I SA/Ke 416/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu 31 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu C. P. Sp. z o. o. w K. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 11 sierpnia 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi C. P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Wraz ze skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2013 r. C.P. Sp. z o.o. w K. (spółka) złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada środków finansowych pozwalających na opłacenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie, nie posiada majątku, który może spieniężyć. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 3.784.000,00 zł, wartość środków trwałych w wysokości 0 zł, zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości – 36.671,79 zł. Stan konta na rachunku bankowym wynosi 0 zł. Pismem z 28 lipca 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał spółkę do złożenia zeznania podatkowego (kopii, odpisu) spółki z tytułu podatku dochodowego od osób prawnych za 2015 r. oraz dokumentów wskazujących wysokość przychodu, kosztów uzyskania przychodu oraz dochodu spółki za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. W odpowiedzi spółka przedłożyła wydruk zeznania CIT-8 za 2015r. (przychody 695.945,92 zł, koszty uzyskania przychodów 659.274,13 zł, dochód 36.671,79 zł), deklarację CIT-2 za miesiące od 1 stycznia 2016 r. do 31 lipca 2016 r. (przychody 245.345,95 zł, koszty uzyskania przychodów 55.188,23 zł, dochód 190.157,72 zł) oraz wydruki wyciągów bankowych za 7 miesięcy 2016 r. Postanowieniem z 21 kwietnia 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek spółki o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że kwoty, jakie spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają dać wiary, że nie jest ona w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych. Biorąc pod uwagę skalę, na jaką spółka prowadzi działalność gospodarczą, nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia w którym podniosła, że nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazała również, że nie posiada majątku, który mogłaby spieniężyć zaś jedyny składnik majątkowy w postaci udziałów w spółce Back2Nord Sp z.o.o jest nie możliwy do sprzedania w związku z trwającym postępowaniem podatkowym. Dalej spółka podniosła, że z uwagi na dokonane zajęcia rachunków bankowych przez organy egzekucyjne nie może ona korzystać z posiadanych środków finansowych. W ocenie spółki, sugerowane przez referendarza sądowego, ewentualne rezerwy na partycypowanie w kosztach, gromadzone są na rachunku bankowym wobec czego zostałyby również zajęte przez organ. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu przesłanki finansowe i zarzuty, które powołuje skarżąca odpowiednio we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz w złożonym sprzeciwie, nie uzasadniają uwzględnienia jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. C.P.Sp. z o.o. w K. nie spełnia bowiem ustawowych kryteriów przyznania prawa pomocy, o których mowa w cyt. powyżej art. 246 § 2 p.p.s.a. Dla oceny istnienia przesłanki do przyznania prawa pomocy określonej w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. ma znaczenie nie tylko sytuacja finansowa spółki na dzień wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, czy nawet skargi do sądu, ale także sytuacja spółki we wcześniejszym okresie i na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem dopiero analiza przebiegu zmian sytuacji finansowej pozwala ocenić, czy trudności spółki mają charakter trwały, czy też są jedynie przejściowe (por. postanowienie NSA z 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08). W ocenie Sądu, biorąc pod uwagę skalę, na jaką spółka prowadzi działalność gospodarczą, brak jest podstaw aby przyjąć, że uiszczenie kosztów sądowych w niniejszej sprawie wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Jak słusznie zauważył referendarz sądowy, spółka nie utraciła płynności finansowej skoro jej przychód w 2015 r. wyniósł 695.945.92 zł, natomiast w pierwszych dwóch kwartałach 2016 r. przychody wyniosły 245.345,95 zł. Skarżąca posiada również bardzo wysoki kapitał zakładowy w wysokości 3 784000,00 zł. Ponadto spółka nie wskazała by rozważano jej likwidację, czy też ogłoszenie jej upadłości. W takiej sytuacji nie ma podstaw do traktowania skarżącej spółki w szczególny sposób w stosunku do innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. Zasadnie zauważył orzekający w sprawie referendarz sądowy, że skoro spółka osiąga przychody jest kwestią, jej wyboru czy przeznaczy uzyskane środki na cele związane z prowadzeniem działalności gospodarczej czy też na pokrycie kosztów sądowych. Jednakże nakładom na działalność gospodarczą oraz uiszczaniem choćby nawet wymagalnych zobowiązań spółki nie można przypisać pierwszeństwa przed kosztami sądowymi. W ocenie Sądu, za zwolnieniem skarżącej z kosztów sądowych nie przemawiał również fakt prowadzenia egzekucji z jej majątku i zajęcie rachunku bankowego. Przy ocenie przesłanek prawa pomocy badaniu podlega bowiem całokształt sytuacji majątkowej wnioskodawcy, a nie tylko aktualnie posiadane przez stronę kwoty pieniężne. W postanowieniu z dnia 30 maja 2008 roku sygn. akt I FZ 66/09 Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że ani zerowy (bądź ujemny) na dzień złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy stan rachunków bankowych, czy kasy, ani sam fakt obciążenia komorniczego rachunków bankowych strony nie są wystarczające dla uznania, iż strona spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dodatkowo podkreślenia wymaga fakt, że zabezpieczenia rachunku bankowego, blokady środków do oznaczonej wysokości, nie jest tożsamy z brakiem możliwości korzystania przez obowiązanego z rachunku bankowego. Wyjaśnić bowiem trzeba, że samo zabezpieczenie nie uniemożliwia gromadzenia i wydatkowania środków pieniężnych koniecznych dla pokrycia niezbędnych wydatków. Z treści art.166a § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz.1015 ze zm.) wynika, że za zgodą organu egzekucyjnego mogą być dokonywane wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego zobowiązanego, o ile ten przedstawi wiarygodne dokumenty świadczące o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej. Dotyczy to również kosztów sądowych, albowiem te postrzegane są jako normalne koszty prowadzonej działalności, które służą do dochodzenia praw przed sądem. Podsumowując, jeśli spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której obraca środkami wielokroć większymi od kwoty chociażby wpisu od skargi, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Podnoszony w sprzeciwie zarzut, że spółka nie posiada środków na uiszczenie jakichkolwiek kosztów postępowania stoi w sprzeczności z podanymi we wniosku i w zeznaniu podatkowym informacjami. Powyższe pozwala stwierdzić, że dokonana przez starszego referendarza sądowego ocena sytuacji spółki jest w pełni prawidłowa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.