I SA/Ke 659/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.-T.G. K., K K. Spółka jawna w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E.-T.G. K., K K. Spółka jawna w K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. r. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2009 r. postanawia: oddalić wniosek. E.T. G. K., K K. Spółka jawna w K. w skardze na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za maj 2009 r. zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPPr. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 25 listopada 2014 r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPPr i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi skarżąca w zakreślonym terminie złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym wniosku Spółka jako wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wskazała kapitał podstawowy w kwocie 10.000 zł, kapitał zapasowy w kwocie 2.000.000 zł, wartość środków trwałych określiła na kwotę 699.920,99 zł oraz wskazała wysokość zysku za ostatni rok obrotowy w kwocie 619.401,16 zł. Stan rachunku bankowego na dzień 30 listopada 2014 r. określiła na kwotę –0 zł. Ponadto Spółka wskazała na trudną sytuację materialną firmy powołując się na ogólnokrajowy i ogólnoświatowy kryzys. Skutki kryzysu spółka odczuwa między innymi poprzez trudności związane z pozyskaniem nowych, wiarygodnych klientów, wierzytelności klientów na dzień 3 grudnia 2014 r. wynoszą ok. 800 tys. zł. Spółka wskazuje, że dla poprawnego funkcjonowania posiada kredyt na rachunku odnawialnym w wysokości 600.000 zł, dwa kredytu kupieckie łącznie w wysokości 600.000zł. W 2014 spółka wzięła nową cysternę w leasing – wartość leasingu wynosi 593 738 zł – miesięczna rata wynosi ok. 15.500 zł. W 2013 r. wynagrodzenie pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę wyniosło 36.000zł. Spółka posiada zobowiązanie podatkowe w łącznej wysokości 239 530 zł rozłożone na 36 rat – wysokość raty ok. 6700 zł. Jako majątek spółki skarżąca wykazała: przyczepę z 2013 r. o wartości 150000zł netto, samochód osobowy BMW z 2011 r. o wartości 90.000 zł, samochód osobowy MINI ONE z 2011 r. o wartości 30.000 zł, samochód ciężarowy VW Caddy z 2011 r. o wartości 35.000 zł, autocysternę z 2013 r. o wartości 593 738 zł netto (umowa leasingu), samochód SUBARU z 2011 roku o wartości 40.000 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych oraz braku środków finansowych na rachunku bankowym Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z oświadczeń przez nią składanych nie wynika, że nie zamierza kontynuować swojej działalności, wręcz przeciwnie rozwija swoją działalność chociażby poprzez zakup w 2014 r. autocysterny. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej wydatkami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztami związanymi z jej prowadzeniem. W ocenie orzekającego skoro Spółka jest obecna w obrocie prawnym, to znaczy, że gotowa jest ponosić ryzyko gospodarcze, w tym również sporów prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). Mając zatem na uwadze globalną sytuację majątkową Spółki tj. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, wartość środków trwałych oraz wysokość zysku za ostatni rok obrotowy stwierdzić należy, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. W tym kontekście powoływane przez Spółkę okoliczności związane z trudna sytuacją materialną firmy w ocenie orzekającego nie są zasadne. Nie jest również wystarczającym do przyznania prawa pomocy oświadczenie wnioskodawcy dotyczące spłaty kredytu, opłaty rat leasingowych, regulowania zobowiązań podatkowych czy wypłaty wynagrodzeń dla pracowników. W tym miejscu podkreślić należy, że fakt spłaty zobowiązań kredytowych, innych zobowiązań cywilnoprawnych i publicznoprawnych oraz ponoszenia kosztów prowadzonej działalności gospodarczej nie są argumentem za przyznaniem prawa pomocy. Obowiązek uiszczania tego rodzaju zobowiązań (kredytowych, podatkowych, cywilnych) ma oczywiście wpływ na sytuację finansową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Nie są to bowiem wydatki, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W tym kontekście zauważyć należy, że wskazana przez spółkę wysokość środków zaangażowanych w spłatę kredytu, leasingu, zobowiązań podatkowych czy wypłatę wynagrodzeń dla pracowników świadczy o posiadaniu przez Spółkę zasobów finansowych wystarczających do pokrycia kosztów sądowych, które na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego stanowią wpis od skargi, który stosownie do § 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) winien wynieść 1.255 zł. W ocenie orzekającego jest to kwota możliwa do poniesienia przez skarżącą w jej aktualnej sytuacji materialnej. Już te okoliczności uniemożliwiają przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto wskazać należy, że skarżąca wykazała, że posiada majątek znacznej wartości, a ze złożonych oświadczeń nie wynika, aby majątek ten był obciążony prawami osób trzecich. Spółka posiada zatem majątek, którym może swobodnie dysponować. Mając na uwadze powyższe rozważania wskazać należy, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Reasumując stwierdzić należało, iż nie zostały spełnione ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem wnioskująca nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Końcowo podkreślić należy, że zgodnie z art. 200 ustawy p.p.s.a. w przypadku uwzględnienia wniesionej skargi przez sąd pierwszej instancji skarżącej przysługuje od organu, który wydał zaskarżony akt zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw. W tym stanie rzeczy uznano, że skarżąca nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 245 § 3 oraz art. 258 §1 i 2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.