I SA/Ke 54/09
WyrokWSA w Kielcach2009-03-19
Skład orzekający: Mirosław Surma, Maria Grabowska, Ewa Rojek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowych, uwzględniając uznaniowy charakter instytucji umorzenia i oceniając, że nie zaszły przesłanki ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego?Ratio decidendi
Organy podatkowe prawidłowo odmówiły umorzenia zaległości podatkowych, ponieważ instytucja umorzenia na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ma charakter uznaniowy. Sąd administracyjny nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności decyzji uznaniowej, a jedynie jej zgodności z prawem. Organy podatkowe wszechstronnie zebrały materiał dowodowy, oceniły sytuację finansową podatnika i jego argumenty, a ich rozstrzygnięcie nie nosiło znamion dowolności.Stan faktyczny
Skarżący A. L. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r., wskazując na wydatki poniesione na remont dachu sklepu i wymianę okien w mieszkaniu. Organy podatkowe odmówiły umorzenia, uznając, że sytuacja finansowa podatnika, mimo trudności, nie uzasadnia zastosowania tej ulgi, a wydatki remontowe nie mają charakteru szczególnego. Decyzje organów zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 marca 2009r. sprawy ze skargi A. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz radcy prawnego P. M. kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej ustanowionej z urzędu, w tym kwotę 52,80 (pięćdziesiąt dwa 80/100) złote tytułem podatku od towarów i usług.
Decyzją z dnia [...]., nr [...].Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...].. nr: [...].odmawiającą A.i J. L. umorzenia zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. w kwocie 786,00 zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podał, że wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2008r. A. L. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. w kwocie 786,00 zł. We wniosku podatnik podniósł, że remontował dach na sklepie i wymieniał okna w mieszkaniu, a uzyskiwane dochody nie pozwoliły na jednoczesne przeprowadzenie remontu i uiszczenie zaległości podatkowej.
Organ odwoławczy przywołując treść art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej wskazał, że przepis ten umożliwia zastosowanie ulgi, jednakże nie wskazuje okoliczności, które obligowałyby do rozpatrzenia sprawy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Ocenę tych okoliczności ustawodawca pozostawił organowi rozstrzygającemu o udzieleniu ulgi. Zastosowanie ulgi podatkowej jest instytucją o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe płacenie podatków. Wszelkie ulgi podatkowe są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady powszechności i sprawiedliwości podatkowej. Zawarty w art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej zwrot "może" oznacza, że w każdym przypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Instytucja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia, nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika. Przez ważny interes podatnika należy rozumieć ważne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Natomiast przez interes publiczny należy rozumieć respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej, sprawność działania aparatu państwowego. Interes publiczny należy rozumieć nie tylko jako potrzebę zapewnienia maksymalnych środków po stronie dochodów w budżecie państwa, ale też jako ograniczenie jego ewentualnych wydatków.
Jak wynika z protokołu spisanego w Urzędzie Skarbowym w dniu 7 maja 2008r. oraz załączonego oświadczenia, A. L. w 2007r. oraz w styczniu 2008r. uzyskiwał przychód z tytułu wynajmu lokalu użytkowego w wysokości 1.500,00 zł miesięcznie. W zeznaniu podatkowym PIT-36 za 2007r. podatnik z w/w tytułu wykazał dochód w wysokości 17.320,50 zł. Oprócz dochodu z najmu w zeznaniu podatkowym za 2007r. wykazano również dochody z tytułu emerytur: A. L.7.169,52 zł /brutto/ i J. L. 10.225,44 /brutto/. A. L. oprócz lokalu użytkowego o powierzchni 54 m/kw znajdującego się w S. przy ul. G.. posiada również działkę o powierzchni 2183 m/kw położoną w S. przy ul. Ł. Ponadto w dniu 27 lutego 2008r. A. L. sprzedał garaż blaszany za kwotę 1.000,00 zł. Od lutego 2008r. podatnik nie wynajmuje lokalu użytkowego przy ul. G.. z uwagi na zły stan techniczny. Obecnie A. i J. L. uzyskują dochody z emerytur w łącznej wysokości 1.169,78 zł netto miesięcznie. Mieszkają w mieszkaniu spółdzielczym, każdego miesiąca ponoszą wydatki związane z opłatami za energię elektryczną gaz, czynsz i telefon w łącznej kwocie 700,00 zł.
