II SA/Ke 140/16
WyrokWSA w Kielcach2016-05-11
Skład orzekający: Renata Detka, Jacek Kuza, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo ustalił dochód rodziny skarżącej, uwzględniając dochód z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego, mimo że skarżąca powoływała się na umowę dzierżawy i fakt, że nie uzyskuje z niego faktycznych dochodów?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy nie uwzględnił istotnej okoliczności utraty zatrudnienia przez skarżącą przed datą wydania decyzji, co miało wpływ na ustalenie dochodu rodziny. Sąd podkreślił, że dochód z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego jest wliczany do dochodu rodziny na potrzeby świadczeń rodzinnych, nawet jeśli faktycznie nie jest z niego uzyskiwany, chyba że umowa dzierżawy spełnia specyficzne warunki określone w ustawie, czego w tym przypadku nie stwierdzono.Stan faktyczny
Skarżąca B. K. wnioskowała o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego na czworo dzieci. Organ I instancji odmówił przyznania świadczeń, uznając, że dochód rodziny przekracza kryterium dochodowe. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w większości punktów, uchylając ją jedynie w części dotyczącej umorzenia postępowania w dwóch punktach. Skarżąca zaskarżyła decyzję SKA, podnosząc m.in. kwestię dochodu z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego oraz swoją nową sytuację jako osoby bezrobotnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Detka (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Katarzyna Tuz-Stando, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2016r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 17 grudnia 2015r. znak: [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję.
II SA/Ke 140/16
UZASADNIENIE
Decyzją z [...] r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania B. K. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy O. z dnia 5 listopada 2015 r. w sprawie odmowy przyznania ww. prawa do:
- pkt 1) zasiłku rodzinnego na dziecko U. M.,
- pkt 2) zasiłku rodzinnego na dziecko P. M.,
- pkt 3) zasiłku rodzinnego na dziecko A. K.,
- pkt 4) zasiłku rodzinnego na dziecko J. K.,
dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu
- pkt 5) urodzenia dziecka na dziecko J. K.,
- pkt 6) rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko U. M.,
- pkt 7) rozpoczęcia roku szkolnego na dziecko P. M.,
- pkt 8) na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości,
w której znajduje się szkoła, na dziecko P. M.,
- pkt 9) na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości,
w której znajduje się szkoła, na dziecko P. M.,
- pkt 10) na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na dziecko U. M.,
- pkt 11) na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na dziecko U. M.,
- pkt 12) wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej, na dziecko A. K., - - pkt 13) wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dziecko J. K.,
na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło zaskarżoną decyzję organu I instancji
w części dotyczącej pkt 9 i 11 i w to miejsce orzekło o umorzeniu postępowania organu I instancji, a w pozostałych punktach tj. 1-8, 10, 12-13 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskiem z 13 października 2015r. B. K. zwróciła się do GOPS w O. o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci: U. M., P. M., A. K. i J. K., wraz z dodatkami do tego zasiłku na dzieci z tytułu urodzenia dziecka: J. K., wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej na dzieci: A. K.
i J. K., rozpoczęcia roku szkolnego na dzieci: U. M. i P. M. na rok szkolny 2016/2017, podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (na częściowe pokrycie wydatków związanych
z zamieszkaniem w miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły) na dziecko P. M. na rok szkolny 2015/2016 oraz 2016/2017 oraz z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania (na pokrycie wydatków z zapewnieniem dziecku możliwości dojazdu z miejsca zamieszkania do miejscowości, w której znajduje się siedziba szkoły) na dziecko U. M. na rok szkolny 2015/ 2016 i 2016/ 2017.
W wyniku rozpatrzenia tego wniosku organ I instancji decyzją z 5 listopada 2015r. odmówił przyznania skarżącej prawa do zasiłku rodzinnego na dzieci U. M., P. M., A. K. i J. K. wraz
z dodatkami do tego zasiłku wyjaśniając, że łączny dochód rodziny ustalony na podstawie przedłożonych przez stronę zaświadczeń i oświadczeń o dochodach uzyskanych w roku poprzedzającym okres zasiłkowy oraz informacji z ZUS i Urzędu Skarbowego, wyniósł 58.010,80 zł, na co złożył się dochód roczny uzyskany
z gospodarstwa rolnego w wysokości 27.909,19 zł, oraz dochody wnioskodawczyni podlegające opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych na zasadach ogólnych w wysokości 30.101,61 zł. W związku z tym organ ustalił, że miesięczny dochód rodziny wynosi 4.834,24 zł, a w przeliczeniu na osobę w rodzinie 805,71 zł i przekracza kwotę kryterium dochodowego uprawniającą do zasiłku rodzinnego o kwotę 131,71 zł. Organ nadmienił, że zgodnie z art. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych osobie, której nie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego, nie przysługuje również prawo do dodatków do tego zasiłku.
W złożonym odwołaniu skarżąca podniosła, że jest jedynym żywicielem rodziny. Na jej utrzymaniu jest czworo dzieci i mąż, który jest rolnikiem, lecz pole oddał w dzierżawę. Jej dochody z kolei wraz z rentą na dwoje starszych dzieci nie wystarczają na utrzymanie rodziny i pokrycie wydatków związanych z kształceniem dzieci itp. Podniosła, że mąż wydzierżawił całe pole, gdyż nie opłacało mu się czegokolwiek uprawiać. Dzierżawa pola została spisana w formie umowy i zgłoszona do Urzędu Gminy w O.. Mimo to organ I instancji nadal uwzględnia dochód
z pola oddanego w dzierżawę. Stąd też nie zgodziła się ona z decyzją organu, bowiem umowa dzierżawy spełnia warunki z art. 5 ust. 8a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wniosła o pozytywne rozpatrzenie jej odwołania, bowiem zasiłek rodzinny wraz z dodatkami wspomógłby jej sytuację finansową.
Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Kolegium wskazało, że dochodami stanowiącymi podstawę ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, są dochody z roku kalendarzowego poprzedzającego okres zasiłkowy. Ponieważ skarżąca ubiega się o świadczenia rodzinne na okres zasiłkowy 2015/2016, dochodem na podstawie którego należy ocenić jej prawo do świadczeń, jest dochód z 2014 r.
Organ podniósł, że B. K. do wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych załączyła wymagane dokumenty, w tym zaświadczenie Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z 22 października 2015 r. dotyczące jej osoby. Wynika z niego, że w 2014r. osiągnęła dochód podlegający opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych w kwocie 31.590,00 zł, przy czym podatek należny wyniósł 325 zł, składki na ubezpieczenie społeczne 617,57 zł, oraz składki na ubezpieczenia zdrowotne zgodnie z zaświadczeniem z ZUS z dnia 15 października 2015 r. — 545, 84 zł.
Nadto do dochodu rodziny za okres od 1 stycznia 2014 r. do 31 maja 2014 r. należało przyjąć dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 12,2335 ha przeliczeniowych w kwocie 12.773, 61 zł (12,2335ha x 208,83 zł x 5 miesięcy) oraz,
w związku ze sprzedażą części gospodarstwa rolnego, za okres od 1 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2014 r. dochód z gospodarstwa rolnego o powierzchni 10,3540 ha
w kwocie 15.135,58 zł (10,354 ha x 208,83 zł x 7 miesięcy).
Uwzględniając powyższe, łączny dochód rodziny (dochód netto) osiągnięty
w 2014 r. wyniósł ogółem 58.010,78 zł, co obrazuje poniższe wyliczenie: 31.590,00 zł - 325,00 zł - 617, 57 zł - 545,84 zł = 30.101,59 zł + 12.773, 61 zł + 15.135,58 zł).
Tym samym miesięczny dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie wyniósł 805,71 zł (58.010,78 zł : 12 m-cy : 6 osób), przez co przekroczył kryterium dochodowe, uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego i związanych z tym prawem dodatków, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. 674,00 zł.
Kolegium stwierdziło, że w rozpatrywanej sprawie nie znajdują także zastosowania przepisy art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie
z którymi w przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie lub dochód osoby uczącej się przekracza kwotę uprawniającą daną rodzinę lub osobę uczącą się do zasiłku rodzinnego o kwotę niższą lub równą kwocie odpowiadającej najniższemu zasiłkowi rodzinnemu przysługującemu w okresie, na który jest ustalany, zasiłek rodzinny przysługuje, jeżeli przysługiwał w poprzednim okresie zasiłkowym. W przypadku przekroczenia dochodu w kolejnym roku kalendarzowym, zasiłek rodzinny nie przysługuje.
Kwota dochodu na osobę w rodzinie 805,71 zł przekracza kryterium dochodowe (674,00 zł) o kwotę 131,71 zł, czyli o kwotę wyższą od kwoty najniższego zasiłku rodzinnego (wynoszącego obecnie 89,00 zł), co oznacza, że nie jest możliwe przyznanie skarżącej świadczeń rodzinnych na dzieci, na bieżący okres zasiłkowy także na zasadzie wyjątku określonego w art. 5 ust. 3 ustawy.
Odnosząc się do treści odwołania organ wskazał, że umowa dzierżawy z dnia 1 czerwca 2014 r., na którą powołuje się B. K., została zawarta między G. K. (mężem odwołującej), a M. R. na 10 lat
i zarejestrowana w urzędzie gminy w O.. Nie została zawarta jednak w zamian za emeryturę lub rentę. Oddający w dzierżawę grunty G. K. nie ma statusu emeryta lub rencisty.
Przytaczając treść art. 28 ust. 4 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r.
o ubezpieczeniu społecznym rolników oraz powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Kolegium podniosło, że z sprawy wynika, że przedłożona do odwołania umowa dzierżawy nie jest żadną z umów, o których mowa w tym przepisie, a zatem nie można odstąpić od ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, oddanego w dzierżawę jako składnika dochodów rodziny odwołującej.
Kolegium zwróciło uwagę na wadliwie sformułowaną sentencję decyzji, w której organ I instancji niejako podwójnie rozstrzygnął o odmowie przyznania skarżącej prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego na pokrycie wydatków związanych z zamieszkiwaniem w miejscowości, w której znajduje się szkoła, na dziecko P. M. (pkt 8 i 9 ) oraz na pokrycie wydatków związanych z dojazdem do miejscowości, w której znajduje się szkoła, na dziecko U. M. (pkt 10 i 11). Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium zreformowało sentencję zaskarżonej decyzji w ten sposób, że uchyliło zaskarżoną decyzję w części dotyczącej pkt 9 i 11 i w to miejsce orzekło o umorzeniu postępowania organu I instancji, w pozostałych punktach tj. pkt 1-8, 10, 12- 13 utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skardze B. K. podniosła, że ma na utrzymaniu męża oraz czwórkę dzieci. Mąż nie pracuje ponieważ jest rolnikiem. W 2014 r. musiał wydzierżawić pole. Skarżąca nie zgodziła się ze stwierdzeniem, że z pola czerpią miesięczny dochód w kwocie 2000 zł. Wskazała, że w tej chwili jest osobą bezrobotną, a od stycznia lub lutego 2016 r. ma być zatrudniona za 1850 zł brutto. Podniosła, że "przerwała zasiłek rodzicielski"
i zwolniła się z poprzedniej pracy, aby mąż przejął całkowicie opiekę nad dziećmi "bo i tak nie pracuje". Powrót do poprzedniego pracodawcy był "nieopłacalny", gdyż musiałaby dojeżdżać codziennie 120 km w obie strony. Sytuacja finansowa zmusiła ją jednak do podjęcia nowej pracy.
W dalszej części skargi B. K. opisała swoją sytuację rodzinną
i potrzeby rodziny związane z kształceniem dzieci podnosząc, że utrzymuje rodzinę
z własnych dochodów, które są niewystarczające.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Organ zauważył też, że dopiero w treści skargi B. K. poinformowała, że jest osobą bezrobotną, w związku z czym organ odwoławczy zwrócił się do organu I instancji o odebranie dodatkowych wyjaśnień od skarżącej. Ze złożonego oświadczenia oraz przedłożonego świadectwa pracy wynika m.in., że do dnia 14 grudnia 2015 r. była zatrudniona na podstawie umowy o pracę pozostając przy tym na urlopie rodzicielskim, a z dniem 2 stycznia 2016 r. podjęła pracę na podstawie umowy zawartej na czas określony.
Kolegium wskazało, że fakt utraty, a następnie podjęcia zatrudnienia miałby wpływ na ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych, jednakże dopiero od miesiąca stycznia 2016 r. czyli już po dacie następującej po dacie wydania zaskarżonej decyzji. Dochód rodziny skarżącej po uwzględnieniu utraty dochodu z tytułu utraty zatrudnienia z dniem 14 grudnia 2014 r. kwalifikowałby skarżącą do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na ogólnych zasadach, ale dopiero za styczeń i luty 2016 r. Ponieważ skarżąca od 2 stycznia 2016 r. podjęła na nowo zatrudnienie, do miesięcznego dochodu rodziny w kwocie 3.176,11 zł należałoby doliczyć dochód w kwocie 1.355,69 zł (zakładając, że w lutym zarobek wyniesie 1.850,00 zł brutto), a więc dochód rodziny skarżącej z uwzględnieniem dochodu uzyskanego wyniósłby wówczas 4.531,80 zł. Przytaczając aktualne brzmienie art. 5 ust. 3, 3a i 3b ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 2 ustawy z 15 maja 2015 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ podniósł, że dochód ten przekraczałby kwotę kryterium dochodowego, pomnożoną przez liczbę członków danej rodziny, o kwotę nie wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych wraz z dodatkami przysługującymi danej rodzinie w okresie zasiłkowym. Zatem od marca 2016 r. przepisy art. 5 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych w nowym brzmieniu, mógłby znaleźć zastosowanie. Nie pozwalają one jednak na przyznanie świadczeń rodzinnych w pełnej wysokości. Jak wynika natomiast z oświadczenia złożonego przez B. K., nie jest ona zainteresowana otrzymaniem świadczeń rodzinnych w ograniczonej wysokości na warunkach określonych powyższym przepisem.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).
Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkują koniecznością uchylenia decyzji objętej skargą (art. 145 § 1 pkt 1b p.p.s.a.).
Warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych oraz zasady ich ustalania, przyznawania i wypłacania zostały określone w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 114 ze zm.), zwanej dalej ustawą. Ponieważ kontrola sądowa zaskarżonej decyzji obejmuje ocenę prawidłowości ustaleń faktycznych i zastosowanych do nich przepisów wedle stanu prawnego obowiązującego w dacie jej wydania, nie zaś orzekania przez Sąd, wszystkie wskazane niżej przepisy powołane zostaną w brzmieniu obowiązującym w tej właśnie dacie (czyli według stanu na dzień 17 grudnia 2015 r.).
Do świadczeń rodzinnych należy między innymi zasiłek rodzinny, który zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka, opiekunowi faktycznemu dziecka lub osobie uczącej się (art. 4 ust. 2).
Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy, zasiłek rodzinny przysługuje osobom,
o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 674 zł (kwota obowiązująca od 1 listopada 2015 r. zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 sierpnia 2015 r. w sprawie wysokości dochodu rodziny albo dochodu osoby uczącej się stanowiących podstawę ubiegania się o zasiłek rodzinny i specjalny zasiłek opiekuńczy, wysokości świadczeń rodzinnych oraz wysokości zasiłku dla opiekuna - Dz. U. poz. 1238).
Definicję pojęcia dochodu zawiera przepis art. 3 pkt 1a ustawy stanowiący, iż przez dochód należy rozumieć przychody podlegające opodatkowaniu na zasadach określonych w art. 27, 30b, 30c i 30e ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2012 r. poz. 361, z późn. zm.), pomniejszone o koszty uzyskania przychodu, należny podatek dochodowy od osób fizycznych, składki na ubezpieczenia społeczne niezaliczone do kosztów uzyskania przychodu oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne, po odliczeniu kwot alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Dochodem dla celów świadczeń rodzinnych są również inne dochody niepodlegające opodatkowaniu na podstawie przepisów
o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 3 pkt 1c).
Zgodnie zaś z art. 3 pkt 2 ustawy, dochód rodziny oznacza sumę dochodów członków rodziny. Dochód członka rodziny to przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy,
z zastrzeżeniem art. 5 ust. 4 – 4b (art. 3 pkt 2a ustawy).
Definicję okresu zasiłkowego zawiera art. 3 pkt 10 ustawy stanowiący, że jest nim okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Ponieważ skarżąca ubiega się o świadczenie rodzinne na okres zasiłkowy 2015/2016 (a więc od 1 listopada 2015 r. do 13 października 2016 r.), dochodem na podstawie którego należy ocenić jej prawo do świadczeń jest dochód z 2014 r.
