I SA/Ke 664/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 2 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi A.P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2013 r. znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki postanawia: oddalić wniosek. A.P.w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu w kwocie 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...]w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania spółki złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od skargi oraz ustanowienie radcy prawnego w osobie G. D.. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na trudną sytuację materialną. Oświadczył, że do listopada 2012 r. był osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, po tym okresie utrzymuje się z emerytury w wysokości 2320 zł miesięcznie brutto, która jest pomniejszona z uwagi na egzekucję komorniczą. Ponadto wskazał, że spłaca kredyt w banku w kwocie 750 zł miesięcznie. Skarżący powołał się również na problemy zdrowotne. Oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym. Nie wykazał majątku. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W ustawowym terminie skarżący złożył sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach od postanowienia referendarza sądowego, w którym negatywnie ocenił wydane rozstrzygnięcie. Wskazał, że jego świadczenie emerytalne zostało określone w kwocie brutto 2.320 zł, jednak po pobraniu przez komornika do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota ok. 1000zł. Dodał, że referendarz nie uwzględnił ponoszonych przez niego regularnie wydatków nie tylko na comiesięczne raty kredytu w kwocie 750 zł, ale także kosztów leczenia. Z uwagi na powyższe, skarżący wniósł o zmianę postanowienia z dnia 13 grudnia 2013 r. poprzez przyznanie prawa pomocy zgodnie ze złożonym wnioskiem. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem prawidłowo wniesionego sprzeciwu jest utrata mocy wiążącej orzeczenia referendarskiego z mocy samej ustawy i przejście sprawy będącej jej przedmiotem do właściwości Sądu (por. postanowienie NSA z dnia 23 grudnia 2004 r. sygn. akt FZ 375/04 – FZ 377/04). Po wniesieniu sprzeciwu sąd nie ocenia poprawności rozstrzygnięcia wydanego przez referendarza sądowego, lecz rozstrzyga wniosek od nowa, korzystając z całości dowodów zgromadzonych we wcześniejszym postępowaniu, a także dowodów, które zostały ujawnione wraz ze sprzeciwem lub później. Wniesienie w niniejszej sprawie sprzeciwu spowodowało zatem, że postanowienie referendarza sądowego z dnia 13 grudnia 2013 r. utraciło moc. Zgodnie z przepisem art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu (przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy, która może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Jak wynika z analizy złożonego w przedmiotowej sprawie formularza PPF, skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Mając na względzie okoliczności przedstawione przez skarżącego Sąd uznał, że jego żądanie nie zasługuje na uwzględnienie. Należy bowiem zwrócić uwagę, że skarżący otrzymuje stałe miesięczne świadczenie emerytalne w wysokości 2320 zł brutto, po potrąceni komorniczym do dyspozycji skarżącego pozostaje kwota 1.000 zł. Jako zasadniczy argument przyznania prawa pomocy skarżący podnosi konieczność ponoszenia regularnego comiesięcznego wydatku w kwocie 750 zł na spłatę kredytu w banku oraz leki. Odnosząc się do okoliczności spłaty kredytu bankowego Sąd stwierdził, że nie może ona przesądzać o możliwości udzielenia prawa pomocy. Należy podkreślić, że zapłata kosztów powstałych z tytułu prowadzonego postępowania sądowego jest rodzajem należnego od strony zobowiązania o charakterze publicznoprawnym. Spłata kredytu w banku stanowi zaś zobowiązanie cywilnoprawne. Przyznanie w takiej sytuacji prawa pomocy oznaczałoby de facto, że Sąd niepublicznoprawne zobowiązania uznaje za ważniejsze od tych, które dotyczą postępowania sądowoadministracyjnego, a tym samym chroni lub też wzbogaca majątek podmiotów prywatnych. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 21 maja 2013 r. (sygn. akt II FZ 211/13, LEX Nr 1318895), nie jest dopuszczalna sytuacja, w której strona postępowania posiada środki finansowe na spłatę zobowiązań cywilnoprawnych, zaś koszty jej postępowania przed sądem finansowane są z budżetu państwa. Nie ma zatem żadnego powodu, dla którego należałoby przyznać innym zobowiązaniom niezwiązanym z udziałem w postępowaniu sądowym pierwszeństwo w spłacie, a kosztami dochodzenia uprawnień przed sądem obciążyć ogół społeczeństwa. Należy podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko wtedy, gdy zdobycie środków na koszty sądowe jest rzeczywiście niemożliwe. Natomiast sytuacja skarżącego nie jest tą szczególną, uzasadniającą jej dofinansowanie ze środków publicznych. Podkreślić ponadto należy, że skarżący nie wskazuje na jakichkolwiek opóźnienia w spłacie kredytu, nie podniósł też, że w związku z jego spłatą nie był w stanie zabezpieczyć podstawowych potrzeb życiowych. Nie korzysta z instytucjonalnej pomocy społecznej, jak również nie wykazuje żadnych zaległości czy opóźnień w uregulowaniu bieżących zobowiązań. Wobec powyższego Sąd nie dał wiary twierdzeniom skarżącego dotyczącym braku możliwości wygospodarowania środków na zapłatę kosztów sądowych oraz kosztów opłacenia fachowego pełnomocnika , Na zakończenie warto wskazać, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania. Nie dotyczy natomiast sytuacji subiektywnego przekonania o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach - na podstawie art. 243, art. 244 § 1, art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.