Organ odwoławczy podkreślił, że uwzględniając sytuację finansową podatników, Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. udzielił małżonkom A. i J. L. ulgi w spłacie tej zaległości i decyzją z dnia 14 sierpnia 2008r. rozłożył zgodnie z wnioskiem strony w/w zaległość podatkową na 8 rat (wysokość rat od 102,50 do 106,50 zł miesięcznie). Wystąpienie natomiast trudności finansowych w spłacie zaległości podatkowej nie obliguje organu podatkowego do udzielenia wnioskowanej ulgi. W myśl przywołanego wyżej przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w przypadku wystąpienia ważnego interesu podatnika organ podatkowy może, lecz nie musi, udzielić ulgi. Rozstrzygnięcie w tym zakresie pozostawione zostało uznaniu organu podatkowego.
Zdaniem organu przy podjęciu decyzji wzięto pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy oraz argumenty podnoszone przez podatnika w złożonym wniosku oraz w odwołaniu. Podnoszone przez podatnika okoliczności dotyczące przeznaczenia pieniędzy na remont dachu w wynajmowanym lokalu oraz wymianę okien w mieszkaniu nie mogą także stanowić przesłanki zastosowania wnioskowanej ulgi w spłacie zaległości podatkowej. Wydatki remontowe nie mają charakteru szczególnego, niezależnego od woli podatnika. Przeprowadzanie remontu lub modernizacji lokalu w celu zachowania jego wartości użytkowych jest koniecznością, a zwłaszcza wtedy gdy stanowi dodatkowe źródło przychodów. Wynajmując lokal użytkowy i uzyskując z tego tytułu przychody podatnik winien liczyć się z koniecznością ponoszenia wydatków związanych z jego ewentualnym remontem. Do analizy sytuacji finansowej podatnika przyjęto, że obecnie lokal użytkowy nie stanowi źródła przychodu, a jedynie składnik majątku podatnika. Z akt sprawy wynika ponadto, że podatnik jest właścicielem działki w S. o pow. 2183 m2, która również może stanowić potencjalne źródło dochodu. Podniesiony w odwołaniu argument, iż podatnik nie jest w stanie spłacać rozłożonego na raty podatku ponieważ nie otrzymał pożyczki, nie uzasadnia umorzenia zaległości podatkowej. Zaciągnięcie pożyczki wiąże się bowiem z koniecznością dokonywania wydatków dotyczących jej spłaty, co dodatkowo pomniejszałoby dochody rodziny.
Ponadto organ wskazał, że pomimo podnoszonej trudnej sytuacji finansowej uniemożliwiającej zapłatę zaległości w kwocie 786,00 zł, podatnik podejmuje równocześnie działania wiążące się z ponoszeniem dodatkowych wydatków. Oprócz zgłaszanych wydatków na remont dachu i wymianę okien, w dniu 25 kwietnia 2008r A. L. dokonał zakupu przyczepy samochodowej. Ponadto zgodnie z aktem notarialnym z dnia 29 sierpnia 2008r. Rep. A [...].dokonano ustanowienia odrębnej własności lokalu mieszkalnego i przeniesienia własności lokalu na członka spółdzielni mieszkaniowej, tj. małżonków J. i A. L.. Łączny koszt sporządzenia umowy wraz z opłatą za księgę wieczystą wyniósł 821,20 zł.
Podnoszone natomiast w odwołaniu argumenty dotyczące zasług podatnika dla odbudowy kraju nie mogą, zdaniem organu, stanowić przesłanki umorzenia zaległości podatkowej. Zgodnie bowiem z przepisem art. 67a Ordynacji podatkowej, ustalenia dotyczące spełnienia przesłanek umorzenia zaległości podatkowych, odnosić się winny do okoliczności istniejących w czasie podejmowania decyzji. Dolegliwość natomiast wynikająca z obowiązku zapłaty podatku jest oczywista, ale nie stanowi o ważnym interesie podatnika.