Dokonując oceny dochodu rodziny skarżącej osiągniętego w 2014 r. w oparciu o powyższe zasady oraz zgromadzony materiał dowodowy Kolegium przyjęło
w zaskarżonej decyzji, że w przeliczeniu na osobę wyniósł on 805,71 zł, przez co przekroczył kryterium dochodowe uprawniające do przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami, o którym mowa w art. 5 ust. 1 ustawy, tj. 674,00 zł.
Zauważyć jednak należy, że już po wydaniu decyzji z 17 grudnia 2015 r.,
w skardze z dnia 11 stycznia 2016 r. skarżąca ujawniła nową, nieznaną wcześniej organowi okoliczność, że jest osobą bezrobotną. W znajdującym się w aktach administracyjnych piśmie z 10 lutego 2016 r. B. K. wyjaśniła, że do 14 grudnia 2015 r. była zatrudniona na czas nieokreślony w S. Sp. z o.o.
w K., jednakże z powodu zmiany miejsca zamieszkania musiała zrezygnować z pracy w Krakowie, a obecnie pracuje w miejscowości K. Do pisma załączyła:
- świadectwo pracy z 14 grudnia 2015 r. wystawione przez [...] sp.z o.o. w Poznaniu, z którego wynika, że stosunek pracy ustał w dniu 14 grudnia 2015 r., oraz
- umowę o pracę z 2 stycznia 2016 r. zawartą pomiędzy B. K.
a S.W.G. spółka jawna w K., zawartą na czas określony od dnia 2 stycznia 2016 r. do 2 kwietnia 2016 r.
Powyższe okoliczności mają istotne znaczenia dla ustalenia dochodu skarżącej albowiem stosownie do art. 5 ust. 4 ustawy, w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku (a więc w tym przypadku po roku 2014), ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Definicję utraty dochodu zawiera art. 3 pkt 23 ustawy i oznacza ona utratę dochodu spowodowaną m.in. utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej (pkt c).
Nie ulega zatem wątpliwości, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji ustalenia organu dotyczące zatrudnienia skarżącej były obiektywnie wadliwe, gdyż nie uwzględniały faktu, że od 15 grudnia 2015 r. B/ K. nie pozostawała już
w stosunku pracy. Tym samym, w świetle zacytowanego wyżej art. 5 ust. 4 ustawy, uzyskany przez nią z tego tytułu dochód należało potraktować jako utracony i nie było podstaw do uwzględniania go przy obliczaniu dochodu rodziny. Utrata zatrudnienia przez skarżącą została przez SKO dostrzeżona w odpowiedzi na skargę, jednakże z powodu ujawnienia tej okoliczności dopiero w skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze, ustalenia te nie znalazły się w zaskarżonej decyzji. Poczynione w tym zakresie w odpowiedzi na skargę rozważania nie są jednak integralną częścią decyzji z 17 grudnia 2015 r., a tym samym nie mogą być przedmiotem kontroli sądowej. Dlatego Wojewódzki Sąd Administracyjny nie był władny dokonać oceny prawidłowości przedstawionego przez Kolegium wnioskowania co do przysługującego skarżącej prawa do świadczeń rodzinnych przy zastosowaniu przepisu art. 5 ust. 3, 3a i 3b ustawy - w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r., a także przy pominięciu dochodu utraconego i uwzględnieniu dochodu uzyskanego ze stosunku pracy, w którym skarżąca pozostawała od dnia 2 stycznia 2016 r. Z uwagi na zakres kognicji określony art. 3 § 1 p.p.s.a. Sąd nie był także uprawniony do czynienia w tym zakresie własnych ustaleń w oparciu o dowody, które istniały w dniu wydania decyzji, a nie były znane organowi, który tę decyzję wydał. Rozstrzygnięcia wydawane przez sąd administracyjny nie polegają bowiem na zastępowaniu organu
w załatwieniu sprawy administracyjnej.
Ponieważ wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, nieznanych organowi, który wydał decyzję, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania administracyjnego, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.
Odnosząc się natomiast do zawartego w skardze zarzutu błędnego ustalenia przez Kolegium dochodu rodziny skarżącej przy zaliczeniu dochodu
z wydzierżawionego gospodarstwa rolnego należy wyjaśnić, że w stanie faktycznym sprawy kwestia czerpania faktycznych dochodów z tego gospodarstwa pozostaje bez znaczenia prawnego.
Zauważyć należy, że stosownie do art. 5 ust. 8 ustawy, w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie w drodze obwieszczenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2013 r. poz. 1381 oraz z 2014 r. poz. 40).
Ustawodawca w przepisach ustawy przyjął domniemanie, że z gospodarstwa rolnego uzyskuje się dochód niezależnie od tego, czy się w tym gospodarstwie pracuje, czy też zostało ono oddane w posiadanie zależne innej osobie. W rozumieniu ustawy "utrzymuje się" z gospodarstwa rolnego także ten, kto włada nim na podstawie tytułu prawnego pozwalającego na oddanie tego gospodarstwa w posiadanie zależne, tj. w dzierżawę lub w użytkowanie. Przy wyliczaniu dochodu uprawniającego do otrzymania zasiłku rodzinnego uwzględnia się dochód uzyskany z posiadanego gospodarstwa rolnego, nawet gdy nie jest ono użytkowane. Bez znaczenia dla sposobu ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego skarżącej pozostaje więc podnoszona przez nią okoliczność, że faktycznie nie uzyskuje z niego dochodu (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 1906/13, z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 2024/10, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 7 lipca 2010 r. sygn. akt II SA/Gd 269/10, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Rację ma także Kolegium przyjmując, że bez wpływu na ustalenie dochodu
z gospodarstwa rolnego pozostaje okoliczność jego wydzierżawienia.
Stosownie do art. 8a ustawy, ustalając dochód rodziny uzyskany
z gospodarstwa rolnego, do powierzchni gospodarstwa stanowiącego podstawę wymiaru podatku rolnego wlicza się obszary rolne oddane w dzierżawę z wyjątkiem:
1) oddanej w dzierżawę, na podstawie umowy dzierżawy zawartej stosownie do przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, części lub całości znajdującego się w posiadaniu rodziny gospodarstwa rolnego;
2) gospodarstwa rolnego wniesionego do użytkowania przez rolniczą spółdzielnię produkcyjną;
3) gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę w związku z pobieraniem renty określonej w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej oraz w przepisach o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich.
Przyjmuje się przy tym, że umowa dzierżawy zawarta stosownie do przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2015 r., poz. 704 ze zm.) to taka, która jest zawierana wyłącznie pomiędzy podmiotami wymienionymi w tych przepisach ( art. 28 ust. 4), w świetle których wydzierżawiającym zawsze pozostaje emeryt lub rencista rolniczy, dlatego że wypłata emerytury lub renty rolniczej ulega zawieszeniu, jeżeli emeryt lub rencista prowadzi działalność rolniczą (art. 28 ust. 1), natomiast zawarcie przez emeryta lub rencistę umowy dzierżawy pozwala na uznanie, iż zaprzestał tej działalności (por. wyrok NSA z dnia 27 października 2006, sygn. akt I OSK 601/06 oraz z dnia 8 listopada 2006 r., sygn. akt I OSK 603/06, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Umowa dzierżawy z dnia 1 czerwca 2014 r., na którą powołuje się skarżąca, została zawarta pomiędzy G. K. a M. R. na 10 lat. Nie została jednak zawarta w zamian za emeryturę lub rentę, albowiem G. K. nie ma statusu emeryta lub rencisty. Tym samym umowa ta nie jest żadną
z umów, o których mowa w art. 8a ustawy, a w konsekwencji nie można odstąpić od wliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego oddanego w dzierżawę – do dochodu rodziny.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ II instancji rozpatrzy sprawę mając na uwadze nowe okoliczności dotyczące utraty przez skarżącą zatrudnienia w grudniu 2015 r. oraz uzyskania przez nią dochodu zgodnie z aktualnym stanem faktycznym, a następnie oceni, czy jej wniosek o przyznanie prawa do świadczeń rodzinnych na okres zasiłkowy 2015/2016 zasługuje na uwzględnienie.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło