkami finansowymi umożliwia planowanie wydatków oraz wygospodarowanie części środków pieniężnych na pokrycie kosztów sądowych. Przyznania zwolnienia od kosztów sądowych nie uzasadnia także fakt, iż prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza przyniosła straty. Wskazać bowiem należy, że strata w zakresie prowadzonej działalność jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie może być również fakt spłaty kredytu inwestycyjnego. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych i okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem spłata kredytu inwestycyjnego nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto należy podkreślić, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.