I SA/Ke 336/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi A.Ch. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty w opłatach za korzystanie z dworca 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz A.Ch. kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Kielcach decyzją z [...] nr [...] utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój z [...] nr [...] w sprawie stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłaty za korzystanie przez A.C. z D. w B. W uzasadnieniu wskazano, że A.C. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie przewozu osób na liniach regularnych. Część tych linii ma przystanek początkowy i końcowy w Busku-Zdroju bądź przebiega przez to miasto w tym przez D. (obecnie przystanek P.). Dworzec ten został utworzony Uchwałą Rady Miejskiej w Busku-Zdroju z 29 marca 2012 r. nr XVI/210/2012 w sprawie określenia przystanków komunikacyjnych i dworców, których właścicielem jest Gmina Busko-Zdrój, udostępnionych dla operatorów i przewoźników oraz warunków i zasad korzystania z tych obiektów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach prawomocnym wyrokiem z 4 czerwca 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 318/14 stwierdził nieważność § 2 pkt 2 tej uchwały. A.C. wezwała gminę do zapłaty pobranej kwoty, a następnie skierowała do sądu rejonowego pozew o zapłatę. Postanowieniem z 1 sierpnia 2016 r. sygn. akt I Ne 488/16 Sąd Rejonowy w Busku-Zdroju odrzucił pozew uznając, że sprawa ma charakter administracyjny. Następnie A.C. pismem z 10 sierpnia 2016 r. wystąpiła do Burmistrza Miasta i Gminy Busko-Zdrój o zwrot nienależnie pobranej opłaty w kwocie 36.828,65 zł wraz z kosztami postępowania cywilnego w wysokości 1842 zł. W uzasadnieniu wniosku A.C. wskazała m.in., że gmina otrzymywała 1 zł od każdego zatrzymania pojazdu skarżącego, a powinna otrzymywać 0,05 zł. Burmistrz Miasta i Gminy B. decyzją z [...] stwierdził nadpłatę z tytułu opłaty za korzystanie z D. w B. w kwocie 36.828,65 zł. W odwołaniu od tej decyzji strona wskazał, że nadpłata powinna wynosić 38.767 zł, ponieważ załącznik do ww. uchwały nie wymienia przystanku Poprzeczna. Zatem naliczanie opłaty w wysokości 0,05 zł za jedno zatrzymanie było niezasadne. Kolegium wskazało na przepisy Ordynacji podatkowej regulujące kwestię napłaty. Wyjaśniło, że w trybie przepisów Ordynacji podatkowej nie można żądać zwrotu kosztów poniesionych na dochodzenie roszczeń w trybie prawa cywilnego. Kolegium stwierdziło, że treść wniosku o stwierdzenie nadpłaty wskazuje że strona nie kwestionowała opłaty 0,05 zł. Zarzuty w tej materii pojawiły się dopiero w odwołaniu od decyzji. Postępowanie w zakresie stwierdzenia nadpłaty jest zaś wszczynane na wniosek strony i to treść wniosku determinuje całe postępowanie. Obowiązkiem organu jest odniesienie się do treści wniosku, nie może on wychodzić poza zakres jego żądania. Zatem w związku z tym, że wniosek o stwierdzenie nadpłaty nie obejmował kwot, o których mowa w odwołaniu, a związanych z opłatą 0,05 zł organ pierwszej instancji nie mógł się do tego żądania odnieść. Jeśli strona uważa, że nadpłata powinna objąć wyższą kwotę winna złożyć kolejny wniosek o stwierdzenie nadpłaty. Na powyższą decyzję strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o zmianę zakwestionowanej decyzji poprzez wydanie dodatkowo rozstrzygnięcia w części dotyczącej odsetek od kwoty stanowiącej przedmiot decyzji, ewentualnie o uchylenie przedmiotowej decyzji i zwrócenie akt sprawy organowi II instancji do ponownego rozpatrzenia ze szczególnym uwzględnieniem uzupełnienia do rozstrzygnięcie także w powyższym zakresie. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że zaskarżona decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia o odsetkach. Podniosła, że zarówno w postępowaniu przed organem I jak i Il instancji wyraźnie wnioskowała o stwierdzenie nadpłaty wraz z odsetkami, jednak żaden z organów nie wydał w tym zakresie rozstrzygnięcia. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Dodatkowo wskazało, że w świetle art. 78 Ordynacji podatkowej nadpłata jest zwracana wraz z odsetkami, zwrot odsetek jest czynnością techniczną nie wymagającą wydania odrębnej decyzji, czy też określania wysokości odsetek w decyzji dotyczącej nadpłaty. Poza tym określenie wysokości odsetek w decyzji nie byłoby możliwe, bowiem, jak to już podniesiono, oprocentowanie przysługuje do dnia zwrotu nadpłaty bądź jej zaliczenia. Na rozprawie 24 sierpnia 2017 r. pełnomocnik skarżącej oświadczył, że kwota nadpłaty została zwrócona 11 maja 2017 r., natomiast do dzisiaj strona nie otrzymała kwoty odsetek. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. 2017.1369 ze zm.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany, co do zasady, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone decyzje naruszają prawo w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli Sądu są decyzje stwierdzające skarżącej nadpłatę w opłatach za korzystanie z dworca. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 3 pkt 3 lit. c Ordynacji podatkowej ilekroć w tej ustawie jest mowa o podatkach rozumie się przez to również opłaty oraz niepodatkowe należności budżetowe. Zgodnie z art. 72 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej za nadpłatę uważa się kwotę nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W świetle zaś art. 78 § 1 Ordynacji podatkowej nadpłaty podlegają oprocentowaniu w wysokości równej wysokości odsetek za zwłokę pobieranych od zaległości podatkowych (...). Jeżeli podatnik kwestionuje zasadność pobrania przez płatnika podatku albo wysokość pobranego podatku, może złożyć wniosek o stwierdzenie nadpłaty podatku (art. 75 § 1 Ordynacji podatkowej). Wniosek ten z kolei stanowi żądanie strony, o którym mowa w art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej, tj. wszczyna postępowanie podatkowe. Zgodnie z powołaną regulacją bowiem postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. O ile zaś w postępowaniu mającym na celu określenie wysokości zobowiązania podatkowego obowiązkiem organu podatkowego jest określenie wysokości zobowiązania podatkowego w prawidłowej, zgodnej z prawem wysokości, o tyle w postępowaniu wszczętym na żądanie strony zakres sprawy, w tym zakres postępowania dowodowego, zakreśla żądanie strony (badane są wyłącznie okoliczności, dotyczące istnienia nadpłaty wskazane przez stronę i to, czy ich wystąpienie powoduje zapłatę podatku nienależnego bądź w wysokości wyższej niż należna) – wyroki NSA z 2 marca 2012 r. II FSK 1849/11 i II FSK 1982/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie poza sporem jest, że w piśmie z 10 sierpnia 2016 r. skarżąca zawarła żądanie zwrotu nienależnie pobranej opłaty z korzystania z Dworca Poprzeczna w Busku Zdroju w kwocie 36. 828,65 zł wraz z odsetkami do dnia zapłaty oraz kosztami procesu przed sądem powszechnym w kwocie 1842 zł wraz z odsetkami. Bezsporne ponadto jest, że organ prawidłowo stwierdził nadpłatę z tytułu korzystania z Dworca Poprzeczna w Busku Zdroju w kwocie 36. 828,65 zł oraz nie orzekł o zwrocie kosztów procesu. Kwota nadpłaty została przy tym stronie zwrócona 11 maja 2017 r., natomiast do dnia rozprawy (24 sierpnia 2017 r.) strona nie otrzymała kwoty odsetek. Spór dotyczy kwestii rozstrzygnięcia w zakresie odsetek. W ocenie strony bowiem organ powinien orzec o żądanych przez nią we wniosku odsetkach, natomiast organ stoi na stanowisku, że żaden przepis Ordynacji nie wskazuje aby decyzja dotycząca nadpłaty obejmowała również rozstrzygnięcie co do odsetek. Zdaniem organu w świetle art. 78 Ordynacji podatkowej w takiej sytuacji zwrot odsetek stanowi czynność techniczną nie wymagającą dodatkowej decyzji. Sąd stwierdził, że stanowisko organu nie jest prawidłowe. Zgodnie z art. 207 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej organ podatkowy orzeka w sprawie w drodze decyzji, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Decyzja rozstrzyga sprawę co do jej istoty albo w inny sposób kończy postępowanie w danej instancji. Zgodnie z powołanymi regulacjami organ podatkowy orzeka w drodze decyzji "w sprawie". Stosownie do utrwalonych w doktrynie prawa poglądów sprawę administracyjną stanowi przewidziana w przepisach materialnego prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji wzajemnych uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnoprawnego, którymi są organ administracyjny i indywidualny podmiot niepodporządkowany organizacyjnie temu organowi (por. T. Woś Postępowanie sądowo – administracyjne, Warszawa 1996, str. 176). Tak rozumiana sprawa administracyjna staje się przedmiotem postępowania jurysdykcyjnego z chwilą złożenia przez ten podmiot żądania wszczęcia postępowania lub też z chwilą wszczęcia postępowania z urzędu przez organ administracyjny (art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej). Do kategorii rozumianej w ten sposób "sprawy podatkowej" należało zaliczyć stwierdzenie istnienia nadpłaty podatkowej (art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej) oraz należnego z tego tytułu podatnikowi oprocentowania (art. 78 tej ustawy) - (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2013 r. II FSK 1673/11; z 8 listopada 2011 r. II FSK 833/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji skoro w rozpoznawanej sprawie żądanie skarżącej obejmowało obok stwierdzenia nadpłaty z tytułu opłat za korzystanie z przystanku autobusowego również zwrot oprocentowania to wszczynało postępowanie podatkowe, które powinno zakończyć się wydaniem decyzji podatkowej w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty oraz jej zwrotu wraz z oprocentowaniem. Brak decyzyjnego rozstrzygnięcia tej kwestii prowadziłby do pozbawienia podatnika możliwości dochodzenia swych praw. W ponownym postępowaniu, stosując się do poglądu prawnego wyżej zaprezentowanego, organy rozstrzygną w całości żądanie strony zawarte we wniosku z 10 sierpnia 2016 r. Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Rozstrzygnięcie o kosztach w pkt 2 wyroku uzasadnia art. 200 i art. 205 § 1 ustawy p.p.s.a.