Od powyższej decyzji A. L. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wskazał w niej, że istnienie zaległości w podatku za 2007r. spowodowane je faktem poniesienia wydatków na remont dachu na sklepie i wymianę okien w mieszkaniu. Zarzucił, że pracownicy Urzędu Skarbowego nie mają zrozumienia dla jego trudnej sytuacji, podeszłego wieku, nieporadności życiowej i faktu zamknięcia sklepu. Nie uwzględniono również jego zasług w odbudowie Kraju.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W dniu 18 marca 2009r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o odroczenie rozprawy z powodu kolizji wynikającej z wcześniej wyznaczonego terminu szkolenia aplikantów. Jednocześnie w przypadku nieuwzględnienia wniosku wniósł o uchylenie decyzji organu odwoławczego oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia dokonanego przez organ podatkowy stanowi art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Strona skarżąca ma świadomość, że decyzja podjęta przez organy podatkowe ma charakter uznaniowy, a więc także wiedzę, że to do organu podatkowego należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, tym niemniej absolutnie nie może to oznaczać, że organ podatkowy rozstrzygając sprawę pomija w swej ocenie istotne okoliczności faktyczne.
Zdaniem skarżącego nie budzi wątpliwości, że ocena, czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie, może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art. 191 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać ją powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego (art. 187 § 1 Ordynacji podatkowej) oraz dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji podatkowej). Organ podatkowy powinien rozważyć szczegółowo kwestie istnienia bądź nieistnienia w konkretnej sprawie szczególnych okoliczności uzasadniających skorzystanie z omawianej instytucji oraz ewentualnie zakres ich zastosowania.
Ustalając przesłanki umorzenia zaległości podatkowych, ustawodawca użył w przepisie art. 67a Ordynacji podatkowej zwrotów niedookreślonych: "ważny interes podatnika" lub "interes publiczny", co stanowi klauzulę generalną odsyłającą do systemu ocen pozaprawnych. Jednak przesłanki "ważnego interesu podatnika" nie można ograniczyć jedynie do ważnych wzglądów, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika, jak to uczynił organ podatkowy II instancji. Interes podatnika należy widzieć szerzej, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, ale także normalną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych przez stronę dochodów, jak również konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia (własnymi lub też członków najbliższej rodziny) albo kosztami napraw czy remontów, choćby nie miały one charakteru nagłego, ale mających charakter remontu koniecznego.
Organ powinien uwzględnić okoliczności uzasadniające ten ważny interes, a w przypadku ich wystąpienia rozważyć, czy odmowa umorzenia zaległości podatkowych i w konsekwencji ich egzekwowanie nie pogorszy trudnej ekonomicznie sytuacji podatnika i jego rodziny, a w przedmiotowej sytuacji niewątpliwie mogło do tego dojść. Skarżący podkreślił, że ustawodawca użył pomiędzy zwrotami ważny interes podatnika a interes publiczny łącznika "lub", co oznacza, że zdanie zawierające taki zwrot jest także prawdziwe w sytuacji gdy jeden ze zwrotów jest prawdziwy. Tym samym organ podatkowy bez potrzeby koncentrował się na wzajemnych relacjach pomiędzy obydwoma zwrotami, dając jednak pierwszeństwo dla interesu publicznego, nie wskazując jednak, jakie ustalenia pozwoliły mu na ocenę, że przyznanie ulgi w spłacie zaległości stanowiłoby odstępstwo od zasady sprawiedliwości podatkowej. Zgodnie bowiem z wyrokiem NSA z dnia 26 listopada 1999 r., (I SA/Łd 13/98, niepubl.) przesłanki umorzenia (a więc ważny interes podatnika i interes publiczny) należy oceniać nie tylko w kontekście osobistej sytuacji majątkowej podatnika, lecz także z uwzględnieniem związku zachodzącego pomiędzy obniżeniem zdolności płatniczej a zajściem wypadków powodujących i uzasadniających niemożność zapłaty. Organ podatkowy II instancji stwierdził co prawda, że umorzenie zaległości stanowi ulgę możliwą do zastosowania jedynie w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych przypadkach, jednak ograniczył się wyłącznie do stwierdzenia, że same trudności finansowe nie mogą powodować automatyzmu w przyznaniu ulgi. Wyjątkowość instytucji umorzenia zaległości podatkowych, będącej odstępstwem od zasady powszechności ponoszenia ciężaru podatku, nie może jednak wykluczać możliwości zastosowania tej instytucji prawa podatkowego w sytuacji, gdy okoliczności sprawy uzasadniają istnienie ważnego interesu podatnika.
Ponadto skarżący zauważył, że jakkolwiek uznaniowy charakter decyzji oznacza, że organy podatkowe mogą, ale nie muszą, umorzyć zaległość podatkową, to jednak decyzje wydane w tym trybie nie mogą być dowolne i wymagają uzasadnienia odpowiadającego rygorom art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Zwłaszcza negatywne rozstrzygnięcie, dotyczące umorzenia zaległości podatkowych, powinno być przekonująco i jasno uzasadnione zarówno co do faktów, jak i co do prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały głęboko rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją, a nie, jak wynika z uzasadnienia decyzji organu podatkowego II instancji, że przy podjęciu decyzji wzięto pod uwagę cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i wszystkie aspekty sprawy. Uzasadnienie decyzji nie koncentruje się na sytuacji ekonomicznej podatnika w dacie składania wniosku o ulgę lecz podkreśla możliwości finansowe związane z wcześniej uzyskanymi dochodami. Pomija zaś kwestie, że dochody te miały miejsce w zupełnie innym czasie, tj. były uzyskane znacznie wcześniej niż został złożony wniosek oraz to, że koszty utrzymania związane z wiekiem i stanem zdrowia są znacznie wyższe niż przeciętne. Ta przesłanka ma właśnie znaczny wpływ na sytuację finansową podatnika, przy czym należy podkreślić, że jest to o tyle nadzwyczajna sytuacja, że podatnik dotychczas ponosił obciążenia publicznoprawne, w tym podatkowe. Końcowo skarżący przytoczył tezę wyroku NSA, że "w sprawach stosowania ulg podatkowych przedmiotem oceny organów podatkowych musi być stan faktyczny, w tym głównie sytuacja finansowa, rodzinna i życiowa podatnika istniejąca w dacie rozstrzygnięcia sprawy", wskazując, że ta właśnie sytuacja uzasadniała zastosowanie ulgi w przeciwieństwie do tej z dnia poczynionych sprzedaży, do których organy obydwu instancji odnosiły się w uzasadnieniach.
Na rozprawie w dniu 19 marca 2009r. Sąd postanowił odmówić uwzględnienia wniosku o odroczenie rozprawy, uznając, że nie uzasadnia go nadzwyczajne wydarzenie, przyczyna, której nie można przezwyciężyć, czy też inna ważna przyczyna. Sąd wziął pod uwagę również fakt, że wnioskodawca, przedstawił swe obszerne stanowisko w formie pisemnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.
Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej oparte na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia tego przepisu wynika, iż organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Oznacza to, iż nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, że zaistnieją powyższe przesłanki organ może, ale nie musi dokonać umorzenia istniejących zaległości. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądowym podnosi się, że o istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Natomiast przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa jak bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego, sprawiedliwość, itp.
Umorzenie jako nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych polega na ostatecznym odstąpieniu przez wierzyciela podatkowego od poboru podatku po upływie terminu płatności. Zawarty w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej zwrot "może" oznacza, że w każdym przypadku decyzja będzie wydana w ramach uznania organu. Instytucja uznania administracyjnego nie wyraża się w swobodzie oceny w danym stanie faktycznym sprawy okoliczności odpowiadających kierunkowym dyrektywom wyboru, ale w możliwości negatywnego dla podatnika rozstrzygnięcia nawet przy ustaleniu ważnego interesu podatnika (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 1999r. sygn. akt. I SA/Wr 1344/ 97, LEX nr 37907).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że jeżeli decyzja została wydana zgodnie z prawem, to choćby w ocenie Sądu administracyjnego była niesłuszna, nie podlega uchyleniu, ponieważ Sąd ten nie jest uprawniony do badania merytorycznej zasadności (celowości) decyzji. Ta reguła ma zastosowanie zarówno wtedy, gdy decyzja ma charakter związany, jak i gdy przepis prawa materialnego nie określa wiążąco sposobu załatwienia sprawy, dając organowi administracyjnemu możliwość wyboru sposobu jej załatwienia (por. wyrok SN z 19 marca 1985r.
III ARN 18/83, NP 1987r., nr 2, s.119, a także – J. Orłowski, Uznanie administracyjne w prawie podatkowym, Gdańsk 2005, s. 158 i nast.).
Zakres sądowej kontroli decyzji o charakterze uznaniowym jest zawężony do kryterium zgodności z prawem, a jak wyżej wskazano, kontroli nie podlegają kryteria słuszności czy celowości. Sąd zatem nie jest uprawniony do zastępowania organów podatkowych w działaniu przez ocenę celowości ich decyzji (por. wyrok NSA z dnia 19 kwietnia 2000r. III SA 941/99, niepubl.). Ocena czy przesłanki umorzenia istnieją w konkretnej sprawie może być dokonana po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu całokształtu materiału dowodowego (art.191 Ordynacji podatkowej), a poprzedzać je powinno wyczerpujące zebranie całego materiału dowodowego w sprawie (art.187 § 1 Ordynacji podatkowej), jak również dokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych (art. 122 Ordynacji podatkowej).
Odnosząc powyższe do rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że organy podatkowe obu instancji uczyniły zadość obowiązkom ciążącym na nich z mocy powołanych wyżej przepisów. Zbadały bowiem sprawę wszechstronnie, w oparciu o należycie zgromadzony materiał dowodowy oraz dokonały odpowiadającej wymogom prawnym oceny materiału dowodowego.
Z ustaleń organów podatkowych wynika, że skarżący wnioskiem z dnia 25 sierpnia 2008r. zwrócił się o umorzenie zaległości z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007r. w kwocie 786,00 zł. Jako podstawowe uzasadnienie wniosku podał fakt poczynienia wydatków na remont dachu lokalu użytkowego oraz na wymianę okien w mieszkaniu.
Organy ustaliły, że A. i J. L. uzyskują dochody z emerytur w łącznej wysokości 1.169,78zł netto miesięcznie. Mieszkają w mieszkaniu spółdzielczym, każdego miesiąca ponoszą wydatki związane z opłatami za energię elektryczną gaz, czynsz i telefon w łącznej kwocie 700,00 zł. Do analizy sytuacji finansowej podatnika przyjęto, że obecnie lokal użytkowy nie stanowi źródła przychodu, a jedynie składnik majątku podatnika. Ponadto, ustalono, że podatnik jest właścicielem działki w S. o pow. 2183 m2, która również może stanowić potencjalne źródło dochodu. Ustalenia te mają odzwierciedlenie m.in. w protokole z dnia 7 maja 2008r., a których aktualność potwierdził skarżący osobiście w protokole z dnia 2 września 2008r. i z dnia 20 listopada 2008r. Dodatkowo organ wskazał na dokonane przez skarżącego w dniu 29 sierpnia 2008r. wydatki w kwocie 821,20 zł związane ze sporządzeniem aktu notarialnego i urządzeniem księgi wieczystej.
Oprócz aktualnej sytuacji wnioskodawcy organy przywołały wcześniejsze zdarzenia, które również w ocenie Sądu, nie pozostają bez wpływu na ocenę przesłanek dla umorzenia przedmiotowej zaległości podatkowej. M.in. organy wskazały, że w dniu 25 kwietnia 2008r A. L. dokonał zakupu przyczepy samochodowej, a w dniu 27 lutego 2008r. sprzedał garaż blaszany za kwotę 1.000,00 zł. Ponadto Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. udzielił skarżącemu i jego żonie ulgi w spłacie tejże zaległości decyzją z dnia 14 sierpnia 2008r. rozkładając ją zgodnie z wnioskiem strony na 8 rat (wysokość rat od 102,50 do 106,50 zł miesięcznie).
W ocenie organów podatkowych okoliczności wskazane przez wnioskodawcę, w świetle powyższych ustaleń nie dają podstawy do umorzenia zaległości podatkowych. Wydatki remontowe nie mają, zdaniem organów, charakteru szczególnego, niezależnego od woli podatnika. Wynajmując lokal użytkowy i uzyskując z tego tytułu przychody podatnik winien bowiem liczyć się z koniecznością ponoszenia wydatków związanych z jego ewentualnym remontem.
Zdaniem Sądu ocena powyższych okoliczności, dokonana przez organy podatkowe w aspekcie przyznania ulgi podatkowej (umorzenia), nie wykracza poza granice przyznanego organom uznania administracyjnego, nie nosi cech dowolności i znajduje pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Oceny tej organy dokonały opierając się na sytuacji majątkowej wnioskodawcy, ustalonej na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w ramach przeprowadzonego postępowania. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego organy wypełniły prawidłowo dyspozycję art. 122 i 187 Ordynacji podatkowej, a dokonana ocena i jej uzewnętrznienie nie narusza również art.191 oraz 210 § 4 Ordynacji podatkowej.
Wbrew również skardze organ szeroko ocenił przesłanki "ważnego interesu podatnika" i nie ograniczył ich tylko do ważnych względów, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji. Ocenił bowiem charakter poniesionych kosztów remontu i napraw, i to w aspekcie przyznania ulgi. Należy zgodzić się z oceną organów, że skarżący powinien przewidzieć bieżące wydatki eksploatacyjne zarówno na lokal mieszkalny, jak i użytkowy, które to nie należą do okoliczności niezależnych od podatnika. Nie można organom też czynić zarzutu, że przywołały nieaktualne ustalenia, co do sytuacji finansowej wnioskodawcy. Organy bowiem obok aktualnych danych, wyżej omówionych, wskazały na wcześniejsze okoliczności (m.in. uzyskiwanie dochodu z najmu, sprzedaż garażu, zakup przyczepy), które mogą potwierdzać, że regulowanie zobowiązań podatkowych skarżący odsuwał na dalszy plan. Mimo również przyznania mu takiej możliwości skarżący, nie uregulował żadnej raty zaległości podatkowej.
Reasumując, wbrew zarzutom skarżącego, organy nie ograniczyły się tylko do stwierdzenia, że same trudności finansowe nie mogą powodować automatyzmu w przyznaniu ulgi. Organy szczegółowo oceniły sytuację podatnika i odniosły się do jego argumentów i to zarówno w aspekcie "ważnego interesu podatnika", jak i "interesu publicznego". Przy czym zgodzić się należy ze skarżącym, że wyjątkowość instytucji umorzenia nie może wykluczać zastosowania tej instytucji w sytuacji gdy okoliczności sprawy uzasadniają istnienie ważnego interesu podatnika. Jednak skarżący nie zwraca uwagi na to, że w ocenie organu takie okoliczności w sprawie nie zachodzą. Nadzwyczajności sytuacji podatnika w świetle umorzenia zaległości podatkowych nie można wywodzić również z faktu, że "podatnik dotychczas ponosił obciążenia publicznoprawne."
Prawidłowo zatem organy podatkowe uznały, że o przesłance umorzenia decydują zobiektywizowane kryteria. "Ważnego interesu" podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym odczuciem, przekonaniem o potrzebie skorzystania z ulgi, w tym spowodowanym dolegliwością płacenia podatków. Należy także wskazać, że nie istnieje zamknięty katalog zdarzeń i sytuacji, które mogą być oceniane w kategoriach ważnego interesu podatnika. Umorzenie zaległości podatkowych nie może jednak prowadzić do korzystniejszego traktowania podatników korzystających ze zwolnień. Umorzenie zaległości nie stanowi przywileju samego w sobie. Jest to forma pomocy udzielonej przez państwo w wyjątkowych sytuacjach.
Powyższe okoliczności, w kontekście normy art. 67a §1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, dają podstawę do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Organy podatkowe podjęły czynności zmierzające do szczegółowego ustalenia sytuacji finansowej skarżącego. Odniosły się do wszystkich podnoszonych przez skarżącego argumentów, szczegółowo uzasadniając rozstrzygnięcie. W procesie poprzedzającym wydanie zaskarżonej decyzji, organy podatkowe uwzględniły całokształt okoliczności faktycznych mających wskazywać ważny interes podatnika lub interes publiczny, nie naruszając przy tym przepisów postępowania podatkowego.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku. Stosownie do § 15 w zw. z § 14 ust.2 pkt 1 lit. "c" oraz § 2 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) Sąd przyznał wynagrodzenie w przedmiotowej sprawie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej w kwocie 292,80 zł w tym 52,80 zł tytułem podatku od towarów i usług oraz kwotę 17 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło