I SA/Ke 4/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "Ś" Spółka z o.o. w K o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "Ś." Spółka z o.o. w Ż. na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia oddalić wniosek. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na postanowienie Dyrektora Ś. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] r. w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia, Przedsiębiorstwo Wielobranżowe "Ś." Spółka z o.o. w K. ("Spółka") złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, ustanowienia radcy prawnego oraz adwokata. Uzasadniając wniosek Spółka wskazała, że rodzaj prowadzonej przez nią działalności to dzierżawienie gruntów rolnych i handel na targowiskach. Od 2004 nie otrzymała dopłat do gruntów rolnych, jest zadłużona, nie może uzyskać żadnych dochodów. Składając oświadczenie o majątku i dochodach podała wysokość kapitału zakładowego - 5000 zł, brak środków trwałych oraz zadłużenie na ponad 25 000 zł. Spółka wskazała, że rachunki bankowe zostały zlikwidowane z powodu braku wpływów. Dodatkowo należy wskazać, że pierwotnie Spółka złożyła wniosek na nieprawidłowym formularzu PPF, z którego wynika, że obecnie nie prowadzi działalności gospodarczej ponieważ strona przeciwna nie przyznała jej ani złotówki dopłat do dzierżawionych gruntów. Z kolei reprezentujący Spółkę R. P. jest osobą samotną, bezdomną, wpisaną do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. Utrzymuje się ze sprzedaży surowców wtórnych uzyskując dochód od około 100 do 200 zł. Korzysta z pomocy jadłodajni Caritas i noclegowni dla bezdomnych. Wskazany we wniosku adres jest jedynie adresem do doręczeń. Stosownie do art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej "ustawa p.p.s.a.", wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez przedłożenie: odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego Spółki za 2013 r.; sprawozdania finansowego Spółki za 2014 r.; dokumentów potwierdzających zadłużenie. W odpowiedzi na wezwanie Spółka oświadczyła, że nie może przedłożyć żadnych dokumentów, ponieważ nie ma z czego sporządzać zeznań podatkowych ani sprawozdań finansowych, natomiast odnośnie zadłużeń wskazała, że dokumenty zaginęły, a ich odzyskanie wymaga dłuższego czasu. Postanowieniem z dnia 11 lutego 2015 r. referendarz sądowy oddalił wniosek Spółki. W sprzeciwie od tego postanowienia Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przyznanie prawa pomocy oraz o wyłączenie referendarza Agnieszki Karyś – Adamczyk bowiem zachodzą wątpliwości co do bezstronności tego referendarza. W ocenie skarżącej zaskarżone postanowienie jest niezgodne ze stanem faktycznym. Referendarz wszystko ocenił na niekorzyść Spółki, ale nie wskazał skąd Spółka miałaby brać pieniądze na koszty postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Powyższe oznacza, że po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 375/04 – FZ 377/04). Wniesienie w niniejszej sprawie sprzeciwu spowodowało zatem, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 15 lutego 2015 r. utraciło moc. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, a mianowicie kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 2 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie prawnej, która wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przy ocenie istnienia przesłanek prawa pomocy, w sytuacji gdy ubiega się o nie osoba prawna, badaniu podlega jej stan majątkowy i przychody, a przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych może nastąpić wtedy i w takiej części, w jakiej środki znajdujące się w posiadaniu wnioskodawcy nie wystarczą na pokrycie kosztów sądowych. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GZ 98/12 lex nr 1125489; z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 163/12 lex nr 1136753; z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 35/12 lex nr 1121123; z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 10/12 lex nr 1113635). W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Zdaniem Sądu Spółka nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z informacji podanych przez wnioskodawcę wprawdzie wynika Spółka nie prowadzi działalności gospodarczej i nie uzyskuje dochodów, nie posiada majątku, a ponadto jest zadłużona, to jednak treść odpowiedzi wnioskodawcy na wezwanie do uzupełnienia wniosku budzi wątpliwości co do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej Spółki. W konsekwencji powyższe uniemożliwia dokonanie przez Sąd merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wymaga bowiem wyjaśnienia, że brak uzyskiwania dochodów nie usprawiedliwia nieprowadzenia przez podmiot jakim jest spółka z ograniczoną odpowiedzialnością dokumentacji finansowej czy składania zeznań podatkowych. Przedsiębiorcy są bowiem zobowiązani do tych czynności bez względu na kondycję finansową firmy i wysokość uzyskiwanych przez nich dochodów. Jednocześnie z wniosku o prawo pomocy wynika, że pomimo tak trudnej sytuacji finansowej skarżąca nadal jest obecna w obrocie prawnym co oznacza, że jest gotowa nadal ponosić ryzyko gospodarcze, z którym związana jest konieczność prowadzenia ewentualnych sporów prawnych. Przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych, powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, lex nr 477191). W związku z powyższym Sąd stwierdził, mając na uwadze ciężar dowodu, który w tym postępowaniu obciąża stronę, że skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a. Z tych względów, Sąd nie miał możliwości merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienie.