II SA/Ke 159/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sylwester Miziołek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędzia WSA Beata Ziomek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2019 r. przy udziale Wiesławy Klimontowicz Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kielce - Zachód w Kielcach delegowanej do Prokuratury Okręgowej w Kielcach sprawy ze skargi [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] Wojewoda utrzymał w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: A. B. został zarejestrowany w dniu 23.11.2018r. w Miejskim Urzędzie Pracy w [...] (dalej MUP), będąc jednocześnie pouczony o prawach i obowiązkach osoby bezrobotnej i z tym dniem na mocy decyzji organu I instancji z dnia 27.11.2018r. uzyskał status osoby bezrobotnej. Pomimo wyznaczenia ww. bezrobotnemu terminu stawiennictwa na dzień 6.12.2018r., strona nie stawiła się i nie poinformowała MUP w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia [...] organ I instancji pozbawił A. B. statusu osoby bezrobotnej od dnia 6.12.2018r. na okres 180 dni – na podstawie art. 33 ust. 4 pkt 4 w zw. z art. 33 ust. 4 pkt 3 lit. b oraz art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a oraz art. 33 ust. 4 c-a ustawy z dnia 20.04.2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2017r. poz. 935 ze zm.). W dniu 17.12.2018r. A. B. zgłosił się do MUP i został poinformowany o wydaniu ww. decyzji. W dniu 18.12.2018r. A. B. skierował do MUP pismo, z którym poinformował, że w dniu tym był w urzędzie by powiadomić o nieobecności przez 10 dni. Odwołanie od ww. decyzji wniósł A. B., wskazując że od dnia 6.12.2018r. skorzystał z 10-dniowego urlopu, przysługującego bezrobotnemu. Wojewoda, utrzymując w mocy zakwestionowane rozstrzygnięcie, podzielił stanowisko organu I instancji o tym, że strona nie stawiła się w MUP w wyznaczonym terminie i nie powiadomiła w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. W związku z tym, że było to drugie niestawiennictwo zainteresowanego, odzyskanie statusu osoby bezrobotnej może nastąpić po upływie co najmniej 180 dni, w wyniku ponownej rejestracji. Organ odwoławczy podkreślił, że A. B. został w prawidłowy sposób poinformowany o: - wyznaczonym na dzień 6.12.2018r. terminie zgłoszenia się do MUP oraz o zasadach usprawiedliwiania nieobecności, - tym, że w przypadku, gdy w okresie krótszym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia pracy nie zostanie pozbawiony statusu osoby bezrobotnej pod warunkiem, że o zamierzonym pobycie zawiadomi powiatowy urząd pracy, przy czym całkowity okres zgłoszonego pobytu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego. Zdaniem organu, skoro ustawodawca użył sformułowania "zamierzonym", to jednoznacznie wskazał na brak możliwości zawiadomienia o wyjeździe lub innym braku gotowości do podjęcia pracy post factum. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł A. B., domagając się uchylenia w całości decyzji organów obu instancji oraz zasądzenie na swoją rzecz kwoty 10.000 zł. W uzasadnieniu strona wskazała, że w notatce służbowej z dnia 4.01.2019r. pominięto fakt, że o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości podjęcia zatrudnienia powiadomił MUP. Skarżący wskazuje, że organy były świadome, że pracował jako asystent krajowy posła do Parlamentu Europejskiego i w związku z powyższym decyzja tychże organów jest łamaniem "cech chronionych" uwzględnionych w europejskich przepisach dotyczących niedyskryminacji takich jak: płeć, orientacja seksualna, niepełnosprawność, wiek, rasa, pochodzenie etniczne, pochodzenie lodowe i religia lub przekonania. W tym przypadku, zdaniem A. B., zaistniała dyskryminacja bezpośrednia w jego traktowaniu – w porównaniu z traktowaniem osoby znajdującej się w podobnej sytuacji. Ponadto skarżący zarzucił, że organy uznały za pierwszy termin niestawiennictwa w 2011r., podczas gdy przepisy w tym zakresie weszły w życie dopiero w 2014r. Na rozprawie sądowej w dniu 25.04.2019r.: - A. B. poparł swoją skargę i oświadczył, że zakwestionowana decyzja została wydana z uwagi między innymi na jego działalność polityczną, albowiem osoby podpisujące się pod wydanymi decyzjami należą do przeciwnego obozu politycznego. Pozbawienie strony statusu osoby bezrobotnej powoduje, że nie może korzystać z pełni praw obywatela Polski i Unii Europejskiej. Skarżący uważa, że organ dyskryminacyjnie podszedł do niego właśnie ze względu na jego działalność, a notatki są sporządzane, kiedy organ sobie zażyczy, a nie w każdym przypadku obecności petenta, - pełnomocnik organu wniósł o oddalenie skargi, - Prokurator Prokuratury Rejonowej Kielce-Zachód delegowana do Prokuratury Okręgowej w Kielcach, która zgłosiła swój udział w niniejszej sprawie na podstawie art. 8 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., wniosła o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy lub przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie wyznaczonym wskazanymi przepisami prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną powołaną w zakwestionowanych przez A. B. decyzjach w przedmiocie pozbawienia statusu osoby bezrobotnej – od dnia 6.12.2018r. na okres 180 dni – stanowił przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwanej dalej ustawą. Zgodnie z tą regulacją starosta (organ zatrudnienia stopnia podstawowego) pozbawia statusu bezrobotnego, który nie stawił się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonym terminie i nie powiadomił w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa; pozbawienie statusu bezrobotnego następuje od dnia niestawienia się w powiatowym urzędzie pracy odpowiednio na okres wskazany w pkt 3, w zależności od liczby niestawiennictw. Powyższe wynika z głównych założeń omawianej ustawy, w której w definicji bezrobotnego podstawowym elementem jest gotowość do podjęcia zatrudnienia – a tym samym jego dyspozycyjność. W celu weryfikacji tej dyspozycyjności ustawodawca nałożył na bezrobotnego obowiązek zgłaszania się do właściwego urzędu pracy. Potwierdzenie gotowości do podjęcia zatrudnienia oraz uzyskanie informacji o możliwości zatrudnienia i szkolenia może przy tym następować nie w terminach dogodnych i ustalanych przez samego bezrobotnego, ale wyznaczanych przez organ zatrudnienia, co wprost wynika z art. 33 ust. 3 ustawy. Niedopełnienie tego obowiązku rodzi skutki przewidziane w art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy. Ignorowanie tych dyscyplinujących wymogów naraża bezrobotnego na obligatoryjne sankcje. Brzmienie powołanego przepisu jest bowiem kategoryczne i nie nasuwa wątpliwości, że w przypadku niespełnienia przewidzianych w nim przesłanek organ ma obowiązek podjąć decyzję o pozbawieniu statusu bezrobotnego. Zaakcentowania wymaga, że rozstrzygnięcie w tym przedmiocie nie ma charakteru uznaniowego – jest to bowiem decyzja związana, o czym świadczy sformułowanie "starosta pozbawia statusu bezrobotnego". Reasumując - aby zaistniały podstawy do pozbawienia osoby bezrobotnej statusu na podstawie ww. przepisu, osoba taka musi nie stawić się w wyznaczonym terminie, a w terminie do 7 dni liczonym od dnia, w którym miała się stawić w organie administracji, nie powiadomić o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Z akt sprawy wynika, że skarżącemu, który został zarejestrowany jako osoba bezrobotna, podczas wizyty w MUP w dniu 23.11.2018r. wyznaczono termin stawiennictwa na dzień 6.12.2018r. – co strona potwierdziła swoim podpisem w "Karcie aktywizacji zawodowej osoby bezrobotnej". Pomimo tego A. B. nie stawił się i nie poinformował w ciągu 7 dni o uzasadnionej przyczynie tego niestawiennictwa. Stało się tak pomimo, że skarżący wiedział o konsekwencjach, jakie spowoduje niestawiennictwo w MUP w wyznaczonym dniu, jeśli w terminie 7 dni nie usprawiedliwi przed organem zatrudnienia swojej absencji. Świadczy o tym przedstawiona stronie przez MUP "Informacja dla osób bezrobotnych", w której pouczono A. B. o obowiązku zgłaszania się w powiatowym urzędzie pracy w wyznaczonych terminach i powiadamiania urzędu pracy w okresie do 7 dni o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa, jak również o tym, że "bezrobotny, który w okresie nie dłuższym niż 10 dni przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, ma obowiązek uprzedniego powiadomienia o tym miejskiego urzędu pracy pod rygorem pozbawienia statusu bezrobotnego" (k. 6a akt administracyjnych). Należy przy tym stwierdzić, że to w gestii bezrobotnego leży prawidłowe zapamiętywanie bądź odnotowywanie wizyty w urzędzie pracy i dołożenie wszelkich starań, aby wywiązać się z obowiązku stawiennictwa. Organ otrzymując od strony potwierdzenie zapoznania