I SA/Ke 588/13

Dnia 5 listopada 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. E. S.A. w O.Ś. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty paliwowej p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 16 października 2013 r. w kwocie 100 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. [...] w przedmiocie opłaty paliwowej W. E.S.A. w O. Ś. (dalej Spółka) złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie 100 zł. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała na poniesioną stratę za okres od początku 2013 roku do końca września 2013 r. w wysokości 1.570.173,78 zł, wskazała także na zestawienia obrotów i sald za okres narastająco od stycznia 2013 r. do końca września 2013 r., zgodnie z którym ma zaległości wobec kontrahentów oraz nieuregulowane zobowiązania publicznoprawne względem ZUS, US. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 62.500.000,00 zł, wartość środków trwałych w wysokości 49.890.356,63 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 2.701.459,28 zł, stan kont na rachunkach bankowych w wysokości 0,00 zł. Podkreśliła, że jej zła sytuacja finansowa dotyczy nie tylko roku bieżącego, ale strata została też wykazana w 2012 r. oraz za lata poprzednie. Podniosła, że nie może korzystać z osiągniętych przychodów, ponieważ jej konta są pozajmowane przez komorników i pieniędzmi tymi faktycznie nie dysponuje. Skarżąca wskazała, że do złożonego wniosku PPPr załączyła kserokopie: rachunku zysków i strat za okres od początku 2013 r. do końca września 2013 r. oraz zestawienia obrotów i sald za okres narastający od stycznia 2013 r. do końca września 2013 r. Złożony wniosek nie zawiera jednak żadnych załączników. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych tj. w kwocie 100 zł. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych oraz braku środków finansowych na rachunkach bankowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z oświadczeń przez nią składanych nie wynika, że zamierza zaprzestać prowadzenia działalności. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztami związanymi z jej prowadzeniem. Skoro Spółka jest obecna w obrocie prawnym, to znaczy, że gotowa jest ponosić ryzyko gospodarcze, w tym sporów prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). O braku możliwości poniesienia kosztów sądowych nie przesądza fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność wygenerowała stratę za okres od początku roku 2013 do końca września 2013 r. Wskazać bowiem należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Natomiast jak wynika z dokumentów przedłożonych w tut. Sądzie przy sprawie sygn. akt I SA/Ke 182/13 przychody Spółki za 2012 r. wynosiły 274.069,07 zł, przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 2.967.056,45 zł. W ocenie orzekającego, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają dać wiary, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych w kwocie 100 zł wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową, przy czym na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego są to jedyne koszty jakie Spółka zobowiązana jest ponieść. Na ocenę możliwości finansowych Spółki nie ma wpływu fakt prowadzenia wobec niej postępowań egzekucyjnych, bowiem ponoszenie wydatków związanych z bieżącym funkcjonowaniem świadczy o posiadaniu przez skarżącą środków finansowych i możliwości dysponowania nimi. Natomiast zobowiązania, zarówno publicznoprawne jak i pieniężne zobowiązania umowne należy traktować na równi z innymi kosztami prowadzonej działalności. Podkreślić należy, że koszty wynikające z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogą być traktowane priorytetowo w stosunku do kosztów sądowych. Wymaga również podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze globalną sytuację majątkową Spółki tj. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, wartość środków trwałych stwierdzić należy, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. W tym kontekście powoływane przez Spółkę okoliczności związane z brakiem środków na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 100 zł, w ocenie orzekającego nie są zasadne. Końcowo wskazać należy, że informacja o dołączeniu do złożonego wniosku PPPr dodatkowych dokumentów, a jednocześnie ich nie przedłożenie nie miało wpływu na rozstrzygnięcie wniosku, bowiem zapadło ono w oparciu o złożone przez Spółkę oświadczenia. W tym stanie rzeczy uznano, że Spółka nie spełnia przesłanek uzasadniających częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.