II SA/Ke 113/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach Małgorzata Długońska po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego postanawia: I. zwolnić M.K. od kosztów sądowych w części obejmującej wpis sądowy od skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego, II. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. M. K. złożyła formularz urzędowy PPF, wnosząc o przyznanie prawa pomocy przez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie z jej skargi na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego. Ze złożonego formularza i załączonych do niego dokumentów wynika następujący stan faktyczny: Wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z dwojgiem niepełnosprawnych dzieci w wieku 17 lat i 13 lat. Skarżąca jest zatrudniona w Ośrodku Pomocy Społecznej i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie za pracę w wysokości 2097,82 zł netto miesięcznie. wynagrodzenie podlega zajęciu egzekucyjnemu. W lutym 2017 r. przekazano komornikowi kwotę 638,34 zł. Ponadto skarżąca na podstawie umowy zlecenia zarabia w Urzędzie Miasta 590 zł netto miesięcznie. Z zeznania podatkowego za rok 2016 r. wynika, że skarżącej należy się do zwrotu kwota 2230 zł tytułem nadpłaty od podatku dochodowego ze stosunku pracy i umowy zlecenia. Jak wynika z zaświadczenia Ośrodka Pomocy Społecznej wnioskodawczyni w okresie od 1 grudnia 2016 r. do 28 lutego 2017 r. pobrała świadczenie wychowawcze w łącznej kwocie 1500 zł, zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł na młodsze dziecko i 459zł na starsze dziecko - w sumie 2112 zł miesięcznie. Otrzymuje alimenty na dzieci w łącznej wysokości 1600 zł. Skarżąca nie wykazała innego majątku oprócz domu wielkości 147 m kw wartości około 450 tysięcy złotych. Z załączonego do wniosku zeznania podatkowego wynika w 2016 r. skarżąca z prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej osiągnęła przychód w wysokości 789681 zł, poniosła koszty w wysokości 98022,57 zł, co przyniosło stratę w wysokości 190541,57 zł. Wnioskodawczyni oświadczyła, że musi ponieść koszty w wysokości 80 tysięcy złotych tytułem likwidacji szkody spowodowanej w skutek kolizji drogowej kierowcy zatrudnionego w jej firmie transportowej. Skarżąca zaciągnęła kredyty w związku z działalnością gospodarczą. Miesięczne raty wynoszą w sumie 14725,40 zł. Ponadto zaciągnęła w PKO BP wraz z byłym mężem kredyt mieszkaniowy hipoteczny w wysokości 129996,78 CHF oraz inne kredyty – raty wynoszą 453,48 zł , 559,17 zł i około 1500 zł miesięcznie. Wnioskodawczyni płaci rocznie składkę w wysokości 498 zł tytułem ubezpieczenia domu wraz z ruchomościami. Skarżąca dołączyła do wniosku także rachunki za media z domu. Z załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawczyni ma problem z terminowym regulowaniem opłat za prąd i gaz. Zgodnie z treścią art. 245 § 1, § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz.718), zwanej dalej "p.p.s.a." prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie zastępcy procesowego m.in. adwokata, radcy prawnego, przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie zastępcy prawnego przysługuje gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Analizując zawarte we wniosku oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz całokształt materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy referendarz sądowy uznał, że nie zostały spełnione przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jest obejmującym oprócz zwolnienia wpisu sądowego także od innych kosztów sądowych (nieprzekraczających jednorazowo kwoty 100 zł z wyjątkiem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej wynoszącego 216 zł) i ustanowienie adwokata, radcy prawnego z urzędu. Mając na względzie wynikającą ze złożonego formularza PPF sytuację majątkową wnioskodawczyni oraz wysokie miesięczne zobowiązania z tytułu kredytów i opłat za media uznano, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i małoletnich dzieci. Zatem jej wniosek o przyznanie prawa pomocy o zasługuje na uwzględnienie w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w wysokości 432 zł (co umożliwi jej rozpoznanie). Uznano, że będzie to wystarczająca forma pomocy ze strony Skarbu Państwa. W rozpoznawanej sprawie przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącej nie pozwala stwierdzić, że nie jest ona w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zauważyć bowiem należy, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, uzyskuje dochody ze stosunku pracy, umowy zlecenia, świadczeń z Ośrodka Pomocy Społecznej i alimentów, a najbardziej podstawowe potrzeby, to jest potrzeba zaspokojenia głodu, uzyskania lekarstw, kosztów leczenia czy też potrzeba mieszkania na bieżąco są zaspokajane. Ponadto, jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08 (opublikowane w bazie http://orzecznictwo.nsa.gov.pl), ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd zatem bada wnikliwie sprawę bez względu na fachowość, treść i konstrukcję skargi lub wniosku sporządzonych przez stronę. Ponadto sąd poucza strony działające w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego o dopuszczalności, terminie i sposobie wniesienia środka zaskarżenia od orzeczeń sądowych. Na etapie postępowania sądowoadministracyjnego przed wydaniem wyroku nie obowiązuje przymus adwokacki ani radcowski, skarżąca może skutecznie dokonać wszystkich czynności osobiście lub przez pełnomocnika, którym może być małżonek, rodzice, rodzeństwo i dorosłe dzieci. W większości spraw Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wydaje wyrok albo postanowienie kończące po przeprowadzeniu jednej rozprawy sądowej. Należy podkreślić, że z treści skargi i innych pism znajdujących się w aktach sprawy wynika, że M.K. nie jest osobą nieporadną życiowo, pracuje na co dzień jako referent w urzędzie administracji publicznej, prowadzi własną firmę, zna bardzo dobrze przepisy prawne i okoliczności faktyczne sprawy. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 w związku z art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.