II SA/Ke 1019/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Sebastian Styczeń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 lutego 2017r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 11 października 2016r. znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 11 października 2016 r. znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta decyzję z dnia 11 lipca 2016 r. znak: [...], odmawiającą przyznania J. P. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad synem P. P.. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. Wnioskiem z dnia 23 czerwca 2016 r. J. P. zwróciła się do MGOPS o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym synem P. P.. We wniosku podała, że obecnie pobiera zasiłek dla opiekuna w związku ze sprawowaniem opieki nad matką. Organ I instancji odmawiając przyznania wnioskowanego świadczenia stwierdził, że syn wnioskodawczyni nie spełnia przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, tj. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, a jedynie orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnoprawności. W odwołaniu J. P. podniosła, że jej syn został zaliczony do osób niepełnosprawnych już w 2005 roku i od tej chwili sprawuje nad nim opiekę. W kwietniu 2016 r. syn poważnie zachorował, w związku z czym wystąpiła konieczność złożenia wniosku o przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W dniu 22 sierpnia 2016 r. przekazała do Kolegium orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 lipca 2016 r., z którego wynika, że P. P. został zaliczony do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. W dniu 3 października 2016 r. strona przekazała do Kolegium orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 września 2016 r., utrzymujące w mocy orzeczenie z dnia 26 lipca 2016 r. Jednocześnie poinformowała, że nie będzie odwoływać się od ww. orzeczenia. W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że obecnie P. P. posiadając jedynie orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, nie spełnia podstawowej przesłanki uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego określonej w art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach J. P. wniosła o uchylenie decyzji organów obu instancji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego od czerwca 2016 r. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, ze jej syn zachorował w roku 2004 i od tego czasu sprawuje nad nim opiekę, nie podejmując pracy zawodowej. Zakwestionowała prawidłowość ustaleń lekarzy-orzeczników co do stanu zdrowia jej syna i przedstawiła swoją trudną sytuację życiową. Zdaniem skarżącej opiekun ma prawo wybrać korzystniejszy dla siebie wariant świadczenia, tj. świadczenie pielęgnacyjne (1300 zł) zamiast zasiłku dla opiekuna z tytułu opieki nad matką (520 zł). Na zakończenie poinformowano, że P. P. wniósł jednak do sądu pracy odwołanie od orzeczenia o niepełnosprawności. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jego oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia 17 stycznia 2017 r. skarżąca podała, iż Sąd Pracy oraz biegli uznali, że jej syn wymaga czasowej pomocy przy podstawowych czynnościach życiowych choć ma umiarkowany stopień niepełnosprawności. Do pisma dołączyła wyrok Sądu Rejonowego, Wydział IV Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. [...], oddalający odwołanie P. P. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). Materialnoprawną podstawą zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji był art. 17 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), dalej jako "Uśr". Przepis ten stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W rozpoznawanej sprawie skarżąca nie kwestionuje treści orzeczenia o niepełnosprawności, którym jej syn legitymował się w toku postępowania administracyjnego, zaliczającego go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Osią sporu była natomiast wykładnia art. 17 ust. 1 Uśr, a ściślej – tej części, w której wymieniono rodzaje orzeczeń stwierdzających niepełnosprawność i wskazania zawarte w orzeczeniu o niepełnosprawności. Z treści ww. przepisu wynika, że świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane tylko w związku ze sprawowaniem osobistej opieki nad osobą niepełnosprawną, i to tylko taką, której niepełnosprawność została stwierdzona jednym z dwóch następujących rodzajów orzeczeń: a) orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, albo b) orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Podkreślić przy tym należy, że ww. przepis nie przewiduje żadnych odstępstw. W przypadku gdy niepełnosprawny członek rodziny legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje w razie zawarcia w orzeczeniu, kumulatywnie, dwóch wskazań, tj. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (por. wyroki NSA: z dnia 18 lutego 2011 r., sygn. I OSK 1803/10; z dnia 29 marca 2012 r. sygn. I OSK 1923/11). Zasady i tryb wydawania orzeczeń o niepełnosprawności reguluje ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721 ze zm.) dalej "ustawa o rehabilitacji". W świetle przepisów tej ustawy osoba, która nie ukończyła jeszcze 16 roku życia, może legitymować się jedynie "orzeczeniem o niepełnosprawności", gdyż w stosunku do takiej osoby, co do zasady, nie orzeka się stopnia niepełnosprawności (art. 4a ust. 1). Orzeczenie o niepełnosprawności, poza samym ustaleniem niepełnosprawności, obligatoryjnie powinno zawierać również wskazania dotyczące kwestii wymienionych w art. 6b ust. 3, m.in. konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji (pkt 7), konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (pkt 8). W niniejszej sprawie syn skarżącej legitymuje się orzeczeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 września 2016 r., utrzymującym w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 lipca 2016 r., zaliczające go do osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, bez wskazań co do konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji (adnotacja: "nie dotyczy"). Z uwagi na to, że Sąd Rejonowy wyrokiem z dnia 21 grudnia 2016 r. sygn. [...], oddalił odwołanie P. P. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 15 września 2016 r., w obrocie prawnym nadal pozostaje orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia 26 lipca 2016 r. W świetle powyższego, z uwagi na brak w ww. orzeczeniu wskazań, o których mowa w art. 17 ust. 1 Uśr, organy trafnie uznały, że nie zostały spełnione wszystkie wymogi, przewidziane w tym przepisie, skutkujące ustaleniem prawa do żądanego świadczenia pielęgnacyjnego. Pod rządami art. 17 ust. 1 Uśr nie ma możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w przypadku, gdy nie orzeczono wobec osoby niepełnosprawnej w stopniu umiarkowanym wskazań, o których w art. 6b ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy o rehabilitacji. Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia i konieczności sprawowania opieki nad synem skarżącej. Oba analizowane wskazania, tj. "konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji" oraz "konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji" funkcjonują jednak w ustawach jako język prawny i mają dla organów administracji oraz sądów znaczenie prawne, a nie potoczne. Organy administracji zobligowane były stwierdzić, że nie zostały spełnione wszystkie warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Sąd administracyjny, dokonując kontroli legalności decyzji wydanej w postępowaniu o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest władny wzruszyć wydanego orzeczenia o niepełnosprawności, ani też kwestionować jego treści, gdyż orzeczenie tego rodzaju podejmowane jest przez organy administracyjne (powiatowe i wojewódzkie zespoły ds. orzekania o niepełnosprawności) podlegające kontroli sądów powszechnych - sądów pracy i ubezpieczeń społecznych. Innymi słowy, oceniając rozstrzygnięcie w sprawie o świadczenie pielęgnacyjne sąd administracyjny związany jest treścią przedstawionego przez stronę orzeczenia o niepełnosprawności. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.