I SA/Ke 90/05
WyrokWSA w Kielcach2005-09-14
Skład orzekający: Ewa Rojek, Maria Grabowska, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy podatnik, który rozpoczął działalność gospodarczą w trakcie roku podatkowego i nie złożył przed pierwszą sprzedażą oświadczenia o wyborze zwolnienia z VAT, może skorzystać ze zwolnienia w kolejnych latach, jeśli nie nabył prawa do zwolnienia w roku rozpoczęcia działalności?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, stwierdzając, że organy skarbowe niewłaściwie zastosowały prawo materialne. Zwolnienie z VAT przewidziane w art. 14 ust. 6 ustawy o VAT dotyczy podatników rozpoczynających działalność w trakcie roku podatkowego i wymaga złożenia oświadczenia przed pierwszą sprzedażą. Brak takiego oświadczenia w roku rozpoczęcia działalności nie skutkuje utratą prawa do zwolnienia w roku następnym, jeśli podatnik nie nabył tego prawa w roku poprzednim. W przypadku nieprzedawnionych zobowiązań za rok 1998, organy powinny zbadać przesłanki obligatoryjnego zwolnienia z mocy prawa na podstawie art. 14 ust. 1 ustawy.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Dyrektora Izby Skarbowej utrzymującej w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego określającą zobowiązanie podatkowe w podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1998 r. dla A.T. Organy ustaliły, że A.T. rozpoczął działalność gospodarczą w 1996 r., ale nie złożył przed pierwszą sprzedażą oświadczenia o wyborze zwolnienia z VAT ani nie dokonał zgłoszenia rejestracyjnego. Strona skarżąca zarzuciła organom naruszenie prawa materialnego i procesowego, wskazując na zaginięcie złożonego przez siebie oświadczenia o wyborze zwolnienia.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzono, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości, i zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska,, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant ref. staż. Krzysztof Czarnecki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2005 r. skargi A.T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...]. nr [...]w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 1998 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej 2.829 (dwa tysiące osiemset dwadzieścia dziewięć) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania
Zaskarżoną decyzją [...] nr. [...] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia [...] Nr. [...] w sprawie określenia dla A.T. zobowiązana podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 1998r. W wysokościach:
- za styczeń [...]
- za luty [...]
- za marzec [...]
- za kwiecień [...]
- za maj [...]
- za czerwiec [...]
- za lipiec [...]
- za sierpień [...]
- za wrzesień [...]
- za październik [...]
- za listopad [...]
- za grudzień [...]
W motywach decyzji organ skarbowy ustalił, że A.T. od 9 marca 1996r. prowadził działalność gospodarczą w zakresie blacharstwa pojazdowego. W trakcie kontroli podatkowej przeprowadzonej pomiędzy 15 a 16 lipca 2003r. ustalono, że przed datą wykonania pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniem VAT nie złożył on pisemnego oświadczenia o wyborze zwolnienia (na formularzu VAT-6),nie dokonał też zgłoszenia rejestracyjnego dla celów podatku VAT (na druku VAT – R) i nie składał deklaracji podatkowych VAT-7 oraz nie wpłacał podatku VAT za okresy miesięczne w terminie do 25 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy. Zgodnie z art.14 ust.6 ustawy z dnia 8.I.199r9. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym(Dz.U.Nr.11 poz.50 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w 1996 -1998r. podatnik rozpoczynający wykonywanie czynności określonych w art. 2 w ciągu roku podatkowego może wybrać zwolnienie od podatku, jeżeli przewidywana przez podatnika wartość sprzedaży towarów nie przekroczy, w proporcji do okresu prowadzonej sprzedaży, kwoty określonej w ust.1 pkt 1 lub ust.4 .Podatnik ten, przed dniem dokonania pierwszej sprzedaży, obowiązany jest do złożenia w urzędzie skarbowym pisemnego oświadczenia o wyborze zwolnienia. Niedopełnienie warunku złożenia oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku VAT, od którego ustawa uzależnia możliwość korzystania z tego zwolnienia powoduje, że podmiot staje się podatnikiem podatku VAT ze wszystkimi konsekwencjami. Skoro zatem A.T. pierwszą usługę wykonał w 1996r. i nie złożył przed dniem jej wykonania do właściwego urzędu skarbowego pisemnego oświadczenia o wyborze zwolnienia od podatku od towarów i usług to tym samym nie wybrał zwolnienia od tego podatku. W związku z czym stał się podatnikiem tego podatku a w konsekwencji stał się obowiązany zgodnie z art.27 ust.4 i art.10 ust.1 ustawy o VAT do prowadzenia ewidencji VAT-u, składania deklaracji podatkowych oraz do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne. Ponieważ podatnik tego nie robił należało wydać decyzję określającą wysokość zobowiązania podatkowego. Za okresy wcześniejsze od 5.II.1996 do 30.XI.1997r. zobowiązanie podatkowe przedawniło się. Organy skarbowe nie dały wiary podatnikowi, że złożył on w Urzędzie Skarbowym oświadczenie o wyborze zwolnienia we właściwym terminie albowiem w dokumentach Urzędu takowego oświadczenia brak a podatnik nie przedstawił żadnego dowodu, że oświadczenia takie złożył. Skoro zatem podatnik nie był w stanie wykazać, że oświadczenie złożył należy uznać, iż czynność taka dokonana nie była.
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze A.T. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzucił organom skarbowym naruszenie prawa materialnego poprzez naruszenia art.14 ustawy o podatku od towarów i usług oraz podatku akcyzowym bez wskazania na czym to naruszenie polegało. Nadto wskazał na naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez naruszenie art.120 i 122 Ordynacji podatkowej. Wskazał przy tym, że składał istotne w sprawie oświadczenie o wyborze zwolnienia, które zaginęło z przyczyn od niego niezależnych, co nie może prowadzić do niekorzystnych dla niego rozstrzygnięć.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
W myśl art.134 § 1 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr.153 poz.1270 za 2002r. ze zm.) Sąd nie jest związany granicami skargi. Wychodząc poza jej granicę należy wskazać, że organy skarbowe niewłaściwie zastosowały prawo materialne co miało decydujący wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zwolnienie od podatku od towarów i usług przewidziane w art.14 ust. 6 ustawy z dnia 8 stycznia 1993r. o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym (Dz.U.Nr. 11 poz.50 ze zm.) dotyczy tylko podatników rozpoczynających wykonywanie czynności podlegających opodatkowaniu w ciągu roku podatkowego. Skarżący co jest niesporne wykonywanie tych czynności rozpoczął w 1996r. Z uwagi na przedawnienie tych zobowiązań organy skarbowe nie zajmowały się opodatkowaniem tych miesięcy. Nie może jednak budzić wątpliwości, że skarżący przed dokonaniem pierwszej sprzedaży nie złożył oświadczenia o wyborze zwolnienia. Organy skarbowe prawidłowo w tym zakresie ustaliły, że to na skarżącym ciążył obowiązek wykazania tego faktu. W interesie podatnika bowiem, jest takie zabezpieczenie faktu złożenia oświadczenia, które gwarantuje mu niepodważalność tego faktu. Zgodnie z powołanym przez organy skarbowe orzeczeniem naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28.IV.1999r. SA/Sz 921/98 w sytuacji gdy skarżący nie jest w stanie wykazać, że złożył oświadczenie o wyborze zwolnienia należy uznać, że czynność taka nie została dokonana. Dyspozycja art.14 ust.6 ustawy VAT odnosi się jednak tylko do tych podatników, którzy rozpoczynają w trakcie roku podatkowego czynności podlegające opodatkowaniu.Za takiego podatnika uznać należy jedynie tę osobę, która nie wykonywała tych czynności w roku podatkowym poprzednim(patrz orzeczenie NSA I Sa/Łd 2097/98 Lex nr.47092).Tak więc dyspozycja ust.6 art.14 ustawy nie będzie odnosiła się do roku następnego działalności skarżącego w tym nieprzedawnionego zobowiązania za grudzień 1997r.(będącego przedmiotem rozstrzygnięcia w odrębnej sprawie) jak też do całego roku 1998.W odniesieniu do tego ostatniego roku należało zatem zbadać czy nie zachodzą przesłanki obligatoryjnego zwolnienia o którym mowa w art.14 ust.1 ustawy. Zaznaczyć przy tym należy, że w niniejszej sprawie nie będzie miał zastosowania art.14 ust.7a obowiązujący od 1 stycznia 1997r .mówiący, że podatnik, który utracił prawo do zwolnienia od podatku lub zrezygnował z tego zwolnienia, nie może w następnych latach skorzystać ze zwolnienia określonego w ust.1.Skarżący za takiego podatnika uznany być nie może albowiem w 1996. nie nabył prawa do zwolnienia a co za tym idzie nie mógł go utracić ani z niego zrezygnować. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 16 kwietnia 2003r. I SA/Łd 1907/01 za rezygnację ze zwolnienia od podatku od towarów i usług nie może być uznana sytuacja, w której podatnik nie składa oświadczenia o wyborze zwolnienia przewidzianego w art.14 ust.6 ustawy z dnia 8.I.1999r. o podatku VAT.W sytuacji takiej podatnik nie rezygnuje z przysługującego mu zwolnienia, lecz dokonuje wyboru zwolnienia lub podleganiu opodatkowaniu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy skarbowe ustala zatem w oparciu o istniejące dokumenty i decyzje wymiarowe w zakresie podatku dochodowego czy skarżący osiągnął dochód uzasadniający zwolnienie go z mocy prawa z podatku VAT za przedmiotowy miesiąc stosownie do dyspozycji art.14 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług oraz o podatku akcyzowym.
Mając powyższe na uwadze na podstawie art.145 § 1 pkt 1a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U.Nr.153 poz.1270 za 2002r. ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach jest właściwy do rozpoznania skargi stosownie do dyspozycji § 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawania spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie(Dz.U.Nr.187 poz.1926).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło