I SA/Ke 426/13

Dnia 23 września 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 23 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 31 lipca 2013 r. od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego T.K. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z siostrą i siostrzeńcem w wieku 16 lat. Skarżący wskazał, że jego siostra jest właścicielem domu z roku 1970 o pow. 100m² wraz z działką o pow. 0,15 ha. Źródłem utrzymanie skarżącego oraz osób pozostających z nim w gospodarstwie domowym jest dochód uzyskiwany przez siostrę skarżącego z tytułu wynagrodzenie za pracę w kwocie 2.200 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest osobą ubogą, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pozostaje w stosunku pracy, nie osiąga żadnych dochodów oraz nie pobiera zasiłku dla bezrobotnych. Stan ten trwa od ok. dwóch lat. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnego znacznego majątku ruchomego ani nieruchomego, nie posiada oszczędności pieniężnych. Skarżący wskazał, że jest przewlekle chory, po kilku operacjach (jaskra obu oczu), co znacznie utrudnia mu znalezienie zatrudnienia. Niezbędne środku do życia zapewnia skarżącemu siostra ponosząc opłaty za media i dostarczając wyżywienia. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący dołączył kserokopię badania okulistycznego z dnia 10 lipca 2003 r. oraz z dnia 7 stycznia 2013 r. Wobec uznania, że złożone oświadczenie nie jest wystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm. - dalej "p.p.s.a.") wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie: odpisu/kserokopii zeznania podatkowego skarżącego za rok 2011 i 2012; wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy; aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); zaświadczenia o wysokości zarobków M. P. za okres ostatnich trzech miesięcy; określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania, np. czynsz, energia, media, telefon; oświadczenia jaką kwotę miesięcznie przeznacza skarżący na wydatki związane z życiem codziennym, np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki. W odpowiedzi, skarżący przedłożył oświadczenie, że nie posiada żadnych kont, lokat ani rachunków bankowych; wszelkie koszty związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego, koszty energii jaki i pozostałe media pokrywa siostra skarżącego, koszty te opiewają na kwotę średnio 200 zł miesięcznie. Siostra zapewnia skarżącemu również wyżywienie i pokrywa koszty leczenia, wydatki na leki stanowią miesięcznie ok. 80 zł miesięcznie. Ponadto skarżący przedłożył kserokopię zeznania podatkowego za rok 2011 oraz za rok 2012, w których nie wykazał dochodu ani przychodu, kserokopię zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy w K. z dnia 10 września 2013 r., z którego wynika, że skarżący jako osoba bezrobotna był zarejestrowany od dnia 9 marca 2007 r. do dnia 28 grudnia 2007 r., kserokopię zaświadczenia ze Starostwa Powiatowego w K. z dnia 11 września 2013 r., z którego wynika, że na dzień wydania zaświadczenia skarżący nie posiada zarejestrowanych na swoją osobę pojazdów, kserokopię faktury wystawionej na M. P. z dnia 7 sierpnia 2013 r. za wodę w kwocie 174,00zł oraz kserokopie dowodów wpłat za energię w kwocie 215,19 zł (termin płatności 10 maja 2013 r.) oraz w kwocie 281,84 zł (termin płatności 26 sierpnia 2013 r.). Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Według treści art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). Skarżący nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a., skarżący wykonał w ograniczonym zakresie. Nie przesłał bowiem zaświadczenia o zarobkach siostry M. P. za okres ostatnich trzech miesięcy, co dodatkowo wzmacnia wątpliwości, co do tego jaka kwota miesięcznie pozostaje do dyspozycji osób pozostających ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. W odniesieniu do określenia i udokumentowania kosztów utrzymania mieszkania oraz oświadczenia wydatków związanych z życiem codziennym skarżący wskazał, że miesięczne koszty utrzymania mieszkania stanowią 200 zł i przedłożył kserokopię faktury z dnia 7 sierpnia 2013 r. za wodę w kwocie 174,00zł oraz kserokopie dowodów wpłat za energię w kwocie 215,19 zł (termin płatności 10 maja 2013 r.) oraz w kwocie 281,84 zł (termin płatności 26 sierpnia 2013 r.). Podkreślić należy, że skarżący nie wykazał żadnych zaległości w bieżących opłatach. Skarżący nie określił również wydatków związanych z życiem codziennym wskazał jedynie, że miesięcznie na leki przeznacza kwotę 80 zł, przy czym podkreślić należy, że okoliczności tej w żaden sposób nie udokumentował. W odniesieniu do pozostawanie przez skarżącego bez pracy wskazać należy, że przedłożył on zaświadczenie z Urzędu Pracy, z którego jednak wynika, że od 2007 roku skarżący nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna. Ponadto skarżący nie wskazał, aby ubiegał się o pracę, podejmował prace dorywcze czy sezonowe celem polepszenia kondycji finansowej swojej oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Skarżący nie przedłożył również dokumentów wskazujących, aby był osobą niezdolną do podjęcia pracy zarobkowej (np. orzeczenie o niepełnosprawności). Nie jest zatem jasna sytuacja zawodowa skarżącego, bowiem trudno racjonalnie wyjaśnić brak działań ze strony skarżącego w celu rejestracji w urzędzie pracy jako osoby bezrobotnej, czy poszukującej pracy, w sytuacji kilkuletniego braku jakiegokolwiek dochodu. Biorąc pod uwagę informacje zawarte w złożonym wniosku oraz przedłożonych dokumentach uznać należy, że nie istnieją obiektywne przeszkody w podjęciu przez skarżącego pracy zarobkowej. Postawa skarżącego, który nie osiąga dochodu i nie podejmuje żadnych starań celem uzyskania pracy, pozostając na utrzymaniu członka rodziny, nie uzasadnia przerzucenia majątkowego ciężaru kosztów niniejszego postępowania sądowego na innych podatników. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.