I SA/Ke 605/16

Dnia 6 grudnia 2016 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2016 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi E. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [....] r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. p o s t a n a w i a 1. zwolnić stronę skarżącą od wpisu sądowego od skargi z 10 października 2016 r.; 2. oddalić wniosek strony skarżącej w pozostałym zakresie. Wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. E. W.złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego. W złożonym wniosku skarżąca świadoma odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z dwojgiem dzieci w wieku 11 i 17 lat. Nie wykazała majątku. Oświadczyła, że wraz z dziećmi utrzymuje się z uzyskiwanego dochodu w kwocie 1380 zł netto miesięcznie oraz ze środków z programu "Rodzina 500 plus" w kwocie 500 zł netto miesięcznie. Jako zobowiązania i stałe miesięczne wydatki skarżąca wykazała czynsz za mieszkanie, ogrzewanie – 250,00 zł, opłaty za media (prąd, gaz, woda) - 270,00 zł, opłaty za internet, telewizję, telefon – 255,00 zł, wydatki na żywność, środki czystości i inne bieżące potrzeby rodziny – ok. 1100,00 zł. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że mieszka w mieszkaniu należącym do rodziców, a dzieci pozostają na jej wyłącznym utrzymaniu. Ponadto skarżąca dołączyła kopie następujących dokumentów: umowy o pracę na czas określony od 25.04.2016 do 31.10.2016 r., poleceń przelewu dokonanych przez R. W. oraz W. N.na rzecz O. P., polecenia zapłaty na rzecz Cyfrowego Polsatu dokonaną przez W. N., poleceń przelewu dokonanych przez W. N. na rzecz Wspólnoty Mieszkaniowej oraz opłaconych faktur wystawionych na nazwisko W.N. przez PGNiG oraz PGE. Celem uzupełnienia złożonych oświadczeń pismem z 22 listopada 2016 r. skarżąca na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718) dalej ustawa p.p.s.a. została wezwana w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem ujemnych skutków procesowych do przedłożenia następujących dokumentów: odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego skarżącej za rok 2015; zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o prowadzeniu/nieprowadzeniu przez skarżącą aktualnie tj. w roku 2016 oraz w roku 2015 działalności gospodarczej; udokumentowania wysokości oraz źródła uzyskiwania dochodów w okresie od 1 stycznia 2016 r. do 25 kwietnia 2016 r.; wskazania i udokumentowania czy aktualnie skarżąca jest zatrudniona (należy przedłożyć kopię, odpis umowy o pracę), ewentualnie czy prowadzi działalność gospodarczą (należy przedłożyć stosowne zaświadczenie z właściwego urzędu skarbowego), ewentualnie czy jest osobą bezrobotną (należy przedłożyć stosowne zaświadczenie z właściwego urzędu pracy); wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy – jeżeli skarżąca nie jest posiadaczem/właścicielem konta/rachunku bankowego udokumentowanie, że ewentualne wynagrodzenie za pracę skarżąca otrzymuje w gotówce do rąk własnych; stosownych dokumentów (kopii, odpisu) potwierdzających okoliczność ustania małżeństwa skarżącej; wskazanie i udokumentowanie przyczyn nie posiadania przez dzieci skarżącej prawa do jakichkolwiek świadczeń np. alimenty, renta, zasiłek; przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o zarejestrowanych na nazwisko skarżącej – jako właściciela lub współwłaściciela samochodach i pojazdach (obejmujących ich markę i rok produkcji). Skarżąca w zakreślonym terminie przedłożyła następujące dokumenty: zaświadczenie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z 23 listopada 2016 r. o nieprowadzeniu działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 2015 r. do dnia wydania zaświadczenia; zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach od 25 kwietnia 2016 r. – wynagrodzenie miesięczne w kwocie 1.355,69 zł netto; kopię umowy o pracę na czas określony od 1 listopada 2016 r. do 31 grudnia 2018 r. z wynagrodzeniem zasadniczym w kwocie 1.850,00 zł; zaświadczenie o zarobkach osiągniętych za okres od 1 stycznia 2016 r. do 10 kwietnia 2016 r. – z wynagrodzeniem miesięcznym netto za poszczególne miesiące w kwocie – 1.356,72zł, 1.376,44zł, 1.357,45zł, 1.111,08zł; zaświadczenie Starostwa Powiatowego w S. o nieposiadaniu pojazdów, kopię zeznania podatkowego za 2015 r. z dochodem rocznym w kwocie 31.575,66 zł, kopię wyroku z 17 stycznia 2013 r. o rozwiązaniu małżeństwa, w którym zasądzono alimenty od ojca na rzecz dzieci w kwocie po 800 zł miesięcznie na rzecz każdego dziecka, kopię decyzji o przyznaniu świadczenia z funduszu alimentacyjnego na dzieci w kwocie po 500,00 zł miesięcznie na każde dziecko, kopię decyzji o przyznaniu świadczenia wychowawczego na jedno dziecko w kwocie 500 zł miesięcznie, kopię decyzji o przyznaniu zasiłku rodzinnego aktualnie w kwocie 124 zł miesięcznie na każde dziecko. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Stosownie do art. 245 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, który obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu; lub w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek strony skarżącej, która wnosi jednocześnie o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika należało w pierwszej kolejności rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., tj. całkowitego przyznania prawa pomocy. W tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się strona skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżąca nie należy, bowiem ze złożonych oświadczeń na urzędowym formularzu PPF oraz dodatkowych dokumentów wynika, że skarżąca i jej rodzina mają zaspokojone potrzeby mieszkaniowe – mieszkają w mieszkaniu należącym do rodziców skarżącej, skarżąca posiada stałe źródło dochodu – wynagrodzenie za pracę w wysokości 1.380,00 zł miesięcznie, posiada prawo do świadczeń na dzieci w łącznej kwocie 1.748,00zł miesięcznie, dzieci posiadają prawo do alimentów w łącznej kwocie 1.600,00zł miesięcznie. Ponadto skarżąca nie wykazuje, aby ponosiła nadzwyczajne wydatki, posiadał jakiekolwiek zadłużenia, czy zobowiązania kredytowe, których nie jest w stanie spłacić. Powyższe świadczy o tym, że pomimo powoływania się przez skarżącą na brak oszczędności oraz fakt, że środki które posiada wystarczają tylko na pokrycie bieżących, podstawowych potrzeb rodziny to jednak sytuacja materialna skarżącej jest stabilna i posiada on dostateczne środki na zapewnienie sobie minimum egzystencji. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od wniesionej skargi. Wówczas bowiem, gdy wykazana przez stronę skarżącą sytuacja materialna uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, orzekający zobligowany jest do wyboru jakiego zakresu będzie dotyczyć przyznane prawo pomocy. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej pomocy stronie skarżącej wzięto pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. Z art. 220 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu od skargi, który w niniejszej sprawie stosownie do § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) winien wynieść 2.000 zł. Nie ulega wątpliwości, że uiszczenie jednorazowo kwoty w takiej wysokości rzeczywiście może mieć negatywny wpływ na sytuację finansową skarżącej i jej rodziny. Zatem w ocenie orzekającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za uzasadniony w części i przyznać skarżącej zwolnienie od wpisu od wniesionej skargi. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w pozostałym zakresie oraz w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak wskazano wyżej udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie choćby w części udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku skarżącej. Ponadto, podkreślić należy, że ustanowienie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy. Sąd bowiem obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez wnioskodawcę zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). Przy czym podkreślić należy, że ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowo-administracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2011r. sygn akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1, § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a , orzeczono jak w sentencji postanowienia.