I SA/Ke 369/05

WyrokWSA w Kielcach2006-01-25

Skład orzekający: Grażyna Jarmasz, Maria Grabowska, Dorota Pędziwilk-Moskal

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo określiły obrót spółki na podstawie przeciętnych cen rynkowych, stosując art. 17 ust. 1 pkt 3 ustawy o VAT, mimo że nie wykazały w sposób wystarczający wpływu powiązań kapitałowych i personalnych na ustalenie ceny usługi?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy podatkowe naruszyły prawo, stosując art. 17 ust. 1 ustawy o VAT. Organy nie wykazały w sposób wystarczający, że istniejące powiązania kapitałowe i personalne między spółkami miały wpływ na ustalenie ceny usługi. Ponadto, organy nie rozważyły wszystkich okoliczności, które mogły wpłynąć na cenę, a zebrane dane dotyczące cen rynkowych nie były miarodajne, ponieważ dotyczyły cen aktualnych (z 2003 r.), a nie cen stosowanych w okresach objętych postępowaniem (2001-2002 r.).
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła określenia przez organy podatkowe obrotu spółki H. S.A. z tytułu usług przewalcowania wsadu dla spółki I. spółka z o.o. Organy uznały, że istniejące powiązania kapitałowe i personalne między spółkami wpłynęły na ustalenie zaniżonej ceny usługi i określiły obrót na podstawie przeciętnych cen rynkowych. Spółka H. S.A. kwestionowała prawidłowość tej metody, wskazując na specyfikę przemysłu, brak porównywalnych transakcji oraz błędy w ustalaniu cen rynkowych przez organy. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji. Zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz H. S.A. zwrot kosztów postępowania i orzekł, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu.

Pełny tekst orzeczenia

Sygnatura akt: I SA/Ke 369/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, Sędziowie: Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant: ref.staż. Emilia Kundera, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11.01.2006 r. sprawy ze skarg H. S.A. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]numer [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do grudnia 2001 r. z dnia [...] numer [...] w przedmiocie : podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do maja 2002 r. 1. uchyla zaskarżone decyzje oraz poprzedzające je decyzje organu I instancji , 2. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz H. S.A 16.480,36zł. (szesnaście tysięcy czterysta osiemdziesiąt złotych trzydzieści sześć groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania, 3. orzeka, że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu w całości. ,I SA/Ke 369/05 U Z A S A D N I E N I E Decyzjami z dnia [...] Nr [...] oraz Nr [...] Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej określił dla H. S.A. - kwotę nadwyżki podatku naliczonego nad należnym do przeniesienia na następny miesiąc za sierpień 2001 r. w wysokości [...]zł, zobowiązanie w podatku od towarów i usług za wrzesień 2001 w wysokości [...] zł, kwotę zwrotu podatku od towarów i usług za październik 2001 r. w wysokości [..]zł, zobowiązanie w podatku od towarów i usług za listopad 2001 r. w wysokości [...] zł, i za grudzień 2001 w wysokości [...] zł, oraz zobowiązanie w podatku od towarów i usług za styczeń 2002 r. w wysokości [...]zł, za luty 2002 r. w wysokości [...]zł, za marzec 2002 r. w wysokości [...] zł, za miesiąc kwiecień 2002 r. w wysokości [...] zł, za miesiąc maj w wysokości [...] zł. W motywach rozstrzygnięć organ wskazał, że w wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono, że istniejące pomiędzy spółkami H. S.A a I. spółka z o.o. powiązania o charakterze kapitałowym i personalnym, o których mowa w art. 17 ust 2 ustawy z dnia 8 stycznia 1993 r. o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym (Dz. U. Nr. 11 poz. 50 ze zm. ) miały wpływ na ustalenie w umowie o współpracy zawartej między tymi podmiotami w dniu 14 lipca 2001 r. jednostkowej ceny netto za usługę przewalcowania wsadu w 2001 i 2002 r. Organ wskazał, że o powiązaniach kapitałowych świadczy fakt, że spółka I. była większościowym akcjonariuszem H. S.A. posiadającym od maja 2001 r. 85,61% kapitału akcyjnego, S.T.