się z treścią dokumentu, przez złożenie na nim własnoręcznego podpisu, nie jest zobowiązany do podejmowania dodatkowych działań zmierzających do potwierdzenia, że strona rzeczywiście zapoznała się jego treścią. Natomiast termin do powiadomienia o uzasadnionej przyczynie nieobecności z samej istoty powiązania go z dniem obowiązkowego stawiennictwa w organie administracji wymaga by był liczony od dnia tej nieobecności. W innym przypadku przepis art. 33 ust. 4 pkt 4 ustawy traciłby swój sens (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5.12.2007r. o sygn. akt I OSK 245/07, dostępny na www.nsa.gov.pl). Tymczasem w okresie wskazanym powyżej skarżący nie powiadomił w jakikolwiek sposób – bezpośrednio, czy też za pośrednictwem innych osób, pisemnie np. za pośrednictwem poczty, czy chociażby telefonicznie o uzasadnionej przyczynie niestawiennictwa w wyznaczonym terminie. W złożonym odwołaniu i skardze strona powołuje się na okoliczność, że od dnia 6.12.2018r. korzystała z 10-dniowego "urlopu dla bezrobotnych", o czym poinformowała MUP w dniu 17.12.2018r., powołując się w tym zakresie na art. 75 ust. 3 ustawy. Zgodnie z tym przepisem bezrobotny, który w okresie krótszym niż 10 dni, przebywa za granicą lub pozostaje w innej sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia, nie zostaje pozbawiony statusu bezrobotnego, jeżeli o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił powiatowy urząd pracy. Zasiłek za ten okres nie przysługuje. Całkowity okres zgłoszonego pobytu za granicą oraz braku gotowości do pracy z innego powodu nie może przekroczyć łącznie 10 dni w okresie jednego roku kalendarzowego. Przytoczony przepis, przy uwzględnieniu definicji bezrobotnego określonej w art.2 ust.1 pkt 2 ustawy, w której wyszczególniona została przesłanka zdolności i gotowości do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub służbie albo innej pracy zawodowej, daje podstawę do przyjęcia normy prawnej, zgodnie z którą, jednym z warunków posiadania statusu bezrobotnego jest zdolność i gotowość do podjęcia pracy, wyrażająca się w przebywaniu w kraju oraz gotowości do podjęcia pracy (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 14.11.2013r. o sygn. akt IV SA/Gl 1183/12, dostępny j.w.). Do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej dochodzi zatem wówczas, gdy bezrobotny o zamierzonym pobycie lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia nie powiadomił urzędu pracy. Chodzi tu zatem o wcześniejsze powiadomienie urzędu pracy, na co wskazuje użyte przez ustawodawcę sformułowanie "zamierzonym" ( zob. wyrok WSA w Łodzi z dnia 5.12.2008r. o sygn. II SA/Łd 142/08, LEX nr 528055). W konsekwencji właściwy organ nie może pozbawić bezrobotnego tego statusu, jeżeli o zamierzonym pobycie za granicą lub pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia zawiadomił urząd pracy. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w analizowanej sprawie, gdyż A. B. nie poinformował MUP o pozostawaniu w sytuacji powodującej brak gotowości do podjęcia zatrudnienia przed dniem 6.12.2018r, w jakim uzgodniono jego stawiennictwo. Tym samym w ocenie Sądu interpretacja przepisu art. 75 ust. 3 ustawy dokonana w niniejszej sprawie przez organy jest prawidłowa. Końcowo za niezasadny należy również uznać zarzut skargi co do nieprawidłowego określenia okresu pozbawienia statusu osoby bezrobotnej, który zdaniem strony powinien ewentualnie wynosić 120, a nie 180 dni. Jak trafnie podniósł bowiem organ w odpowiedzi na skargę, przepisy dotyczące utraty statusy osoby bezrobotnej na okres 180 dni w przypadku drugiego niestawiennictwa zostały wprowadzone ustawą o zmianie ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy oraz o zmianie niektórych innych ustaw z 19 grudnia 2008r. (Dz. U. 2009r. nr 6 poz. 33), która weszła w życie po upływie 14 dni głoszenia, tj. 1 lutego 2009r., nie zaś, jak twierdzi skarżący, w 2014r. Mając na uwadze, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a następnie w sposób niewadliwy dokonały jego subsumpcji do ustalonych w ustawie przesłanek utraty statusu osoby bezrobotnej, brak jest podstaw by przyjąć, że proces decyzyjny stosowania tych regulacji przebiegł nieprawidłowo i zarazem, aby wieńcząca go zaskarżona decyzja była wadliwa. Skoro podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy P.p.s.a.