I SO/Ke 1/14

Dnia 15 kwietnia 2014 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych złożonego przed wniesieniem skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W dniu 14 marca 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wpłynął przed wszczęciem postępowania sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek B. W. o zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym wniosku skarżący wskazuje, że został wpisany do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, jego jedynym źródłem utrzymania jest staw rybny. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną, utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez żonę skarżącego z tytułu sprzedaży ryb w kwocie 1.000,00 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazał dom wielkości 90m² oraz garaże obciążone hipoteką oraz jako posiadane nieruchomości skarżący wykazał działkę wielkości 2200m², budynki, zaplecze gospodarcze oraz nieruchomość rolną wielkości 0,4500ha. Do wniosku skarżący dołączył kserokopię dokumentów dotyczących hipoteki oraz zajęcia wierzytelności. Dane zawarte w złożonym wniosku oraz dodatkowych dokumentach okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, z uwagi na powyższe pismem z dnia 26 marca 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w następującym zakresie: - udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącego oraz jego żonę za 2013 r.; w przypadku uzyskania dochodu lub straty z działalności gospodarczej wraz ze wskazaniem przychodów oraz kosztów uzyskania dochodu/straty; - udokumentowanie wysokości miesięcznych dochodów uzyskanych przez skarżącego oraz jego żonę z uwzględnieniem dochodów z ostatnich trzech miesięcy; w przypadku uzyskania dochodu lub straty z działalności gospodarczej wraz ze wskazaniem przychodów oraz kosztów uzyskania dochodu/straty; - przedłożenie aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez skarżącego oraz jego żonę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji); - określenie i udokumentowanie ponoszonych przez skarżącego i jego żonę miesięcznych kosztów utrzymania z uwzględnieniem wydatków na spłatę kredytu i leasingu. W odpowiedzi na wezwanie skarżący wskazał miesięczne koszty utrzymania domu oraz działalności gospodarczej, oświadczył wraz z żoną, że nie posiadają samochodów, skarżący złożył kserokopię własnego zeznania podatkowego za 2012 r. oraz za 2013 r. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z regulacji prawnych dotyczących prawa pomocy wynika, że zasadą jest, że to strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Występująca w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucja prawa pomocy stanowi zatem odstępstwo od powołanej wyżej zasady, będące formą dofinansowania z budżetu państwa i powinna być stosowana tylko w uzasadnionych przypadkach. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 ustawy p.p.s.a.). W myśl art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należy podkreślić, że – jak wynika z brzmienia art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.- to na osobie fizycznej, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, spoczywa obowiązek przedstawienia dowodów, że zrealizowane są przesłanki przyznania prawa pomocy. Orzekający, korzystając z uprawnień, zakreślonych przez art. 255 ustawy p.p.s.a., może - jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości - wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Jednakże na tym możliwości orzekającego w zakresie badania stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych strony się kończą i bez współpracy ze strony osoby, ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy, ustalenie czy rzeczywiście nie może ona ponieść kosztów związanych ze sprawą, nie jest możliwe. Zatem w zakresie ustalenia, czy w danej sprawie zachodzą przesłanki do udzielenia prawa pomocy osoba wnioskująca winna współpracować z sądem, jeżeli nie poprzez wskazanie wszelkich okoliczności istotnych dla oceny jej stanu majątkowego, to przynajmniej realizując wezwania sądu o uzupełnienie brakujących danych i dokumentów. W przypadku braku pełnej współpracy wnioskodawcy, skutki nie wykazania okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia o prawie pomocy będą obciążać właśnie jego. Jak podkreśla się w orzecznictwie, strona powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby orzekającego o zasadności przyznania prawa pomocy, ponieważ rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co przez stronę zostanie wykazane (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 30 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 171/09, Lex Omega nr 552205). Wskazuje się też, że skoro strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez sąd dokumentacji, do dostarczenia której została zobowiązana na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a., powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. akt II FZ 170/12, Lex Omega nr 1137689), a niedopełnienie, nawet w części, obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (tak Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniach z dnia 28 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 189/12, Lex Omega nr 1145153 oraz z dnia 16 marca 2012 r., sygn. akt I OZ 156/12, Lex Omega nr 1136748). B. W. nie uwiarygodnił w sposób wystarczający zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wezwanie, w którym wskazano konkretne dokumenty mogące stanowić dowód realizacji przesłanek z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., skarżący wykonał w ograniczonym zakresie. Skarżący nie udokumentował wysokości dochodów uzyskanych przez żonę za 2013 r.; nie udokumentował wysokości miesięcznych dochodów z uwzględnieniem dochodów z ostatnich trzech miesięcy własnych oraz żony; nie przedłożył aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez siebie oraz żonę samochodach (obejmujących ich markę i rok produkcji); nie udokumentowanie własnych i żony miesięcznych kosztów utrzymania z uwzględnieniem wydatków na spłatę kredytu i leasingu. Podkreślenia wymaga, że w judykaturze prezentowany jest pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, który nie przedstawia żądanych wyjaśnień musi liczyć się z negatywnymi konsekwencjami wynikającymi z jego bierności (por. orzeczenie NSA z 5.06.2008r., sygn. akt I FZ 236/08 publ. na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Niedostarczenie wszystkich żądanych dokumentów źródłowych musi mieć bowiem wpływ na dokonywaną przez rozpoznającego wniosek ocenę (por. S. Babiarz, B. Dauter, M. Niezgódka-Medek "Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych", Warszawa 2007r., s. 244). Nie zasługuje bowiem na aprobatę stanowisko strony, która uchyla się od zaprezentowania stosownej dokumentacji potwierdzającej jej aktualne możliwości płatnicze. Nie można zatem uznać, aby skarżący udokumentował czy uprawdopodobnił w sposób wyczerpujący i jednoznaczny sytuację majątkową swojej rodziny. Ponadto skarżący wezwany do przedstawienia oświadczeń i dokumentów pozwalających na pozbawioną wątpliwości ocenę, obowiązek ten wykonał jedynie częściowo i w taki sposób, który nie ujawnia rzeczywistej kondycji majątkowej jego rodziny. Takie działanie uniemożliwia orzekającemu ocenę, czy istotnie - w świetle przedstawionych dokumentów i oświadczeń - skarżący jest osobą, nie mogącą ponieść kosztów postępowania. Co za tym idzie, okoliczność tę należy uznać za niewykazaną przez B. W. a wniosek oddalić. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.