I SA/Ke 628/12

Dnia 4 lutego 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J. L. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2012 r. znak: [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 2006 r. p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. J. L. w dniu 21 listopada 2012 r. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym wniosku wskazuje, że po przeprowadzeniu kontroli UKS nie prowadzi działalności gospodarczej, ima się dorywczych zajęć. Nie ma zdolności kredytowej, ani wartościowych rzeczy, które można szybko spieniężyć. Oświadcza, że ma niewielkie oszczędności. Skarżący ma 62 lata i ciężko choruje, co jest przyczyną częstych niedyspozycji i z tego powodu może mieć trudności w samodzielnym prowadzeniu spraw. Ponadto skarżący wskazuje, że koszty sądowe do jakich został wezwany stanowią kwotę prawie 24 tys. zł. Oświadcza, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i szesnastoletnią córką. Rodzina skarżącego mieszka w mieszkaniu, które jest własnością żony i też zostało zajęte. Żona skarżącego nie pracowała od lat, gdyż opiekowała się domem i małoletnim dzieckiem. Skarżący wykazuje oszczędności w kwocie 7.000,00zł, nie wykazuje żadnych dochodów ani majątku. Skarżący zwrócił się o dołączenie do sprawy niniejszej wszystkich zaświadczeń, które dołączył do spraw sygn. akt I SA/Ke 331/12 do 334/12. Dane zawarte w złożonym wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, z uwagi na powyższe pismem z dnia 7 stycznia 2013 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w następującym zakresie:. - udokumentowanie dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz jego żonę w roku 2012; - określenie dochodów uzyskiwanych przez skarżącego z dorywczych zajęć; - określenie wysokości posiadanych przez skarżącego i jego żonę oszczędności; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych w roku 2011 i 2012 przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i lokat dewizowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy przed ich zamknięciem lub zlikwidowaniem; - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania np. czynsz, energia, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie przeznacza rodzina skarżącego na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki; - przedłożenie właściwego zaświadczenia o zawieszeniu lub likwidacji prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że w roku 2012 poza kwotą z tytułu dorywczej pomocy przy organizacji imprez przez kilka miesięcy w kwocie około 450 zł miesięcznie nie uzyskiwał żadnych dochodów. Żona również nie uzyskiwała żadnych dochodów. Skarżący nie posiada żadnych dokumentów, aby powyższe informacje udokumentować. Oświadczył, że posiada oszczędności w kwocie 10.000,00 zł, a żona nie posiada oszczędności. Kwota jaką skarżący miesięcznie przeznacza na utrzymanie to ok. 1200-1500 zł (czynsz, prąd, telefon, wyżywienie). Na potwierdzenie powyższych informacji skarżący nie posiada dokumentów. W załączeniu skarżący przedłożył kserokopię raportu z obrotów na swoim koncie z dnia 19 grudnia 2012 r. z saldem końcowym 2.225,09 zł oraz kserokopię dokumentu z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej poświadczającego datę zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej w dniu 21 grudnia 2011 r. Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy "p.p.s.a."). W myśl art. 245 § 1 ustawy "p.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 p.p.s.a., może -jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W wypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). J. L. nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 p.p.s.a., skarżący wykonał w ograniczonym zakresie. Przesłał jedynie kserokopię raportu z obrotów na swoim koncie, przy czym był wzywany do przedłożenia wyciągów lub wykazów bankowych obrazujących ich historię z okresu ostatnich trzech miesięcy. Przesłana kserokopia raportu w żaden sposób nie obrazuje historii wskazanego konta bankowego w okresie ostatnich trzech miesięcy. Ponadto skarżący wezwaniem Sądu zobowiązany była do przedłożenia wyciągu lub wykazu z posiadanych w roku 2011 i 2012 rachunków bankowych obejmujących operacje z ostatnich trzech miesięcy przed ich zamknięciem lub zablokowaniem. Skarżący wezwania Sądu również w tym zakresie nie wykonał. Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. Odnośnie posiadanych oszczędności wskazać należy, że stosownie do oświadczenia skarżącego z dnia 21 listopada 2012 r. oszczędności skarżącego wynosiły 7.000,00 zł. Składając oświadczenie z dnia 11 stycznia 2013 r. skarżący wskazał, że posiada oszczędności w kwocie 10.000,00zł. Podkreślić należy, że skarżący zdołał w okresie 2 miesięcy poczynić oszczędności w kwocie 3.000,00zł uzyskując miesięcznie (jedynie przez kilka miesięcy w roku) kwotę 450 zł i wydatkując na utrzymanie swoje i rodziny miesięcznie ok. 1200-1500zł. Również w tym zakresie oświadczenia skarżącego nie są wiarygodne i budzą wątpliwości. Ponadto skarżący wskazał, aby przy rozpatrywaniu jego wniosku uwzględnić wszystkie zaświadczenia, które składał w sprawach sygn. akt I SA/Ke 331/12 do 334/12. W toku postępowania w zakresie prawa pomocy we wskazanych sprawach skarżący przedłożył kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 lipca 2012 r. o chorobie niedokrwiennej serca, uszkodzeniu mięśnia sercowego z migotaniem przedsionków w okresie niewydolności krążenia kserokopię zeznania podatkowego PIT-36 za 2011 r., w którym wykazał przychód z pozarolniczej działalności gospodarczej, z praw autorskich oraz z innych źródeł w łącznej kwocie 3.082.842,72 zł, koszty uzyskania przychodów w łącznej kwocie 2.962.127,99 zł oraz dochód w łącznej kwocie 120.714,73 zł oraz oświadczenie o miesięcznych wydatkach na utrzymanie rodziny w kwocie ok. 5.160 zł, czyli o ok. 4.710,00 zł więcej niż wynosi jego miesięczny dochód (według oświadczenia dochód miesięczny ok. 450 zł). W tym miejscu wskazać ponadto należy, że do sprawy o sygn. akt. I SA/Ke 323/12 skarżący dołączył kserokopię dokumentów, z których wynika, że skarżący jest współwłaścicielem wraz z żoną dwóch lokali mieszkalnych w centrum miasta – w K. przy ul P. oraz przy ul. P., w tym jedno o pow. 139,80m² oraz właścicielem trzech samochodów osobowych Kia Opirus rok prod. 2007 oraz Infiniti FX 37 rok prod. 2009, Peugeot 407 Coupe Sport Automat 2. Ponadto skarżący dołączył dokumenty potwierdzające zabezpieczenie przez Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. wskazanych wyżej mieszkań oraz dwóch samochodów osobowych Kia Opirus rok prod. 2007 oraz Peugeot 407 Coupe Sport Automat 2, jak również kserokopię zawiadomienia o zajęciu rachunku bankowego na kwotę 9.469.950,20 zł. Z powyższych informacji wynika, że wprawdzie część majątku skarżącego jest zajęta lub zabezpieczona, jednak w odniesieniu do wydatków i dochodów skarżącego wskazać należy, że skarżący składając wnioski o przyznanie prawa pomocy wykazywał (i nadal wykazuje) wielokrotnie wyższe wydatki niż uzyskiwane dochody. Nie można zatem uznać, aby skarżący udokumentował czy uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową swojej rodziny. Ponadto skarżący wezwany do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonał jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia rzeczywistej kondycji majątkowej jego rodziny. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżący jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez J. L., a wniosek oddalić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.