I SA/Ke 635/12

Dnia 26 listopada 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi S. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a 1. zwolnić S. S.od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 4 października 2012 r.; 2. oddalić wniosek S. S. o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie; 3. oddalić wniosek S. S. o ustanowienie adwokata. S. S. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach decyzję Dyrektora Izby Celnej w K.z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym. W dniu 15 listopada 2012 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że jej dochody nie pozwalają na normalne funkcjonowanie, jest osobą rozwiedzioną, spłaca kredyt na dom, którego koszty utrzymania są wysokie. Alimenty na dzieci wystarczają na podstawowe wydatki dotyczące dzieci. Skarżąca wskazuje, że korzysta z pomocy rodziców. Skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z dwoma synami w wieku 16 i 17 lat. Podstawę utrzymania rodziny stanowi wynagrodzenie skarżącej w kwocie 1800zł netto miesięcznie oraz alimenty na synów w łącznej kwocie 1000zł miesięcznie. Skarżąca wskazała, że nie posiada żadnego majątku oraz oszczędności. Stosownie do art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu; lub w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 p.p.s.a., osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania dla siebie i rodziny. Wniosek skarżącej, która wnosi jednocześnie o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata należało w pierwszej kolejności rozpatrywać w kontekście przesłanki zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., tj. całkowitego przyznania prawa pomocy. W tym zakresie wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie. Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżąca, ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wskazanych grup społecznych skarżąca nie należy, bowiem pomimo powoływania się na ciężką sytuację finansową nie potwierdziły tego informacje w przedłożonym wniosku. Z przedstawionych informacji wynika, że skarżąca uzyskuje stały miesięczny dochód z wynagrodzenia za pracę oraz alimenty na dzieci w łącznej kwocie 2800zł miesięcznie, ponadto korzysta z pomocy rodziców. W dalszej części uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca wskazała na spłatę kredytu na dom, w tym miejscu podkreślić należy, że fakt spłaty kredytu nie jest argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację finansową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy i okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Spłata kredytu nie jest wydatkiem, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. W sytuacji, gdy wykazana przez skarżącą sytuacja materialna uzasadnia jedynie przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, orzekający zobligowany był do wyboru jakiego zakresu będzie dotyczyć przyznane prawo pomocy. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej pomocy skarżącej wzięto pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. Z art. 220 § 1 p.p.s.a. wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu. Zdaniem orzekającego dla realizacji prawa skarżącej do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. Nie znaleziono natomiast przesłanek do uwzględnienia wniosku w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Jak wskazano wyżej udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Taka sytuacja nie zachodzi w przypadku skarżącej. Przy czym podkreślić należy, że ustanowienie pełnomocnika, na tym etapie postępowania, nie jest warunkiem skutecznego wniesienia i rozpoznania skargi. Stanowisko, że dla oceny udzielenia prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika ma znaczenie etap postępowania sądowo-administracyjnego potwierdził NSA w postanowieniu z dnia 19 maja 2011r. sygn akt II GZ 245/11 (dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 245 § 1 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a ,orzeczono jak w sentencji postanowienia.