I SA/Ke 739/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu G. S. od postanowienia starszego referendarza sądowego z 21 marca 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2007 r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. G.S. w dniu 2 lutego 2016 r. złożył formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego. Oświadczył, że sam pozostaje w gospodarstwie domowym, nie posiada żadnego majątku, uzyskuje wynagrodzenie w kwocie 1.350 zł netto miesięcznie, posiada oszczędności w kwocie 100 zł. Starszy referendarz sądowy na podstawie art. 255 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: p.p.s.a., wezwał skarżącego w terminie 7 dni od daty doręczenia pisma sądowego do uzupełnienia braków formalnych złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, pod rygorem oddalenia wniosku poprzez: przedstawienie i udokumentowanie sytuacji materialnej i finansowej żony skarżącego A.S.zgodnie z wymogami urzędowego formularza PPF, udokumentowanie źródeł oraz wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz jego żonę za rok 2015, udokumentowanie źródeł oraz wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz jego żonę za styczeń oraz luty 2016 r., przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy, przedłożenie zaświadczenia o zarobkach osiąganych przez skarżącego oraz jego żonę za okres ostatnich 3 miesięcy, jeżeli żona skarżącego jest osobą bezrobotną – przedłożenie zaświadczenia z właściwego urzędu pracy potwierdzającego powyższą okoliczność, przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego żonę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji) oraz zarejestrowanych na nazwisko skarżącego jako właściciela lub współwłaściciela, przedłożenie dokumentów (kserokopii, odpisu) na okoliczność, kto jest właścicielem nieruchomości, którą skarżący wskazuje jako adres zamieszkania tj. M. ul. W. 91c, określenie i udokumentowanie miesięcznych kosztów utrzymania domu, w którym zamieszkuje skarżący oraz określenie i udokumentowanie wydatków ponoszonych przez skarżącego na utrzymanie domu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył kopię aktu notarialnego z 22 października 2004 r. – umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej z żoną A.S., kopię zaświadczenia z 4 marca 2016 r. o zatrudnieniu skarżącego w A S. Sp. z o. o. SKA w pełnym wymiarze pracy od 6 listopada 2015 r. z przeciętnym miesięcznym wynagrodzeniem w kwocie 1337,51 zł netto, kopię zeznania PIT-11 za 2015 r. z A S. Sp. z o. o. SKA z kwotą dochodu 1.260,94 zł, kopię zaświadczenia z 4 marca 2016 r. o posiadaniu przez skarżącego samochodu osobowego Mercedes-Benz ML 270 CDI rok produkcji 2000 r. oraz oświadczenie skarżącego o kradzieży tego samochodu w dniu 9 marca 2007 r. Starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącego. Podniósł, że wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżący wykonał w ograniczonym zakresie. Skarżący nie przedłożył dokumentów (kserokopii, odpisu) na okoliczność, kto jest właścicielem nieruchomości, którą wskazuje jako adres zamieszkania tj. M.ul. W. 91c, nie udokumentował miesięcznych kosztów utrzymania domu, w którym zamieszkuje, nie udokumentował wydatków, które ponosi na utrzymanie domu oraz nie przedłożył odpisu/kserokopii wyroku sądu o separacji lub innych dokumentów potwierdzających ustanie jego małżeństwa. Skarżący nie ujawnił więc rzeczywistej kondycji majątkowej jego rodziny. Takie działanie uniemożliwiło ocenę, czy istotnie skarżący jest osobą niemogącą ponieść kosztów postępowania. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy. Wyjaśnił, że niemożliwym jest przedstawienie sytuacji małżonki, ponieważ od kilkunastu lat ma z nią rozdzielność majątkową. Z uwagi na brak kontaktu, skarżący nie posiada żadnej wiedzy odnośnie jej sytuacji. Podniósł, że większość wynagrodzenia wydaje na czynsz, resztę na zakup żywności i ubrań. Do sprzeciwu załączył kopię zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i kopię umowy najmu nieruchomości w położonej w M. przy ul. W.91c. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej: ,,ustawy p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowień i zarządzeń referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu, prawidłowe jest postanowienie referendarza sądowego. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie całkowitym służy osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a.). Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca winien należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie skarżący nie wywiązał się z obowiązku pełnego udokumentowania wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie podał żadnych informacji na temat sytuacji finansowej małżonki, ani w formularzu wniosku ani w wykonaniu wezwania starszego referendarza sądowego. Twierdzenie skarżącego zawarte w sprzeciwie, że pozostaje z żoną w ustroju rozdzielności majątkowej nie pozbawia podstaw do żądania dokumentacji dotyczącej jej sytuacji finansowej. Z przepisów art. 23 i 27 ustawy z 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy ( t.j. Dz.U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.). wynika prawny obowiązek udzielania wzajemnej pomocy przez małżonków i przyczyniania się do zaspokojenia potrzeb stworzonej przez nich rodziny. Na małżonkach ciąży zatem obowiązek udzielania sobie nawzajem wsparcia finansowego (także w zakresie prowadzonych postępowań sądowych) niezależnie od tego, w jakim ustroju majątkowym pozostają i niezależnie od tego, czy prowadzą, czy też nie, wspólne gospodarstwo domowe (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 września 2013 r., sygn. akt I FZ 313/13 i z 29 czerwca 2009 r., sygn. akt I FZ 230/09 – wyroki dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Oznacza to, że okoliczność istnienia między małżonkami rozdzielności majątkowej nie miała znaczenia dla postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Oświadczenie zawarte w sprzeciwie o braku kontaktu z małżonką wydaje się nierzetelne wobec wynikających z akt sądowych okoliczności. Mianowicie na potwierdzeniach odbioru kierowanych do G. S. na adres 28—366 M. ul. W.91c, widnieją podpisy małżonki A.S.. Złożyła je w dniach 3 listopada 2015 r., 26 stycznia 2016 r., 17 lutego 2016 r., 2 marca 2016 r. i 24 marca 2016 r. Skarżący nie podnosił w toku postępowania sądowoadministracyjnego, by jakakolwiek przesyłka nie została mu przez małżonkę przekazana. Aktywność skarżącego w zakresie podejmowania stosownych reakcji procesowych na pisma Sądu świadczy natomiast o tym, że wszystkie te pisma otrzymał. To zaś prowadzi do wniosku, ze wbrew twierdzeniom skarżącego, ma kontakt z małżonką. Należy podkreślić, że nawet jeśli pomiędzy małżonkami istnieje stan faktycznej separacji - pomimo przebywania A. S. w nieruchomości podawanej przez skarżącego jako miejsce jego zamieszkania - to z prawnego punktu widzenia stan relacji między małżonkami nie jest istotny. Stan ten nie może być uznany za obiektywną przeszkodę w złożeniu informacji i dokumentów wnioskowanych przez Sąd, gdyż faktyczna separacja małżonków jest kwestią ich wyboru, nie zaś sytuacją niemożliwą do usunięcia. Małżonkowie, chcąc doprowadzić do tego, by ich wzajemne relacje nie wywierały wpływu m.in. na toczące się postępowania sądowe - powinni uregulować łączące ich stosunki przez nadanie stanowi faktycznemu znaczenia prawnego. Może to nastąpić przez skorzystanie z instytucji separacji sądowej lub rozwód. Natomiast Sąd w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy nie jest uprawniony do badania rzeczywistych relacji łączących małżonków. Z uwagi więc na nieprzedstawienie przez wnioskodawcę informacji dotyczących sytuacji majątkowej jego żony, nie istniała możliwość ustalenia rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego, a zatem dokonania oceny przesłanek przyznania prawa pomocy. W takich okolicznościach Sąd nie mógł opierać się jedynie na dokumentach złożonych przez skarżącego, bo nie przedstawiały one pełnego stanu majątkowego wnioskodawcy. Tymczasem dopiero niewątpliwe stwierdzenie, że ani samodzielnie, ani przy pomocy współmałżonka strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny, pozwala rozstrzygnąć o możliwości przyznania pomocy z budżetu państwa. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1, § 2 i § 3 w zw. z art. 246 § 1 pkt ustawy p.p.s.a. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego, o czym orzekł w sentencji postanowienia.