II SA/Ke 111/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk- Moskal po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 września 2008r. wniosku A. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do złożenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 30 kwietnia 2008r. A. W. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie zobowiązania do złożenia projektu budowlanego zamiennego. Zarządzeniem z dnia 12 maja 2008r. Referendarz w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach wezwał skarżącego do uzupełnienia przedmiotowego wniosku poprzez przedłożenie odpisów zeznań podatkowych za 2007 rok, wyjaśnienie, czy pozostaje on w związku małżeńskim z R. W., a jeśli tak to podanie wysokości i źródła dochodu osiąganego przez małżonkę i posiadanego przez nią majątku, a jeśli nie to przedłożenie odpisu wyroku orzekającego rozwód albo separację. W wyznaczonym terminie skarżący nadesłał odpis swojego zeznania podatkowego za 2007r. i wypis aktu notarialnego z dnia 16 listopada 1992r. – umowy zniesienia wspólności majątkowej pomiędzy A. W. a R. W. Postanowieniem z dnia 30 czerwca 2008r. Referendarz sądowy w tut. Sądzie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W ustawowym terminie A. W. wniósł sprzeciw od w/w postanowienia, domagając się zwolnienia go od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych – z uwagi na brak środków na ich pokrycie. Skarżący wskazał, iż nie ma możliwości wykazania dochodów żony, gdyż nie posiada o tym żadnych informacji. A. W. przyznał jednocześnie, iż żona udziela mu wsparcia finansowego, zaś jej łączne wydatki miesięczne szacuje na 7.000 zł. Do sprzeciwu załączono decyzję Prezydenta z dnia [...] o przeniesieniu pozwolenia na budowę udzielonego decyzją Prezydenta z dnia [...] na budowę budynku usługowo – mieszkalnego na działkach o nr ewid. [...] A. i R W. na rzecz A. W. Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych, obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Na prawo pomocy składa się m. in. zwolnienie od kosztów sądowych. Według treści art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia fachowego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z kolei stosownie do treści art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Stwierdzić zatem należy, iż cyt. przepis nakłada na wnioskodawcę obowiązek wykazania nie tylko swojej własnej sytuacji majątkowej, ale również sytuacji majątkowej jego rodziny. Z kolei zgodnie z art. 252 ustawy p.p.s.a. oświadczenie strony, będącej osobą fizyczną powinno zawierać dokładne dane o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym. Podkreślić ponadto należy, iż opłaty sądowe, do których zalicza się wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Z tego względu może być stosowane jedynie w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Jak wynika ze złożonego formularza o udzielenie prawa pomocy wnioskodawca prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, cierpi na chorobę wrzodową, astmę oskrzelową i nadciśnienie tętnicze. Z powodu choroby nie osiągnął przychodu z prowadzonej działalności gospodarczej, a rok 2007r. zamknął stratą finansową, co potwierdza odpis zeznania podatkowego. Skarżący podał, że jest współwłaścicielem w ½ części nieruchomości rolnej o powierzchni 1 ha i współwłaścicielem w ½ części działki o powierzchni 600 m2, na której budowany jest dom. Obecnie utrzymuje się z pomocy rodziny. Podkreślenia wymaga, iż przyznanie prawa pomocy powinno się odbywać przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Z uwagi na dyspozycję cyt. powyżej art. 246 § 1 i art. 252 ustawy p.p.s.a., jak również treść wniosku i sprzeciwu, w których A. W. wskazuje, iż korzysta z pomocy finansowej rodziny, oceniając możliwości finansowe skarżącego należało uwzględnić także dochody i stan majątkowy jego żony. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 23 zdanie drugie Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Nie zwalnia ich z tego nawet istnienie rozdzielności majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 września 2005r., sygn. akt II FZ 572/05, niepubl.). Jak wynika z art. 255 ustawy p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte w urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W rozpatrywanej sprawie, pomimo prawidłowego wezwania, wnioskodawca nie podał wysokości i źródła dochodu osiąganego przez małżonkę i posiadanego przez nią majątku, przedkładając jedynie umowę zniesienia wspólności majątkowej. Za niewiarygodne należy uznać twierdzenia wnioskodawcy, iż nie posiada żadnych informacji o dochodach żony, tym bardziej, iż z uwagi na sprawowany przez nią mandat radnego Rady Miejskiej (o czym wiadomo z pisma U. i J. R. z dnia 5 grudnia 2006r.) jej oświadczenie majątkowe opublikowane jest na ogólnodostępnych stronach internetowych Urzędu Miasta. Brak także podstaw do przyjęcia, iż skarżący nie posiada żadnych informacji na temat pracy swojej żony i z tego powodu nie może podać źródła jej przychodu – zwłaszcza, iż mieszkają pod tym samym adresem – przy [...] w K. Znamiennym pozostaje jednocześnie fakt, że wnioskodawca, przy ogólnym braku informacji dotyczących dochodów żony i ich źródła, szczegółowo potrafi wymienić jej wydatki, określając je na ok. 7.000 zł miesięcznie. Wnioskodawca w formularzu PPF oświadczył jednoznacznie, iż utrzymuje się z pomocy rodziny, dodając w sprzeciwie, iż to właśnie żona udziela mu wsparcia finansowego. Podkreślenia wymaga, iż pomoc ta musi być znacząca, skoro skarżący, który nie wykazuje dochodu, jest w stanie realizować wymagającą wysokich nakładów finansowych inwestycję. Jak wynika bowiem z decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] (K-I-16) o udzieleniu pozwolenia na budowę i załączonego do niego zatwierdzonego projektu budowlanego jest to 4 – kondygnacyjny budynek usługowo – mieszkalny o 4 lokalach mieszkalnych i biurowych wraz z 4 garażami ( K-I-19). Ponadto, pomimo wykazywanej straty z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w 2007r., wnioskodawcy udało się pod koniec 2006r. wznowić roboty budowlane i wykonać do dnia [...] fundamenty, ściany piwnic i części szalunków, co potwierdza protokół kontroli z tego dnia (K-I-36). Następnie – do dnia kolejnej kontroli w dniu [...] – skarżący wykonał 4 słupy żelbetowe, stopy fundamentowe przed garażami, szalunek stropu nad piwnicami (ok. 80 %) i zbrojenie (K-I-58). Fakt realizacji tego typu inwestycji świadczy o tym, że skarżącego nie można uznać za osobę ubogą, której pomocy winien udzielić Skarb Państwa. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i być stosowane wyłącznie w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Choć A. W. nie wykazuje dochodu, to przy ocenie jego sytuacji finansowej należy wziąć pod uwagę, iż przy pomocy żony, która udziela mu pomocy materialnej, jest w stanie zgromadzić środki finansowe na pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł (por. postanowienie NSA z dnia 20 czerwca 2008r., II OZ 625/08, niepubl.). Mając na uwadze, iż w niniejszej sprawie brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 245 i art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 ustawy p.p.s.a. jak w sentencji postanowienia.