Ć. był Prezesem Zarządu obu spółek, oraz właścicielem 50% udziałów spółki I., właścicielem pozostałych 50% udziałów był Wiceprezes Zarządu Z. S. Zgodnie z umową o współpracy z dnia 14 lipca 2001 r. działalność H. S.A została ograniczona do świadczenia usług przewalcowania wsadu, przy czym usługi polegające na produkcji wyrobów hutniczych, przy zastosowaniu technologii walcowania na gorąco, świadczyła wyłącznie dla spółki I., przy wykorzystaniu powierzonego przez nią wsadu. Wysokość wynagrodzenia za wyprodukowanie jednej tony wyrobu hutniczego ustalona została w kwocie [...] zł. netto i nie zawierała kosztów transportu do odbiorcy. Realizacja umowy o współpracy odbywała się w oparciu o pisemne zlecenia spółki I., w których określano ilość i rodzaj zadysponowanego wsadu, ilość i rodzaj zamówionych wyrobów hutniczych, termin wyprodukowania wyrobów. Zgodnie z umową o współpracy zapłata wynagrodzenia miała nastąpić w terminie trzech dni, po zakończeniu miesiąca kalendarzowego, na podstawie faktur wystawionych na koniec miesiąca, z tym, że od 1 sierpnia 2001 r. strony ustaliły możliwość zapłaty wynagrodzenia należnego H. S.A, niezwłocznie po wydaniu określonej partii wyrobów, w terminie trzech dni od wystawienia faktury. Organ podniósł, że z treści umowy nie wynikała ilość zamówionych towarów, co uniemożliwiało określenie relacji pomiędzy kosztami wytworzenia a wielkością produkcji i sprzedaży, że ustalona cena [...] zł. za tonę była ceną sztywną, niezależną od wielkości sprzedaży. Natomiast koszt własny sprzedaży usług przewalcowania wsadu w okresie od lipca do grudnia 2001 r. wyniósł [...]zł za tonę i składał się z kosztu przerobu w kwocie [...] zł i kosztów zarządu w kwocie [...]zł za tonę. Ponadto H. S.A. ponosiło koszty wyładunku wsadu, załadunku wyrobów gotowych, badań jakościowych laboratoryjnych, atestów i inne koszty związane z bezpiecznym transportem wyrobów gotowych. W ocenie organu także sposób regulowania zobowiązań przez I. spółka z o.o. odbiegał od warunków jakie przyjmują między sobą firmy niezależne; I. zalegał z zapłatą, zapłatę regulował w formie potrącenia i w formie zapłaty innych zobowiązań. Zmiana umowy o współpracy nastąpiła po rezygnacji T. Ć. i B. Z. z funkcji Prezesa i Wiceprezesa Zarządu. Zgodnie z aneksem do umowy, cenę usługi ustalono w oparciu o koszt wytworzenia na kwotę [...] zł. za tonę. W związku z powyższym obrót w H. S.A. z tytułu usług przewalcowania wsadu wyliczono na podstawie art. 17 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. W celu ustalenia przeciętnych cen stosowanych na danym rynku, w toku postępowania kontrolnego wystąpiono pisemnie do czterech jednostek świadczących usługi przewalcowania stali na kształtowniki, z prośbą o podanie stosowanych w 2001 i 2002 r. cen sprzedaży usług przewalcowania wsadu z powierzonego materiału na wyroby hutnicze według wskazanego asortymentu. Dla ustalenia cen rynkowych za 2001 r. przyjęto informację otrzymane od dwóch jednostek; jednostki B, która w piśmie [...] z 5 sierpnia 2003 r wskazała średnią cenę [...] zł za tonę plus VAT oraz jednostki C która w piśmie [...]z 11 sierpnia 2003 r. wskazała cenę [...]zł za tonę plus VAT. Organ wyjaśnił, że jednostki te stosują technologię walcowania stali na gorąco, a cena usługi nie obejmuje kosztów transportu. Pominięcie informacji uzyskanych od firm A i D uzasadnił brakiem usług przewalcowania wsadu w jednostce A, oraz sporadycznym wykonywaniem tych usług w jednostce D. W oparciu o dane przedstawione przez jednostki B i C ustalono średnią cenę rynkową za usługi w 2001 r. w wysokości [...]zł. netto Dla ustalenia cen rynkowych za usługi wykonane w 2002 r przyjęto informacje otrzymane od jednostek B i A. Jednostka B w piśmie nr [...] z 5 sierpnia 2003 r. wskazała średnią cenę [...] zł za tonę plus VAT, zaś jednostka A w piśmie [...] z 4 sierpnia 2003 r. wskazała średnią cenę [...] zł za tonę plus VAT. Ustalona średnia cena usługi za 2002 r. wyniosła kwotę [...] zł netto. Jednostki te zdaniem organu stosują tę samą technologię walcowania stali na gorąco, a cena usługi nie obejmuje kosztów transportu. Organ nie uwzględnił informacji uzyskanych od jednostek C i D, ponieważ w 2002 r. jednostka D usługę przewalcowania wsadów świadczyła sporadycznie, zaś jednostka C w 2002 r. świadczyła taką usługę dla podmiotu powiązanego. Organ wskazał, że dla określenia obrotów spółki za lata 2001 i 2002 zastosowana została cena rynkowa, która uwzględnia fakt, że parametry fizyczne wyrobów są jednakowe, jednostki wykonują usługi przewalcowania na zamówienie, wielkość dostaw nie była czynnikiem decydującym o cenie usługi, która była określona w porozumieniu o współpracy, a informacje zebrane od podmiotów świadczących usługi stanowią reprezentatywną próbę. Na podstawie faktur VAT wystawionych przez H. S.A. na sprzedaż przewalcowania wsadu wykazanych w rejestrach sprzedaży i ujętych w deklaracjach VAT oraz przeciętnej ceny rynkowej ustalonej dla 2001 i 2002 r. organ określił obrót netto z tytułu sprzedaży za miesiące sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2001 r. oraz styczeń-maj 2002 r. a podatek VAT według stawki 22% stosownie do art. 18 ust 1 ustawy o podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania H. S.A., decyzjami: znak [...] i znak [...] z [...] zaskarżone decyzje utrzymał w mocy. Organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę organu pierwszoinstancyjnego, że istniejące powiązania o charakterze kapitałowym, personalnym, które miały wpływ na ustalenie jednostkowej ceny za usługę, uzasadniały określenie obrotu na podstawie przeciętnych cen stosowanych na danym rynku w dniu wykonania świadczenia. Organ nie uznał za zasadny zarzutu H. S.A., iż cena za usługi świadczone na rzecz I. spółka z o. o. wynikała z opracowanego przez specjalistów spoza firmy planu biznesowego. Wskazał, że biznes -plan, na który powołuje się spółka zawierał jedynie teoretyczne założenia planu działalności dla H. S.A, które w praktyce ukształtowały się odmiennie. Podniósł, że jakkolwiek I. spółka z o. o .wykonywała szereg istotnych dla wielkości sprzedaży H.S.A funkcji, między innymi przejęła ryzyko związane ze zbyciem wyprodukowanych przez H. wyrobów, to ten rodzaj współpracy uzależniał H. S.A. od decyzji I. spółka z o.o. H. S.A. została pozbawiona możliwości decydowania o wielkości produkcji, negocjowania warunków kontraktów, wysokości ceny za usługi przewalcowania. Odnosząc się do zarzutu, iż decyzje Nr, Nr: [...] i [...] zostały wydane w oparciu o ten sam materiał dowodowy, co decyzje poprzednie, uchylone do ponownego rozpoznania, stwierdził, że rozpatrując ponownie sprawę organ pierwszej instancji zweryfikował informacje uzyskane od firm świadczących usługi przewalcowania wsadu; uzyskano od producentów dodatkowe informacje o sposobie walcowania i ustalania ceny, ustalono między innymi, że do ceny nie są wliczone koszty transportu. W ocenie organu, nie było potrzeby ustalania, jakie okoliczności miały wpływ na stosowanie przez podmiot B zróżnicowanych cen, ponieważ żaden ze wskazanych czynników nie występował w odniesieniu do H. S.A. Firma B miała wielu kontrahentów, różne były warunki kontraktów. H. S.A. miała wyłącznie jednego kontrahenta, stały kontrakt oraz stałą cenę usługi niezależnie od wielkości, rodzaju zamówienia, terminu realizacji i sposobu zapłaty. Informacje uzyskane od jednostek B i C dla ustalenia obrotu za rok 2001, oraz A i B za rok 2002 były miarodajne, jednostki te stanowią reprezentatywną próbę wśród podmiotów świadczących usługi przewalcowania na zamówienie. Organ nie podzielił zarzutu naruszenia art. 11 ust. 4 pkt. 2 i 3 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz przepisów rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatnika w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników, podniósł, że przepisy te nie miały zastosowania i w zaskarżonych decyzjach nie powoływano tych przepisów, nie były podstawą wydania decyzji. W skargach złożonych do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie H. S.A., wnosząc o uchylenie zaskarżonych decyzji zarzuciło naruszenie prawa materialnego t.j. art. 17 ust. 1 pkt. 3 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym przez niewłaściwe zastosowanie, poprzez przyjęcie, że to związek kapitałowy i gospodarczy między H. S.A. a firmą I. spółka z o. o. miał wpływ na wysokość ceny usługi. Zdaniem skarżącego nie było podstaw do zastosowania metody porównania ceny, z uwagi na brak porównywalnych transakcji. Organy nie uwzględniły specyfiki przemysłu ciężkiego, zróżnicowania zakładów pod względem wielkości i struktury produkcji, poziomu wyposażenia technicznego, rozwiązań technologicznych i organizacyjnych, faktu zapaści rynku hutnictwa w momencie rozpoczęcia działalności przez skarżącego. Ponadto, organy nie uwzględniły, ustalając podstawę opodatkowania w drodze oszacowania, czynników na które wskazywał podmiot B, przyjmując średnią arytmetyczną wskazanych cen [...] - [...]zł. Podkreślił, że przyjęta średnia arytmetyczna nie uwzględnia struktury sprzedaży. Zastosowana metoda ustalenia ceny jest w ocenie skarżącej spółki błędna. Ponadto skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania tj. art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( Dz.U. Nr 8 z 2005 r. poz. 60 ze zm.) poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich działań niezbędnych dla wyjaśnienia stanu faktycznego, art. 121 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów podatkowych. Skarżący podniósł, że pomimo uchylenia sprawy do ponownego rozpoznania z uwagi na jej nie wyjaśnienie, organ odwoławczy wydał decyzję odmienną, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej jakkolwiek materiał dowodowy nie został uzupełniony. W ocenie skarżącego weryfikowanie zgromadzonych dowodów nie może być uznane za zebranie nowego materiału dowodowego. Zdaniem skarżącego organy przyjęły nieprawidłową metodę szacowania. Powołał się na ekspertyzę zleconą Wydziałowi Zarządzania Akademii Górniczo - Hutniczej w Krakowie, z której wynika, że uwzględniając specyfikę przemysłu, ilość podmiotów wykonujących podobne usługi, istotne i nieporównywalne różnice techniczno - ekonomiczne między tymi podmiotami, porównywanie cen transakcyjnych jest niewiarygodne. Jakkolwiek wskazana ekspertyza odnosi się do metod stosowanych przy wyliczeniu ceny dla potrzeb podatku dochodowego od osób prawnych, to zdaniem skarżącego winna być uwzględniona przy określeniu wysokości obrotu na podstawie przeciętnych cen celem wyliczenia podatku VAT. Zarzut naruszenia art. 210 § 1 i§ 4 Ordynacji podatkowej skarżący uzasadnił brakiem uzasadnienia odmowy zastosowania innej metody wyliczenia ceny, mimo zarzutów co do metody stosowanej przez organy. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach jest właściwy do rozpoznania skargi stosownie do dyspozycji § 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 13 sierpnia 2004 r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie ( Dz. U Nr. 187 poz. 1926 ). Sądy Administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U. Nr 153 poz.1269 ). Ocenie sądów podlega zgodność aktów administracyjnych, w tym przypadku decyzji, zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i procesowego. Kontrola sądów administracyjnych sprowadza się do zbadania, czy organy administracyjne w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na jej wynik. Oceniając zaskarżoną decyzję z punktu widzenia wskazanego kryterium należy stwierdzić, że narusza prawo. Zasadą określoną w art. 15 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym jest, iż podstawę opodatkowania stanowi obrót. Wyjątek od tej zasady został określony w art. 17 ust. 1 przywołanej ustawy, który pozwala organowi podatkowemu określić wysokość obrotu na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia, pomniejszonych o podatek, jeżeli zachodzą przesłanki określone w ust. 1 pkt. 1-3 tego art., oraz zostanie wykazane, że przypadki te miały wpływ na ustalenie ceny. Ust 1 pkt. 3 ustawy VAT. przewiduje jako przesłankę uprawniającą organy do ustalenia podstawy opodatkowania istnienie związku określonego w ust. 2 art. 17 ustawy, który zachodzi gdy między kontrahentami lub osobami pełniącymi u kontrahentów funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne zachodzą powiązania m.in. o charakterze kapitałowym, lub gdy którakolwiek z wymienionych osób łączy funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne u kontrahentów. Zatem, warunkiem zastosowania przepisu jest kumulatywne spełnienie przesłanek; wykazanie związku pomiędzy kontrahentami oraz wpływu tego związku na ustalenie ceny. Art. 17 będzie miał zastosowanie jeżeli organy podatkowe wykażą, że na skutek określonych powiązań nastąpiło odchylenie ceny stosowanej między podmiotami powiązanymi a cenami przeciętnymi na danym rynku. Podnieść należy, że organ winien ustalić i ocenić przyczyny zastosowania niższych cen, rozważyć wszystkie okoliczności które mogły mieć wpływ na ustalenie wysokości ceny. Z okoliczności sprawy wynika, że pomiędzy skarżącą a spółką I. istniał związek, o którym mowa w art. 17 ust. 2 ustawy. Organy wskazały fakty świadczące o powiązaniach; spółka I. posiadała od maja 2001 r. 85,61% akcji H. S.A, ponadto, Prezes H. S.A. pełnił funkcję Prezesa I. Istnienie powiązań kapitałowych, personalnych nie jest przez skarżącą spółkę kwestionowane. Należało zatem rozważyć czy organy podatkowe wykazały, że istniejące powiązania miały wpływ na ustalenie ceny. Skarżąca uzasadniając ustalenie cen na przyjętym poziomie dla I., twierdziła, że cena za usługi wynikała z opracowanego przez specjalistów spoza firmy planu biznesowego, który zakładał opłacalność produkcji przy wykonywaniu usługi wielkości 6000 Mg/m-c, a nadto na wysokość ceny miał wpływ fakt, że uruchomienie produkcji było nowym przedsięwzięciem, H. nie posiadało zdolności kredytowej i ciężar dostaw przejął I., który przejął także ciężar i ryzyko sprzedaży. Organy podatkowe nie wykazały czy i jaki wpływ na ustalenie ceny miały wskazane czynniki. To, że okoliczności w jakich usługi przewalcowania wsadu są świadczone może mieć znaczący wpływ na ustalenie ceny wynika jednoznacznie z pisma jednostki B ([...]) z dnia 5 sierpnia 2003 r. .Jednostka B podając cenę, określiła ją w granicach [...] zł/Mg - [...] zł/Mg i wskazała szereg czynników które mają wpływ na konkretną cenę świadczonych przez nią usług. Wskazana różnica cen potwierdza zarzut skargi, ze warunki w jakich usługi są świadczone mają wpływ na zróżnicowanie cen, ze wysokość ceny nie jest uzależniona wyłącznie od kosztów własnych świadczonych usług. Organy ograniczyły się do stwierdzenia, że podane w piśmie jednostki B okoliczności nie miały miejsca w przypadku świadczenia usług przez H. SA. Nie zwalniało to organów od rozważenia czy i jaki wpływ na ustalenie ceny usług miały okoliczności na które powoływała się strona. Organy winny rozważyć wszystkie okoliczności wynikające z postanowień umowy o współpracy; zarówno podnoszone przez organ uzależnienie się od I., pozbawienie możliwości negocjowania ceny, warunków kontraktów, jak również podnoszone przez skarżącego przejęcie przez I. sp. z o.o. ciężaru i ryzyka zbytu produkcji, dostawę przez zamawiającego materiału do produkcji, co miało szczególne znaczenie wobec rozpoczynania produkcji przez skarżącego, ocenić czy okoliczności te były czynnikami obniżającymi lub podwyższającymi cenę. Dopiero rozważenie i odniesienie się do wszystkich okoliczności świadczenia usług przez H. SA. pozwalało na ocenę, że wpływ na ustalenie ceny miały wyłącznie powiązania między kontrahentami, że żadne inne okoliczności nie wpłynęły na zaniżenie cen, w stosunku do podobnych transakcji zawartych pomiędzy podmiotami niezależnymi. Dokonując określenia obrotu organy naruszyły dyspozycję art. 17 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Przepis art. 17 ust. 1 powołanej ustawy przewiduje wyłącznie jeden sposób określenia obrotu a mianowicie na podstawie przeciętnych cen stosowanych w danej miejscowości lub na danym rynku w dniu wykonania świadczenia. Zatem zastosowanie tego przepisu jest możliwe niezależnie od zaistnienia innych przesłanek ustanowionych w art. 17 tylko wtedy, gdy organ podatkowy ustali poziom przeciętnej ceny. Istotą ustalenia obrotu w trybie art. 17 ustawy VAT jest ustalenie podstawy opodatkowania w przeciętnej wysokości, zbliżonej do tej, jaką powinien przyjąć podatnik w sytuacji, gdyby na ustalenie ceny nie miały wpływu powiązania kapitałowe, personalne, a więc w wysokości przeciętnych cen danego towaru w danym rodzaju sprzedaży. Podnieść należy, że przepis art. 17 jest sformułowany bardzo ogólnie, ustawodawca nie dał wskazówek jakimi organy powinny się kierować przy ustalaniu wysokości obrotu. Treść art. 17 ustawy wymaga do ustalenia obrotu porównanie cen do innych cen obowiązujących na rynku w dacie transakcji, a porównanie musi dotyczyć cen stosowanych , nie cen przewidywanych. Organy podatkowe określając wysokość obrotu za rok 2001 opierały się na informacji uzyskanej od jednostek B i C, zaś za rok 2002 na informacji jednostek A i B. Informacje zostały udzielone przez te jednostki w 2003 r. i poza danymi przedstawionymi w piśmie jednostki C, które obejmują lata 2001-2003, nie wynika z nich, że ceny podane przez jednostki A i B były stosowane w 2001 i 2002 r. Treść pism tych jednostek wskazuje, ze podane ceny dotyczą usług aktualnie świadczonych, a więc roku 2003. Ponadto należy podnieść, że z pisma jednostki A wynika, iż nie świadczy usług w asortymencie będącym przedmiotem zapytania przez organy, a podana cena jest ceną jaka ewentualnie byłaby stosowana, gdyby jednostka ta świadczyła usługi. Cena ta, nie jest zatem ceną stosowaną na rynku jest to cena kalkulacyjna. Należy wskazać, że okoliczność ta stanowiła podstawę pominięcia informacji udzielonej przez jednostkę A dla określenia wysokości obrotu za 2001 r., organy podniosły, że brak usług przewalcowania wsadu był przyczyną nie uwzględnienia danych zawartych w informacji. Mimo, że z informacji nie wynikało, ze w 2002 r jednostka A świadczyła usługi w tym asortymencie dane przekazane przez jednostkę A zostały uwzględnione przy określaniu obrotu za 2002r. Reasumując, w ocenie sądu organy nie wykazały, że ceny przyjęte do określenia obrotu były cenami przeciętnymi, stosowanymi na danym rynku w dacie wykonywania świadczenia. Przepis art. 17 jest przepisem szczególnym, musi być interpretowany w sposób ścisły, nie jest dopuszczalne szacowanie obrotu na podstawie innych cen niż stosowanych na danym rynku, n p. cen wynikających z kalkulacji. Ustalenie obrotu winno być dokonane metodą porównania do innych cen stosowanych na rynku, a nie planowanych lub przewidywanych Nie spełnia też kryterium ceny rynkowej przyjęcie przez organy średniej arytmetycznej pomiędzy ceną [...] zł/Mg a [...] zł/Mg bez uwzględnienia czynników, które miały wpływ na konkretną cenę. Rozpoznając ponownie sprawę organy podatkowe rozważą wszystkie okoliczności w jakich były świadczone usługi przez skarżącą na rzecz I. sp. z o. o, wynikające z umowy o współpracy, dokonają oceny i porównania cen do podobnych transakcji zawartych pomiędzy podmiotami niezależnymi. W przypadku ustalenia, że na zaniżenie ceny miały wyłącznie wpływ powiązania pomiędzy kontrahentami dokonają ustalenia obrotu zgodnie z dyspozycją art. 17 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145§ 1 pkt.1 lit a, art. 135 oraz art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.(Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 oraz art. 205 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło