I SA/Ke 497/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Mirosław Surma, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 30 listopada 2011r. sprawy ze skargi A. D. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. 1.1. Postanowieniem z [...] nr [...], Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej z [...], ., nr [... odmawiające umorzenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego wobec A. D. – dalej skarżącego, prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego z [...]. nr [...]. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że postępowanie egzekucyjne o którego odmowie umorzenia postanowił Dyrektor Izby Celnej w K. prowadzone było na podstawie w/w tytułu wykonawczego oraz w wyniku decyzji Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. z [...]. nr [...], którą organ określił skarżącemu wysokość długu celnego - cła w wys. 9.637,50zł plus odsetki oraz powiadomił o zarejestrowaniu długu celnego. Organ w związku z stawianym przez skarżącego zarzutem przedawnienia egzekwowanej należności, ustalił że wskazana decyzja była następstwem stwierdzenia w dniu 9 października 2001r. na podstawie czynności policji we Włoszczowej, faktu dokonania w 1999r. nielegalnego wprowadzenia na polski obszar celny towaru w postaci trzydrzwiowego samochodu osobowego Ford Sierra podlegającego należnościom celnym przewozowym. Wskazał, że z uwagi na niemożności ustaleniaw trakcie postępowania po ujawnieniu faktu wprowadzenia samochodu na polski obszar celny, kto i kiedy wprowadził samochód na polski obszar celny, za datę powstania długu przyjęto 9 października 2001r. Wskazując na treść art. 210 § 2 ustawy z dnia9 stycznia 1997r. Kodeks celny (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 75 poz. 802 ze zmianami.) daje zwany [kodeks celny] wskazał, że ustalenie niezbędnych informacji do obliczeniai zarejestrowania długu, w tym danych dłużnika nastąpiło w dniu 14 maja 2003r. w w/w decyzji, kiedy to A. D. został uznany za dłużnika w rozumieniu art. 210 § 3 pkt 3 kodeksu celnego Organ ustalił, że z powodu nieuregulowania należności przez dłużnika został wystawiony przez Dyrektora Izby Celnej w Ł. tytuł wykonawczy o nr [...]z dnia [...]., który doręczono dłużnikowi w dniu 28.06.2007r. 1.3. Za bezzasadny organ uznał zarzutu skarżącego podniesiony w odwołaniu od postanowienia organu I instancji, zarzucający przedawnienie dochodzonej należności oraz niemożności jej egzekwowania po dniu 10.01.2007r. Organ w tym zakresie stwierdził, że do długów celnych powstałych przed dniem 1 maja 2004r. na podstawie art. 26 ustawy z dnia 19.03.2004r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo Celne (Dz.U. Nr 68, poz. 623), zastosowanie ma kodeks celny. W szczególności art. 242 § 4, wskazujący że kwot należności można dochodzić w ciągu 5 lat, licząc od dnia, w którym zostały zarejestrowane. Opierając się o art. 242 § 5 pkt 1 kodeksu celnego uznał, że bieg przedawnienia w stosunku do skarżącego wskutek wszczęcie egzekucji, został przerwany z chwilą doręczenia tytułu wykonawczego tj. w dniu 28.06.2007r. Po czym przedawnienie biegnie na nowo, zgodnie z art. 242 § 6 kodeksu celnego., począwszy od dnia: l)wniesienia wpłaty, 2)ściągnięcia ostatniej wpłaty w trybie egzekucji administracyjnej lub stwierdzenia przez organ egzekucyjny, że egzekucja stała się bezskuteczna,. Organ wskazał, że przedmiotowej sprawie nie nastąpiło zakończenie postępowania poprzez stwierdzenie, że egzekucja stała się bezskuteczna, co powoduje że nie toczy się bieg terminu przedawnienia. Zatem bez znaczenia dla biegu terminu przedawnienia pozostają fakty: że w trakcie egzekucji doszło w dniu 12.01.2010r. do wyegzekwowania części należności, a także iż wobec A. D. toczy się postępowanie karne, dotyczące nielegalnego wprowadzenia pojazdu na polski obszar celny. 1.4. Za bezzasadny organ uznał argument, że zarejestrowanie długu celnego winno nastąpić w terminie nie później niż 3 miesiące od daty powstania długu celnego, ponieważ kwestia daty rejestracji długu celnego nie może być kontrolowana na etapie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, gdyż orzeczenie w tej sprawie wydane zostało w odrębnym trybie postępowania tj. zostało zawarte w w/w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. T.. Organ wyjaśnił nadto, że skarżący został poinformowany o zarejestrowaniu długu w terminie przewidzianym w art. 230 § 4 kodeksu celnego tj. 3 lat od daty powstania długu celnego. Wskazując, że za datę powstania długu celnego w w/w decyzji przyjęto dzień 9 października 2001r., natomiast jego obliczenie nastąpiło na podstawie materiałów zebranych w dochodzeniu Prokuratury Rejonowej w Radomsku, tj. w dniu wydania decyzji w dniu 14 maja 2003r., którą to decyzją skarżący został poinformowany o jego zarejestrowaniu. W przedmiotowej sprawie nie doszło zatem do naruszenia przepisów kodeksu celnego w zakresie rejestracji jak i przedawnienia długu celnego. 1.5. W oparciu o dokonane ustalenia uznał, że nie wystąpiła żadna z przesłanek umorzenia postępowania egzekucyjnego, o których mowa w art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz. U. 2005, nr 229, poz. 1594 ze zm.) dalej zwaną [u.p.e.a.] 2.1. Przedmiotowe postanowienie skarżący zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargą z dnia 27 września 2011r. W wywiedzionej skardze wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Dyrektora Izby Celnej w K., nadto wniósł o zwrot kosztów postępowania wg. norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez nierozpoznanie okoliczności dotyczących możliwości oraz dokonania rejestracji długu celnego. Zarzucając naruszenie prawa materialnego wskazał, że nastąpiło ono w zakresie: a.) art. 227§ 1 kodeksu celnego poprzez przyjęcie, iż rejestracja długu celnego jest tożsama z wydaniem decyzji celnej określającej dług celny; b.) art. 228 § 1 kodeksu celnego poprzez jego niezastosowanie. 2.2. W uzasadnieniu skargi wskazał, że dokonanie czynności rejestracji długu jako czynności materialno techniczna nie może być utożsamiana z faktem wydania decyzji określającej dłużnikowi wysokość należności celnej. Skarżący podkreślał, że dokonanie rejestracji długu celnego winno nastąpić niezwłocznie, podnosił że nawet w przypadku gdyby w jego sprawie zastosowanie miał przepis art. 227 § 3 kodeksu celnego, to termin rejestracji długu nie mógł przekroczyć 7 dni od chwili kiedy organ celny miał możliwości obliczenia kwoty należności i określenia dłużnika. Skarżący wskazywał, że taka konstrukcja postępowania pozwala na obiektywne zbadanie, czy rejestracja długu nastąpiła w przewidzianym prawie terminie. Skarżący podkreślając doniosłość prawną czynności rejestracji długi celnego, wskazał, że od chwili jego rejestracji zaczyna bieg termin przedawnienia należności celnych. Uznał, że fakt rejestracji długu nastąpił wcześniej, niż wydanie decyzji z 2003r., zarzucając w tym zakresie że organ nie podjął żadnych czynności celem wyjaśnienia zwłoki. Skarżący uznał także, że organ winien rozpoznać rodzaj należności wchodzących w skład należności celnej, bowiem z treści art. 2 § 4 kodeksu celnego wywnioskował, że do zobowiązania podatkowego wynikającego z przedmiotowego stanu rzeczy zastosowanie ma art. 70 i następne ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa ( t.j. Dz. U. z 2005r., nr 8, poz. 60. ze zmianami ) 2.3. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, nadto podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. 2.4. W piśmie z dnia 30 listopada 2011r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał argumentację zawartą w skardze. Dodatkowo wskazał, że organ celny nie powinien opierać się na materiale dowodowym zgromadzony przez Prokuraturę w Radomsku, ponieważ ten materiał dowodowy został zakwestionowany pod względem wiarygodności przez Sąd Okręgowy, w sprawie gdzie reprezentował skarżącego, w której również to były rozpoznawane zarzuty związane z samochodem będącym przedmiotem niniejszej sprawy. Uznał nadto że organ nieprawidłowo zastosował art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. w rozumieniu wyroku NSA z 23 września 2011r. sygn. akt: II FSK 599/2010. Do pisma dołączył kopię protokołu rozprawy Sądu Rejonowego w Włoszczowej II Wydział Karny, z dn. 14 czerwca 2010, sygn. akt: II K 332/08 zawierający zeznania M.Daneckiego w oparciu o które urząd celny oparł swoje stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Skarga nie jest zasadna. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej [p.p.s.a.] - sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145-150 p.p.s.a). 3.2. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w K. we wskazanym wyżej zakresie, należy stwierdzić, że zarzuty skarżącego podniesione w skardze okazały się niezasadne, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przy czym stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Dlatego ustalenia te Sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe. 3. Kontrola zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, w pierwszej kolejności wymaga, określenia charakterystyki jakiej podlega postępowanie egzekucyjnej w ramach którego wydane zostało zaskarżone postanowienie. Wedla art. 29 § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym na podstawie którego prowadzi postępowanie egzekucyjne. Z powyższego wynika, że organy egzekucyjne nie posiadają kompetencji do merytorycznego rozważania zasadności egzekwowanego obowiązku. Ponad wszelką wątpliwość, celem tego postępowania nie jest modyfikacja ani też weryfikacja konkretnych obowiązków zawartych w treści konkretnej decyzji administracyjnej. Służy ono bowiem i jest skierowane na wykonanie tychże obowiązków ( por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 12. sierpnia 2008r., sygn. akt: II SA/Ol 410/08, LEX 515678) 3.4. Wystawiony tytuł wykonawczy będący podstawą prowadzonego postępowania, stanowi bowiem oparcie dla organów egzekucyjnych do przymusowego egzekwowania obowiązku nim określonego. Wyjątkami od tej zasady są okoliczności wskazane w art. 33 pkt 1 czy art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny jest obowiązany wtedy badać, czy np. obowiązek nie wygasł, bo wtedy wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania. Więc aczkolwiek organ egzekucyjny nie jest w zasadzie uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, to jest obowiązany do chociażby sprawdzenia, czy wierzytelność jeszcze istnieje (por. także wyrok NSA w Warszawie z dnia 4 października 2000 r., III SA 1525/99, LEX nr 47233; wyroki WSA w Warszawie: z dnia 15 marca 2006 r. III SA/Wa 2258/05, LEX nr 197575 i z dnia 24 stycznia 2007 r., III SA/Wa 2417/06, LEX nr 298147). Wskazać, przy tym należy, że badanie istnienia obowiązku, w w/w sytuacjach odnosić się będzie do zbadania istnienie źródła kreującego ten egzekwowany obowiązek jako możliwy do wyegzekwowania, a więc istnienie albo decyzji, z której on wynika, albo stosownej deklaracji (zeznania). Natomiast wymagalność obowiązku (w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 2 ab initio u.p.e.a.) oznacza istnienie stanu, w którym zobowiązany powinien już wykonać ciążącą na nim skonkretyzowaną powinność, a mimo to uchyla się od niej, a właściwe organy mają wobec takiej postawy zobowiązanego żądania przymusowego spełnienia ciążącej na nim powinności ( por. C. Kulesza, Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – komentarz do art. 29, Lex 2010 ) 3.5. Wobec powyższego, organ rozpoznając wniosek skarżącego o umorzenie prowadzonego wobec jego osoby postępowania egzekucyjnego, dokonał weryfikacji prowadzonego postępowania wedle przesłanek z art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a., z uwzględnieniem charakteru dopuszczalnego badania istnienia i wymagalności egzekwowanego roszczenia. 6. Organ prawidłowo odwołał się do wydanej decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych w prowadzonym postępowaniu i w oparciu o rozstrzygnięcia w niej zawarte skontrolował dopuszczalność egzekucji. W oparciu o decyzję i wiążący w sprawie stan prawny oparty o przepisy kodeksu celnego, ustalił dopuszczalności dochodzonego roszczenia w kontekście zarzutu przedawnienia przewidzianego w art. 242 § 4 kodeksu celnego powstającego z upływem 5 letniego terminu od dnia rejestracji długu. Organ prawidłowo ustalił, że z treści decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. T. z 14 maja 2003r. wynika fakt powiadomienia skarżącego przedmiotową decyzją o zarejestrowaniu długu celnego w przewidzianym art. 230 § 4 kodeksu celnego terminie, 3 lat od dnia powstania długu tj. od 9 października 2001r. Stwierdził także brak upływu przedawnienia z art. 242 § 4 kodeksu celnego, egzekwowanej należności w związku z wszczętym z momentem doręczenia skarżącemu tytułu wykonawczego w dniu 28 czerwca 2007 r postępowaniem egzekucyjnym oraz przerwaniem tym samym biegu terminu przedawnienia. Odnosząc się w tym miejscu do głównego zarzutu skarżącego zarzucającego organowi błędne przyjęcie momentu rejestracji dług celnego w sprawie, wskazać należy, że zakres tych ustaleń nie jest objęty kognicją kontroli organów egzekucyjnych w zakresie istnienia egzekwowanego obowiązku. Jakkolwiek należy zgodzić się z rozważaniami skarżącego, co do doniosłości prawnej rejestracji długu celnego w kontekście instytucji przedawnienia należności celnych, to jednak uprawnienie do kontroli prawidłowości dokonania tej czynności istniało na etapie możliwej kontroli instancyjnej decyzji określającej egzekwowaną należność celną, którą to decyzją skarżący został zawiadomiony o dokonaniu rejestracji długu celnego. Odnosząc się do zarzutu w zakresie naruszenia art. 227 § 1 k.c. poprzez przyjęcie przez organ, iż rejestracja długu celnego jest tożsama z wydaniem decyzji określającej dług celny, uznać należało go za bezzasadny, bowiem organ w treści zaskarżonego postanowienia ustalił, że skarżący został powiadomiony decyzją określającą o fakcie rejestracji długi celnego w dacie tożsamej z datą wydania decyzji określającej, nie utożsamiając wydania decyzji z czynnością rejestracji długu (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 czerwca 2007 roku, sygn. akt V SA/Wa 555/07, dostępne na www.nsa.orzeczenia.gov.pl). Nadmienić w tym miejscu można, że skoro rejestracja długu celnego następuje wedle art. 227 § 3 kodeksu celnego w terminie liczonym od dnia, w którym organ celny miał możliwość obliczenia kwoty tych należności oraz określenia dłużnika, a do wydania decyzji określającej należności celne wymagane są tożsame dane, to daty rejestracji długu celnego oraz wydania decyzji określającej, gdy nie ma zastosowania inna procedura ustalenia tych należności będzie tożsama lub bardzo bliska. Z uwagi na powyższe rozważania należało stwierdzić, że przepis art. 228 kodeksu celnego wskazujący w jakich okolicznościach może nastąpić przekroczenie terminu zarejestrowania kwoty należności, w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Tym samym zarzut skarżącego w tym zakresie należało uznać za bezzasadny. Również nie mógł zostać uwzględniony zarzut naruszenia art. 2 § 4 k.c.,w zakresie w jakim wskazywałby na obowiązek zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy Ordynacja podatkowa dotyczących wygasania zobowiązań podatkowych. W niniejszej sprawie postępowanie dotyczy egzekwowania należności celnych - cła określonych decyzją Naczelnik Urzędu Celnego w P. T. z dn. 14.05.2003r. nr 0703-PC-4400-3/03/MM, nie obejmował ona natomiast zobowiązań podatkowych, dlatego bezprzedmiotowe było wymaganie od organu egzekucyjnego określania rodzaju egzekwowanych należności skoro zostało to już przesądzone w w/w decyzji – wskazującej tylko na należności celne. Zatem nieprawidłowe byłoby stosowanie do tych zobowiązań przepisów ustawy Ordynacja podatkowa, która ma zastosowanie w sytuacji gdy z faktem wprowadzenia towaru na polski obszar celny zaistnieje obowiązek podatkowy i powstanie zobowiązanie podatkowe. Niezasadny okazał się także, zarzut naruszenia przez organ art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. , bowiem przywołany przepis wskazuje, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego powstaje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego, taki też stan faktyczny zaistniał w niniejszej sprawie, gdzie w dniu 28 czerwca 2007r., skarżący osobiście pokwitował doręczenie odpisu tytułu wykonawczego z dnia 11 października 2004r. nr 3600EG-3150-1367/04w oparciu o które toczy się przedmiotowe postępowanie i która to czynność przerwał bieg przedawnienia w sprawie. Nie ma zastosowania w niniejszej sprawie także przywołany przez pełnomocnika skarżącego wyrok NSA z dn. 23 września 2011r.zapadły w sprawie sygn. akt: II FSK 599/2010, gdyż dotyczy on doręczenia odpisu tytułu wykonawczego pełnomocnikowi dłużnika, w sytuacji gdy taka okoliczność w niniejszej sprawie nie miała miejsca. 7. Z uwagi, na to iż dokument w postaci protokołu rozprawy Sądu Rejonowego w Włoszczowej II Wydział Karny, z dn. 14 czerwca 2010, sygn. akt: II K 332/08 złożony do akt sądowych przez pełnomocnika skarżącego stanowi w ocenie pełnomocnika materiał dowodowy na którym oparł się organ celny - Sąd uznał, że nie może stanowić on dowodu w niniejszej sprawie, bowiem jego przeprowadzenie nie dotyczy okoliczność objętych kontrolą sądową w mniejszym postępowaniu, dlatego odstąpił od przeprowadzania dowodu z tego dokumentu. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.