I SA/Ke 718/12

Dnia 14 lutego 2013 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. S.A. w O. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 24 stycznia 2013 r. (data stempla pocztowego) skarżąca A.S.A. w O. Ś. (dalej Spółka) w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku od towarów i usług za wrzesień 2006 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej p.p.s.a.), wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPPr. Spółka nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 28 stycznia 2013 r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPPr i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Spółka w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPPr wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że obecnie ze względu na złą sytuację finansową nie posiada wystarczających środków na uiszczenie kosztów sądowych. W dniu 24 stycznia 2013 r. Spółka przedłożyła kserokopię rachunku zysków i strat potwierdzający stratę netto za 2012 rok w wysokości 2.630.687,70 zł, kserokopię zestawienia obrotów i sald za 2012 r. z uwzględnieniem zaległości wobec kontrahentów oraz nieuregulowanych zobowiązań publicznoprawnych względem ZUS, US, które stara się spłacać. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości 62.500.000,00 zł, wartość środków trwałych w wysokości 49.890.356,63 zł, stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 2.630.687,70 zł, stan kont na rachunkach bankowych w wysokości 0,00 zł. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Intencją wnioskodawcy w niniejszej sprawie było uzyskanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie wniosku sprowadzało się więc do zbadania, czy spełniona została przesłanka wynikająca z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. tj. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Zdaniem orzekającego, Spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Pomimo sygnalizowanych problemów finansowych oraz braku środków finansowych na rachunkach bankowych Spółka nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, a z oświadczeń przez nią składanych nie wynika, że nie zamierza kontynuować swojej działalności. Tak więc koszty sądowe, które strona skarżąca jest obowiązana ponieść w zainicjowanej sprawie winny być traktowane na równi z innymi jej zobowiązaniami, wynikającymi z prowadzonej działalności gospodarczej oraz kosztami związanymi z jej prowadzeniem. W ocenie Sądu skoro Spółka jest obecna w obrocie prawnym, to znaczy, że gotowa jest ponosić ryzyko gospodarcze, w tym sporów prawnych. W orzecznictwie przyjmuje się, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (zob. postanowienie NSA z dnia 1 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OZ 208/08, LEX nr 477191). O braku możliwości poniesienia kosztów sądowych nie przesądza fakt, że prowadzona przez skarżącą działalność wygenerowała za rok 2012 stratę w kwocie 2.630.687,70 zł Wskazać bowiem należy, że strata w zakresie prowadzonej działalności jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Natomiast przychody Spółki za 2012 r. wynosiły ok. 300.339,71 zł (nieczytelna kserokopia) przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie ok. 2.940.306,44 zł (nieczytelna kserokopia). Zdaniem orzekającego, kwoty, jakie Spółka uzyskuje w wyniku prowadzonej działalności gospodarczej i jakie wydatkuje, nie pozwalają dać wiary, że Spółka nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Biorąc pod uwagę skalę na jaką Spółka prowadzi działalność gospodarczą nie do przyjęcia jest wniosek, że uiszczenie kosztów sądowych wpłynie w jakikolwiek sposób na jej kondycję finansową. Na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego koszty te stanowią wpis od skargi czyli wynoszą 747 zł. Kwota ta stanowi zaledwie ułamek procenta przychodu Spółki. Wymaga również podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając na uwadze globalną sytuację majątkową Spółki tj. wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, wartość środków trwałych stwierdzić należy, że Spółka dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. W tym kontekście powoływane przez Spółkę okoliczności związane z brakiem środków na uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 747 zł, w ocenie orzekającego nie są zasadne. Przedstawione okoliczności uzasadniają twierdzenie, że skarżąca Spółka posiada dostateczne środki na poniesienie kosztów postępowania w zakresie objętym wnioskiem. W tym stanie rzeczy uznano, że Spółka nie spełnia przesłanek uzasadniających zwolnienie od kosztów sądowych, w związku z czym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 §1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.