II SA/Ke 13/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Detka, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Wojewody z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę. Wojewoda decyzją z dnia [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania B. Z. od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wyniku złożonego przez Z. Z. w dniu 9 maja 2013 r. wniosku o wymeldowanie synowej B. Z. z pobytu stałego z lokalu położonego w miejscowości [...], Wójt Gminy wszczął w tej sprawie postępowanie administracyjne, które ostatecznie zakończyło się wydaniem decyzji z dnia [...], orzekającej o wymeldowaniu B. Z. z tego lokalu. Rozpatrując odwołanie od powyższej decyzji Wojewoda stwierdził, że jest ona prawidłowa. Z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że B. Z. na skutek konfliktu rodzinnego z teściową opuściła sporną nieruchomości około 4 lata temu i od 2010 r. wraz z mężem i dzieckiem koncentrują swoje życie poza miejscem stałego zameldowania. Także posiadanie wyroku o przywróceniu naruszonego posiadania nie przyniosło powrotu do spornego lokalu. W ocenie organu odwoławczego przedstawiony stan faktyczny w sposób jednoznaczny wskazuje, że dla B. Z. poprzedni lokal przestał być miejscem pobytu stałego w rozumieniu art. 6 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym pobytem stałym jest zamieszkanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. To zaś zamieszkiwanie to nie tylko sporadyczne przebywanie w danym lokalu, lecz skoncentrowanie w nim swojego życia osobistego, rodzinnego i zawodowego. Odnosząc się do treści odwołania Wojewoda zaakcentował, że rzeczywiście organ I instancji nie zapoznał się z aktami sprawy komorniczej, jednak on to uczynił i ustalił, że postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułu wykonawczego Sądu Rejonowego z dnia [...] sygn. akt [...] zostało zakończone. Postanowieniem z dnia [...] o ustaleniu kosztów egzekucyjnych cała należność w sprawie została wyegzekwowana z emerytury dłużniczki Z Z. Natomiast nie miała miejsca żadna egzekucja w przedmiocie wydania kluczy do spornego domu. Wojewoda dodał, że dysponowanie uprawnieniem do lokalu nie oznacza automatycznie przyjęcia fikcji, że dana osoba w lokalu tym mieszka. Gdyby tak było, to niewątpliwie decyzja administracyjna byłaby uzależniona od wyroku sądu powszechnego. Wówczas jednak art. 15 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych musiałby stanowić, że przesłanką do wymeldowania nie jest opuszczenie miejsca pobytu stałego, lecz "utrata prawa do przebywania w nim". W aktualnym stanie prawnym przesłanką do wymeldowania jest "opuszczenie miejsca pobytu stałego", nawet w sytuacji, kiedy stronie przysługuje prawo do zamieszkiwania w nim. Inaczej mówiąc, przesłanka wymeldowania istnieje również wtedy, kiedy strona opuściła miejsce pobytu stałego, legitymując się wyrokiem stwierdzającym przywrócenie jej naruszonego posiadania lokalu. Z powyższego wynika, że wygrany proces posesoryjny ma jedynie pośredni związek z rozstrzygnięciem sprawy o wymeldowanie. W związku tym nie występuje taka zależność, iż wygranie procesu posesoryjnego przesądza o odmowie wymeldowania. Tak samo zresztą przegranie tego procesu nie przesądza o zasadności wymeldowania, bo nie może przesądzić o zaistnieniu faktu polegającego na tym, czy strona powróci do lokalu zameldowania, czy też nie. Z pewnością ewentualne przegranie procesu posesoryjnego jest dla niej okolicznością utrudniającą powrót do tego lokalu, lecz nie może być traktowane jako fakt tożsamy z zaistnieniem okoliczności faktycznej w postaci nieprzebywania w tym lokalu. Wyrok w przedmiocie przywrócenia posiadania ma czasem większy, czasem zaś mniejszy wpływ na fakt przebywania danej osoby w lokalu zameldowania, lecz nie może być utożsamiany z zaistnieniem tej okoliczności, nie może niejako zastępować jej. W niniejszej sprawie B. Z. pomimo posiadania przez męża prawomocnego wyroku w sprawie wydania nieruchomości, do chwili obecnej nie zamieszkała w spornym lokalu. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję B. Z., domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu I instancji, wskazała że wydana w sprawie decyzja rażąco narusza prawo. Skarżąca podkreśliła, że jest żoną współwłaściciela domu, z którego została wymeldowana. Zaznaczyła, że z tego domu została wyrzucona w sposób bezprawny przez swoją teściową. Podała, że Sąd Rejonowy przywrócił im posiadanie tego domu i mieszkania, mimo tego teściowa nie godzi się na jej wprowadzenie do domu twierdząc, że ich życie tak urządzi, że sami się z tego domu wyprowadzą. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy (obowiązującej w dniu wydawania zaskarżonej decyzji) z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity - Dz. U. Nr 139/2006 poz. 993 ze zm.), ewidencja ludności polega na rejestracji danych dotyczących między innymi miejsca pobytu osób. Z kolei w myśl art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Przy ustalaniu przesłanek wymienionych w tym przepisie należy mieć na uwadze, że wymeldowanie z miejsca stałego pobytu ma charakter ewidencyjno-rejestrowy i służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób. Dlatego jeżeli osoba opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego i nie dopełnia obowiązku wymeldowania się, to celem zapewnienia zgodności pomiędzy stanem faktycznym, a zapisami w ewidencji, decyzję w tej sprawie musi podjąć właściwy organ gminy, przy czym w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego jest spełniona wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i dobrowolny. Chodzi zatem o sytuację, w której osoba fizyczna nie przebywa już w lokalu, w którym miała poprzednio zorganizowane centrum życiowe, a brak przebywania w tym lokalu jest wynikiem woli tej osoby. Dla właściwego zrozumienia istoty sprawy należy wyjaśnić, co rozumie się pod pojęciem "miejsca stałego pobytu". Będzie nim lokal, w którym osoba fizyczna stale realizuje swoje podstawowe funkcje życiowe, a w szczególności nocuje, spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do codziennego funkcjonowania, podejmuje wizyty członków rodziny i znajomych, odbiera i nadaje korespondencję. Nie było w sprawie kwestionowane, że skarżąca z lokalu położonego w [...] wyprowadziła się w 2010 r. i od tej pory wraz z mężem i dzieckiem mieszka w innej miejscowości. Skarżąca jednak twierdzi, że nie wyprowadziła się z tego lokalu dobrowolnie, tylko na skutek, konfliktu z teściową, która ją z tego lokalu miała wyrzucić. W związku z powyższym wskazać należy, że w orzecznictwie sądowym utrwalony jest pogląd, który skład orzekający w niniejszej sprawie w całości podziela, że za równoznaczne z opuszczeniem lokalu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego nie dopuszczona, pod warunkiem jednak, że nie skorzystała ona we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Brak podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania osoby z poprzednio zajmowanego lokalu (por. wyroki NSA z dnia: 26.04.2010 r., II OSK 716/09, 10.02.2010 r., II OSK 281/09, 19.02.13 r., II OSK 1976/11 dostępne orzeczenia.nsa.gov.pl). Uznać trzeba, że drogą prawną do usunięcia rzekomych przeszkód w swobodnym korzystaniu przez skarżącą z budynku byłoby uzyskanie przez nią wyroku sądowego, przywracającego posiadanie (art. 344 § 1 Kodeksu cywilnego) lub, co najmniej orzeczenia właściwego organu – że opuszczenie lokalu nastąpiło pod wpływem działań niezgodnych z prawem (przymusu fizycznego, groźby bezprawnej). Takie działania mogłyby uprawdopodobnić twierdzenie, że skarżąca została zmuszona sporny lokal opuścić, mimo że było to sprzeczne z jej rzeczywistym zamiarem. Nie ulega jednak wątpliwości, że żadnego z ww. rozstrzygnięć skarżąca nie uzyskała. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu od decyzji organu I instancji oraz pośrednio również w skardze, postępowanie, które toczyło się przed Sądem Rejonowym i zakończyło się wydaniem wyroku z dnia [...], sygn. akta [...] nie było postępowaniem posesoryjnym, mającym na celu przywrócenie utraconego posiadania. Wyrok z dnia [...] wydany został w postępowaniu windykacyjnym (art. 222 § 1 Kodeksu cywilnego), z powództwa M. Z. przeciwko Z. Z. o wydanie nieruchomości. Podkreślić należy, że wytoczenie powództwa windykacyjnego nie wywołuje takich skutków prawnych jak powództwo posesoryjne, które jest ochroną samego stanu faktycznego, natomiast ochrona petytoryjna jest ochroną prawa i w konsekwencji oparta jest na zupełnie innej podstawie prawnej (prawo własności, stosunek zobowiązaniowy), która z punktu widzenia czynności zameldowania jest obojętna. Nawiasem mówiąc z pisma M. Z. z dnia 12 grudnia 2013 r., znajdującego w aktach sprawy administracyjnej wynika, że nie ma on zamiaru w najbliższym czasie egzekwowania tego wyroku poprzez wymianę zamków. Zameldowanie na pobyt stały w oznaczonej miejscowości pod wskazanym adresem ma odpowiadać faktycznemu przebywaniu tam danej osoby i jest oderwane od jej statusu prawnego względem lokalu lub budynku, w którym zamieszkuje. Jak już wyżej wskazano, obowiązek zameldowania bądź wymeldowania służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie pobytu konkretnej osoby w danym lokalu bądź budynku i w żaden sposób nie rzutuje na prawa rzeczowe do nieruchomości. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności faktyczne i prawne, nawet jeżeli skarżąca opuściła lokal z powodu niewłaściwego wobec niej zachowania się teściowej, to skoro w lokalu tym nie zamieszkuje od 2010 r. i nie występowała o przywrócenie posiadania tego lokalu, skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zmianami).